II SA/Gl 206/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków na skutek wniesienia przez skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 czerwca 2008 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a: zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, tj. w kwocie [...], a w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W związku z wniesioną przez A. M., za pośrednictwem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K., skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję tegoż organu z dnia [...] r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odmawiającą wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków, Przewodniczący Wydziału II zarządzeniem z dnia 15 lutego 2008 r. zobowiązał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, tj. w wysokości określonej w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) – w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący wystąpił pismem z dnia [...] r., potraktowanym ze względu na swoją treść, jako wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, iż nie stać go "na ponoszenie dodatkowych kosztów, aby w dokumentacji było wszystko w porządku". W załączeniu przesłał zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w M. z którego wynika, iż od dnia [...] r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Następnie, na urzędowym formularzu, wystąpił dodatkowo o ustanowienie adwokata z urzędu podnosząc, iż jest osobą biedną i długotrwale bezrobotną. Nadto w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach poinformował, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i posiada jedynie dom przy ul. [...] o powierzchni [...] m², który nadaje się do remontu, deklarując jednocześnie brak zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych, jak i jakichkolwiek źródeł dochodu. W uzupełnieniu informacji zawartych w formularzu wniosku, skarżący zobowiązany został do wyjaśnienia skąd czerpie środki na utrzymanie się. Odpowiadając wskazał, iż pozostaje na utrzymaniu matki, która pokrywa wszelkie opłaty. W związku z powyższym, jednakże bezskutecznie, wezwany został do przedłożenia dokumentu, z którego wynikałaby wysokości świadczenia uzyskiwanego przez jego matkę z tytułu renty lub emerytury. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2008 r. referendarz sądowy oddalił wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w ustawowym terminie wniósł od powyższego rozstrzygnięcia sprzeciw, argumentując, iż odmowa zwolnienia go z kosztów uniemożliwi mu w konsekwencji rozpoznanie niniejszej sprawy. Podniósł nadto, iż przyczyną niepodjęcia przez niego pracy jest choroba, co może wykazać na rozprawie. Wobec powyższego, wezwany został w terminie siedmiu dni do uprawdopodobnienia powołanej okoliczności np. poprzez nadesłanie dowodów leczenia, a w tym ponoszonych w związku z chorobą wydatków oraz innych dokumentów obrazujących jego stan zdrowia pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący przesłał kserokopie badań radiologicznych z których wynika, iż od [...] r. cierpi na zwyrodnienie kręgosłupa na odcinku piersiowym i lędźwiowo-krzyżowym, czemu towarzyszą, jak wskazuje nadesłana kopia zaświadczenia o stanie zdrowia, przewlekłe dolegliwości bólowe. Powyższe zmiany mają charakter trwały z możliwością do pogłębiania się, jednakże skarżący nie wymaga opieki osoby drugiej ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji, a w ostatnim czasie jego stan zdrowia istotnie nie pogorszył się. Jak dowodzą nadesłane kopie recept wystawione przez lekarza (specjalistę neurologa), poddany jest on leczeniu farmakologicznemu. Nadto skarżący ma problemy laryngologiczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek o prawo pomocy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Występując o zwolnienie od kosztów sądowych, skarżący zwrócił się o całkowite przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie osobie fizycznej następuje, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Ocena stanu majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy, jak również jego możliwości finansowych, dokonana w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności, prowadzi do wniosku, iż skarżący nie wykazał dostatecznie, iż spełnia przesłanki do całkowitego uwzględnienia jego żądania. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest wyjaśnienie wszelkich okoliczności dotyczących sytuacji materialnej osoby występującej z takim wnioskiem. Ocena, czy wnioskodawca kwalifikuje się do udzielenia mu wsparcia ze środków publicznych następuje po wszechstronnym zbadaniu jego sytuacji materialnej, co w niniejszej sprawie nie mogło do końca zostać zrealizowane. Skarżący bowiem nie uwiarygodnił swych twierdzeń określających dochody matki, nie podał również wysokości ponoszonych wydatków, w tym na koszty leczenia, co utrudnia znacznie ocenę jego możliwości majątkowych. Tym samym skarżący nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, iż skierowane do niego wezwania miały na celu wyjaśnienie kwestii, jakie są niezbędne przy orzekaniu w sprawie prawa pomocy. Brak potwierdzenia, nawet poprzez sporządzenie orientacyjnego kosztorysu aktualnie ponoszonych wydatków w związku z kosztami leczenia, nie pozwolił na jednoznaczną ocenę jaki uszczerbek w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego matki spowoduje opłacenie w sprawie kosztów sądowych oraz kosztów fachowego pełnomocnika. Sam fakt, że skarżący ma problemy ze zdrowiem, jak również to, iż jest bezrobotny i nie uzyskuje żadnych dochodów, pozostając tym samym na utrzymaniu osoby najbliższej, nie oznacza jeszcze, że powyższe okoliczności usprawiedliwiają domaganie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Choroba skarżącego, która choć ma charakter stały, to jednak nie powoduje istotnego pogorszenia się stanu zdrowia i nie wymaga opieki drugiej osoby - nie usprawiedliwia stagnacji i braku działania w dążeniu do polepszenia swojego bytu egzystencjalnego poprzez pozyskanie dodatkowego źródła dochodu oprócz dochodu matki. Co w konsekwencji nie wyklucza przynajmniej częściowego zobowiązania do uiszczenia kosztów sądowych. Jakkolwiek bowiem sytuacja materialna skarżącego przedstawia się jako trudna, to jednak nie oznacza, iż nie może ona ulec zmianie na późniejszym etapie postępowania sądowego. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że nawet gdyby okazało się, że wpływy ze świadczeń otrzymywanych przez matkę skarżącego wystarczają tylko na pokrycie bieżących potrzeb, to powinien on podjąć, w miarę możliwości, niezbędne kroki do poprawy swojej sytuacji życiowej. Sąd wychodząc naprzeciw stronie skarżącej uznał jednak, że obecna sytuacja finansowa skarżącego nie pozwala na wygospodarowanie sumy pieniężnej na pokrycie wpisu sądowego. Konieczność stałego leczenia niewątpliwie podwyższa wydatki. Wskazać należy, iż uiszczenie przedmiotowej opłaty zakłóci płynność finansową miesięcznych wydatków skarżącego, tym bardziej, iż nie wykazał on, czy jego matka uzyskuje stały dochód, który pozwoliłby na utrzymanie równowagi finansowej. Zważyć przyjdzie, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o jego przyznanie. To na niej bowiem ciąży obowiązek należytego udowodnienia, że przewidziana w art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy została spełniona. Konsekwencją braku dostatecznych dowodów potwierdzających prawdziwość twierdzeń skarżącego w rozpoznawanej sprawie jest częściowe uwzględnienie jego żądań. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd działając w trybie art. 260 p.p.s.a. na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.