II SA/Gl 2026/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 23 października 2023 r. nr SKOV 428/243/2023 w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku usunięcia odpadów oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku Białej (SKO) postanowieniem z dnia 23 października 2023 r. nr. SKO V 428/243/2023, po rozpatrzeniu zażalenie J. B.(skarżący) na postanowienie Wójta Gminy B. (organ I instancji)z dnia 28 sierpnia 2023r. nr. [...] w przedmiocie: wymierzenia grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku wskazanego w ostatecznej decyzji Wójta Gminy B. nr [...] z dnia 28 lutego 2020 r. dotyczącej nakazu usunięcia z nieruchomości nr ew. [...] w B. zgromadzonych odpadów. której termin wykonania upłynął w dniu 3 lipca 2020 r. Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia 8 czerwca 2020 r. organ I instancji wystosował do skarżącego upomnienie, pouczając o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w przypadku braku wykonania nałożonego na niego obowiązku usunięcia odpadów do dnia 3 lipca 2020 r. Upomnienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 10 czerwca 2020 r. Pismem z dnia 8 lipca 2020 r. zawiadomiono skarżącego o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na niezrealizowanie nałożonego na skarżącego obowiązku usunięcia odpadów, co zostało stwierdzone w protokole kontroli z dnia 10 sierpnia 2023 r. został wystawiony w dniu 28 sierpnia 2023 r. tytuł wykonawczy nr [...], zobowiązujący skarżącego do wykonania obowiązku nałożonego decyzją nr [...] z dnia 28 lutego 2020 r., w którym jako środki egzekucyjne wskazano grzywnę w celu przymuszenia. Tytuł ten został przesłany do Zakładu Karnego w J. i odebrany w dniu 31 sierpnia 2023 r Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2023 r. organ I instancji wymierzył skarżącemu grzywnę w wysokości 5000 zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, zobowiązującym skarżącego do wykonania obowiązku nałożonego wymienioną na wstępie decyzją. Organ wskazał, że obowiązek usunięcia odpadów wynika z wymienionej na wstępie decyzji. Wobec braku podjęcia przez skarżącego działań zmierzających do wypełnienia obowiązku wynikającego z wymienionej decyzji, nałożono grzywnę, oczekując w dalszym ciągu na realizację wyżej wymienionego obowiązku. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji i piśmie wyjaśniającym skarżący podniósł, że nie jest właścicielem nieruchomości, na której znajdują się odpady i nie jest posiadaczem odpadów. Nie ma możliwości usunięcia odpadów ponieważ znajduje się w zakładzie karnym. Podniósł, że w okolicznościach opisanych zarówno w zażaleniu, jak i w piśmie wyjaśniającym z dnia 8 września 2023r. czuje się osobą pokrzywdzoną w sprawie. SKO, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego na postanowienie organu I instancji utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia SKO opisało przebieg postępowania w niniejszej sprawie. Podkreśliło cel postępowania egzekucyjnego, jakim jest doprowadzenie do wykonania spoczywającego na zobowiązanym obowiązku. Wyjaśniło, że zgodnie z art. 122 § 1. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 i postanowienie o nałożeniu grzywny. W rozpatrywanej sprawie organ doręczył stronie upomnienie, a następnie tytuł egzekucyjny wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny. W ocenie SKO nałożenie grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku było zgodne z prawem. Wyjaśniło, że organ egzekucyjny zobligowany jest doprowadzić do całkowitego wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Podjęcie przez zobowiązanego nieskutecznych działań zmierzających do wykonania obowiązku nie uzasadnia jeszcze odstąpienia od egzekucji obowiązku nałożonego ostateczną decyzją. W niniejszej sprawie środek egzekucyjny w postaci grzywny ma służyć przymuszeniu wykonania obowiązku , przy czym dla organu egzekucyjnego nie są ważne przyczyny, dla których obowiązek nie został wykonany jeżeli jest wymagalny. Odnosząc się do argumentów zawartych w zażaleniu SKO stwierdziło, że na etapie postępowania egzekucyjnego organy orzekające w sprawie nie mają podstaw do merytorycznego oceniania decyzji, w której zawarto obowiązek podlegający egzekucji natomiast postępowanie egzekucyjne toczy się niezależnie od postępowania karnego stąd też argumenty dotyczące niemożności wykonania obowiązku z uwagi na to, że strona przebywa w zakładzie karnym czy jakoby nie była posiadaczem odpadów nie mogły być uznane za zasadne przy rozpatrywaniu zażalenia na konkretny środek egzekucyjny. