II SA/Gl 2036/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 listopada 2023 r. nr 010070/680/958371/2023 w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 czerwca 2023 r., znak [...]; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Po rozpatrzeniu wniosku R. O. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił stronie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad małoletnią córką na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Z wyroku sądu sygn. akt [...] z dnia [...]r. wynika, iż w sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci dotyczące sprawowania opieki naprzemiennej nad dzieckiem przez oboje rodziców. Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat. Podniósł, że tutejszy Sąd, w wyroku z dnia 11 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 1359/19 uznał, iż świadczenie mu przysługuje a w jego sytuacji faktycznej i prawnej nic się nie zmieniło. Zaskarżoną obecnie decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia powtórzono argumentację zaprezentowaną uprzednio w rozstrzygnięciu organu I instancji. Skargę na tę decyzje do tutejszego Sądu złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji (względnie zmianę rozstrzygnięcia organu II instancji) oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzucił organowi II instancji: 1) naruszenie art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy Państwa w wychowywaniu dzieci poprzez niewłaściwą interpretację tego przepisu i jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu wypłaty świadczenia wychowawczego na dziecko, gdyż zdaniem organu opieka nad dzieckiem nie ma charakteru naprzemiennego, gdyż Sąd rozwodowy powierzył opiekę nad dzieckiem obojgu rodziców, oraz zdaniem organu administracji z wyroku sądowego orzekającego rozwód nie wynika, że opieka ta jest sprawowana przez obydwoje rodziców w porównywalnych i powtarzających się okresach, 2) naruszenie art. 7, art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli poprzez brak ustaleń co do sposobu w jaki skarżący R. O. opiekuje się dzieckiem, wymiaru czasowego sprawowania tej opieki oraz ponoszonych przez skarżącego R. O. kosztów utrzymania dziecka, 3)naruszenie art. 7 k.p.a. w związku art. 8 k.p.a., w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że matka dziecka spełnia warunki ustawowe do przyznania jej świadczenia 500 plus w pełnej wysokości podczas gdy matka dziecka sama składała wyjaśnienia z których wynika, że opieka nad dzieckiem ma charakter naprzemienny. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Na początku Sąd zwraca uwagę, że problem możliwości przyznania skarżącego części świadczenia wychowawczego była już rozpatrywana przez tutejszy Sąd. Skład orzekający w wyroku z dnia 11 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 1359/19 wskazał, że co prawda w przywołanym wyroku sądu powszechnego nie wymieniono wprost zawartego przez skarżącego i jego żonę porozumienia - Rodzicielski plan wychowawczy, to organy orzekające w sprawie nie mogą go w sprawie zupełnie pominąć. Porozumienie to było przedstawione w toku postępowania rozwodowego i dlatego w punkcie 3 wymienionego wyroku Sąd stwierdził, iż nie orzeka się kontaktach pozwanego z małoletnią córką, uznając, że ich regulacja nastąpiła w tym właśnie Planie. Stąd też wyrok Sądu należy interpretować łącznie z treścią zawartego porozumienia co do ustalenia, czy rodzice sprawują opiekę nad córką w porównywalnych i powtarzających się okresach. W konsekwencji ustalenie w punkcie 2 wyroku miejsca zamieszkania w każdorazowym miejscu zamieszkania matki, nie niweczy skutków zawartego porozumienia. Zgodnie bowiem z art. 28 Kodeksu cywilnego, w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Rozstrzygnięcie w zakresie miejsca zamieszkania córki skarżącego jest zatem konsekwencją powyższego unormowania i nie ma żadnego wpływu na zakres opieki sprawowanej przez obojga rodziców. Jak dalej uznał WSA w Gliwicach możliwe jest ustalenie, przy którym z rodziców dziecko przebywa w poszczególnych dniach i okresach i czy wypełnione zostały tym samym warunki sprawowania opieki naprzemiennej. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku tutejszego Sądu z dnia 11 lutego 2020 r. Przy dokonywaniu wykładni art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (obecnie Dz. U. z 2024 r., poz. 421) organ nie może abstrahować od faktycznej sytuacji dziecka. Jak wskazał tutejszy Sąd w wyroku z dnia 20 marca 2024 r. (sygn. II SA/Gl 1929/23 – za CBOSA) "odstępstwo od zasady określonej w art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. przewidziano w przepisie art. 5 ust. 2a dla sytuacji, gdy dziecko pozostaje pod opieką naprzemienną. Przepis art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. przewiduje podział świadczenia wychowawczego tzn. jego ustalenie każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Taki podział świadczenia uzależniony jest od istnienia orzeczenia sądowego ustanawiającego opiekę naprzemienną, przy czym orzeczenie to z uwagi na brak uregulowania opieki naprzemiennej w polskim systemie prawa rodzinnego, nie musi posługiwać się tym wyrażeniem. W sytuacji, gdy orzeczenie sądowe nie zawiera stosownego zwrotu "opieka naprzemienna", rzeczą organów jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych w nim zapisów dla zobrazowania i wyłożenia treści pojęcia "opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie. Opiekę naprzemienną w rozumieniu art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. cechuje mniej więcej równy podział obowiązków pomiędzy rodzicami w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. Zatem dla przyjęcia, iż mamy do czynienia z opieką naprzemienną znaczenie ma faktyczne zamieszkiwanie i koncentrowanie spraw życiowych dziecka u obojga rodziców". Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni pogląd powyższy podziela". Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ będzie zobowiązany do uwzględnienia oceny prawnej oraz wskazań wyrażonych w niniejszej sprawie (art. 153 p.p.s.a.). ----------------------- SW-ODW