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze na postanowienie SKO skarżący wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia. Ponownie wskazał, że znajduje się w zakładzie karnym. W opinii skarżącego to on został pokrzywdzony i niesprawiedliwie ukarany. Ponownie podkreślił, że nie jest właścicielem nieruchomości, ani tez posiadaczem odpadów i nie ma możliwości ich usunięcia. W odpowiedzi na skargę SKO, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym jak wynika z treści § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm. – dalej w skrócie p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do tej właśnie kategorii należy zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie, a zatem sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była kwestia zgodności z prawem postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Instytucję grzywny w celu przymuszenia regulują przepisy rozdziału 2 działu III ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.-dalej "ustawa"), dotyczące egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Normujący kwestie nakładania grzywny art. 122 § 1 wskazuje, iż organ egzekucyjny, który nakłada grzywnę, doręcza zobowiązanemu postanowienie o nałożeniu grzywny i odpis tytułu wykonawczego wystawionego zgodnie z art. 27 ustawy, po uprzednim bezskutecznym upomnieniu. W analizowanej sprawie upomnienie doręczono skarżącemu w dniu 10 czerwca 2020 r. (potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych). W związku z brakiem wykonania obowiązku organ I instancji przystąpił do egzekucji na podstawie wystawionego w dniu 28 sierpnia 2023 r. przez siebie tytułu wykonawczego. Tytuł ten oparty został na decyzji organu I instancji z dnia 28 lutego 2020 r. - ostatecznej i prawomocnej. Brak dobrowolnego wykonania nałożonego w decyzji obowiązku doprowadziło do sytuacji, w której obowiązkiem organu egzekucyjnego było wszczęcie postępowania egzekucyjnego, niezbędnego dla wykonania tej decyzji. Zaskarżone postanowienie odpowiada wymogom prawa określonym w art. 121 § 1 i § 2 oraz art. 122 ustawy. Trzeba także dodać, iż przewidziany w art. 119 ustawy środek egzekucyjny należy do tzw. środków przymuszających, a nie zaspokajających, czyli przewidziana w nim grzywna w celu przymuszenia nie ma charakteru sankcji lecz stanowi formę ekonomicznej presji mającej na celu skłonienie zobowiązanego przez dolegliwość finansową do określonego zachowania się, w tym przypadku wykonania obowiązku rozbiórki orzeczonej wymienioną powyżej decyzją. Zgodnie z art. 7 § 2 ustawy organ egzekucyjny stosuje bowiem środki, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu, wykonanie nałożonego na skarżącego obowiązku powinno polegać na . usunięciu z nieruchomości nr ew. [...] w B. zgromadzonych tam odpadów. Nie podlega sporowi, że wymieniony obowiązek nie został wykonany przez zobowiązanego, a zatem zasadnie organ egzekucyjny zastosował wskazany powyżej środek egzekucyjny. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, iż nie mogły być one uznane za uzasadnione. Podkreślić trzeba, że niniejsze postępowanie dotyczy tylko postępowania egzekucyjnego skierowanego przeciwko ostatecznej i niewykonanej decyzji organu I instancji z dnia z dnia 28 lutego 2020 r. Postępowanie to nie może służyć badaniu zasadności wydania egzekwowanej decyzji. Zatem wszystkie argumenty, które skarżący podnosi, a w szczególności dotyczące wyjaśnień skarżącego, że nie jest on właścicielem nieruchomości, ani posiadaczem odpadów, nie mogły być obecnie przedmiotem analizy i oceny. W decyzji organu I instancji stanowiącej postawę prawną obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia 28 sierpnia 2023 r. wyraźnie nakazano "...usunięcie z nieruchomości nr ew. [...] w B....odpadów zgromadzonych w pojemnikach...". Ponadto w ostatecznej decyzji z dnia 28 sierpnia 2023 r. organ I instancji wskazał, że to obecnie skarżący "dokonał przywozu odpadów na teren działki, jednocześnie stając się posiadaczem przywiezionych odpadów". W rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo ustalił, że odpady zgromadzone na wskazanej działce nie zostały usunięte i ten fakt obligował go do prowadzenia postępowania zmierzającego do przymuszenia zobowiązanego do wykonania orzeczonego nakazu. Tak więc podnoszony zarzut błędnego nałożenia grzywny na skarżącego nie może być uznany za zasadny. Na marginesie Sąd zauważa, iż z akt sprawy wynika, że ze względu na trudną sytuację finansową i trwający od 31 grudnia 2022 r. program postępowania naprawczego dla Gminy B., nie było możliwości wygospodarowania środków pieniężnych na wykonanie zastępcze działań związanych z utylizacja odpadów (karta 26 i 28 akt adm.). Końcowo podkreślić należy, że zastosowany środek ma charakter przymuszający, czyli przewidziana grzywna stanowi formę ekonomicznej presji mającej na celu skłonienie zobowiązanego przez dolegliwość finansową do wykonania nałożonego obowiązku. Charakter ten potwierdza dodatkowo przepis art. 125 ustawy, zgodnie z którym "w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenie podlegają umorzeniu". Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa przez organ odwoławczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.