II SA/Gl 207/15

WyrokWSA w Gliwicach2015-05-27

Skład orzekający: Maria Taniewska-Banacka, Łucja Franiczek, Elżbieta Kaznowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu, jeśli inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów do jego legalizacji?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu, jeśli inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów do jego legalizacji w wyznaczonym terminie. Niewykonanie tego obowiązku przez inwestora skutkuje obligatoryjnym orzeczeniem rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnych robót budowlanych przy budynku mieszkalnym, które inwestor G. Z. rozpoczął po nabyciu nieruchomości. Organ I instancji nakazał rozbiórkę części budynku. Po uchyleniu tej decyzji przez organ II instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, organ I instancji ponownie wydał decyzję nakazującą rozbiórkę. Organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o nakazaniu rozbiórki wykonanej nadbudowy. Inwestor wniósł skargę do WSA, kwestionując kwalifikację robót jako samowoli budowlanej i podnosząc argumenty o konieczności remontu oraz o zatajeniu informacji o wadach prawnych i technicznych nieruchomości przez sprzedającego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2015 r. sprawy ze skargi G. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. decyzją nr [...] z dnia [...]r. nakazał A. S. rozbiórkę nieużytkowanego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr "1" w L. przy ul. [...], w terminie do [...]r. Decyzja nie została wykonana, a w dniu [...]r. nabył przedmiotową nieruchomość od A. S. G. Z. W dniu [...]r. PINB przeprowadził czynności kontrolne, w toku których ustalił, że G. Z., w [...]r. przystąpił bez wymaganego pozwolenia na budowę do robót budowlanych przy budynku objętym nakazem rozbiórki, polegających na wykonaniu nowego stropu, ścian oraz konstrukcji dachu. Decyzją nr [...] z dnia [...]r. PINB w W., działając na podstawie art. 155 k.p.a., uchylił wydaną wobec A. S. decyzję nr [...], a następnie, decyzją nr [...] z dnia [...]r. umorzył postępowanie w sprawie stanu technicznego ww. budynku. Następnie w dniu [...]r. organ I instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej rozbudowy, nadbudowy i przebudowy przedmiotowego budynku, natomiast zawiadomieniem z dnia [...]r. poinformowano o terminie oględzin w sprawie, wyznaczonym na dzień [...]r. Oględziny odbyły się terminowo, sporządzono z nich protokół. Z treści protokołu wynika, iż ustalono, na podstawie oświadczenia inwestora, że rozpoczął on roboty budowlane przy przedmiotowym budynku mieszkalnym na przełomie [...]r. Roboty budowlane polegały na rozebraniu części budynku -poddasza wraz z więźbą dachową z pokryciem, a następnie wykonaniu nowego stropu w części, w której uległ on zawaleniu i dodatkowego stropu żelbetowego na części istniejącego stropu, wymurowaniu nowych ścian kolankowych i szczytowych poddasza, a także nowej więźby dachowej wraz z pokryciem z blachodachówki. Nachylenie połaci dachowych wykonano w innym niż dotychczasowy kierunku. Wykonano na poddaszu ścianki działowe oraz instalację wodno-kanalizacyjną, elektryczną i centralnego ogrzewania. Na parterze budynku wymieniono stolarkę okienną, instalację elektryczną i wodno-kanalizacyjną, położono nowe tynki, rozebrano starą posadzkę. Inwestor oświadczył, iż wysokość ścianek kolankowych oraz kąt nachylenia dachu nie uległy zmianie w stosunku do stanu pierwotnego. Wykonano również trzy murki oporowe, o wysokości 75 cm, pod planowany taras. G. Z. oświadczył, iż na wykonane roboty nie uzyskał pozwolenia na budowę, lecz traktując je jako mieszczące się w zakresie remontu, zgłosił we właściwym organie administracji architektoniczno-budowlanej. Z oględzin sporządzono dokumentacje fotograficzną i wykonano szkic poglądowy. Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. PINB w W. działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (obecnie: tekst jednolity Dz. U. 2013, poz. 1409 z późn. zm.) wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy ww. budynku mieszkalnym i nakazał inwestorowi, G. Z., zabezpieczyć teren budowy przed dostępem osób trzecich oraz przedłożyć w terminie do [...]r. zaświadczenie Wójta Gminy L. o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowaniaprzestrzennego, projekt budowlany i oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zobowiązany nie wykonał nakazu wobec czego w dniu [...]r. decyzją nr [...] PINB, działając na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego nakazał rozbiórkę części budynku mieszkalnego zlokalizowanego na parceli nr "1" w L. - więźby dachowej wraz z pokryciem, ścian poddasza do poziomu stropu nad parterem oraz murków oporowych pod taras. W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania decyzją z dnia [...]r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił w całości zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną oraz postanowienie PINB nr [...] z dnia [...]r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Pismem z dnia [...]r. G. Z. przekazał PINB w W. oświadczenia P. T., J. P., F. P., L. W., w których wyżej wymienieni wskazują m.in., iż przedmiotowy obiekt nie zmienił swoich wymiarów, zmieniono jedynie kierunek dachu oraz że do momentu remontu przedmiotowy obiekt budowlany stanowił zagrożenie dla otoczenia. W dniu [...]r. Sąd Rejonowy w W. Wydział VI Karny uznał G. Z., oskarżonego o to, że w okresie od [...]r. do [...]r. w L. przy ul. [...], jako inwestor, prowadził roboty budowlane polegające na nadbudowie, rozbudowie i przebudowie budynku mieszkalnego, nie posiadając na to wymaganego pozwolenia na budowę, winnym popełnienia zarzuconego mu czynu, wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 90 Prawa budowlanego. Pismami z dnia [...]r., z dnia [...]r. oraz z dnia [...]r. PINB w W. wystąpił do Urzędu Gminy L. z zapytaniem, czy w zbiorach archiwalnych urzędu gminy znajduje się dokumentacja dotycząca budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego. W odpowiedzi Urząd Gminy L. przekazał PINB w W. archiwalną dokumentację, dotyczącą przedmiotowego budynku, tj. pozwolenie na budowę wraz z dokumentacją projektową. Z przesłanych dokumentów wynika, że pierwotny budynek mieszkalny na działce nr "1", zlokalizowanej w L. przy ul. [...], został wybudowany w oparciu o pozwolenie nr [...] z dnia [...]r. W dniu [...]r., po zawiadomieniu stron postępowania, PINB w W. dokonał ponownych oględzin budynku. Podczas oględzin potwierdzono zakres wykonanych robót na obiekcie, który został już stwierdzony podczas oględzin, przeprowadzonych w dniu [...]r. PINB w W. stwierdził, że w stosunku do pierwotnego obiektu podwyższono ściany kolankowe - które obecnie stały się szczytowymi, a wymurowano niższe ściany szczytowe - które stały się kolankowymi. Podczas oględzin ustalono także, że wykonano całkowicie nową konstrukcję dachu, przy czym dach ten został odwrócony w stosunku do pierwotnego o 90°. Więźbę dachową wykonano o nachyleniu połaci przeciwnym w stosunku do stanu pierwotnego, co zostało również stwierdzone przez organ powiatowy w oparciu o posiadaną dokumentację archiwalną. Dach został pokryty blachodachówką. Wykonano ponadto nowe ściany wewnętrzne na poddaszu. W ścianach szczytowych wykonano otwory okienne i drzwiowe. Przeprowadzono również na parterze budynku roboty remontowe, polegające na wymianie stolarki okiennej i drzwiowej, wykonano nowe tynki, instalację elektryczną i wod. - kan. na poziomie poddasza wykonano również tynki wewnętrzne, instalację wod.-kan., instalację elektryczną oraz płytę balkonową. Ponadto z tyłu parceli wykonane są trzy murki oporowe, które według oświadczenia inwestora obecnie służą do bezpiecznego składowania gruzu, a w przyszłości mają służyć do komunikacji. Podczas oględzin wykonana została również dokumentacja zdjęciowa. Inwestor nie przedstawił dokumentów, tj. pozwolenia na budowę ani innych dokumentów, zezwalających na wykonanie opisanych w protokole robót. G. Z. odmówił podpisania protokołu z oględzin, podając jako przyczynę, iż nie poczuwa się do winy i został już ukarany przez sąd w postępowaniu karnym. Postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. PINB w W., działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z nadbudową, rozbudową oraz przebudową ww. budynku mieszkalnego i nakazał inwestorowi, G. Z., zabezpieczyć teren budowy przed dostępem osób trzecich oraz przedłożyć w terminie do [...]r. zaświadczenie Wójta Gminy L. o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, projekt budowlany i oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Pismem z dnia [...]r. PINB w W. poinformował zobowiązanego o upływie terminu do przedłożenia dokumentów i wezwał go do wykonania obowiązku. Zobowiązany nie wykonał nakazu z postanowienia nr [...], wobec czego decyzją nr [...] z dnia [...]r. PINB w W. nakazał G. Z. rozbiórkę wykonanej nadbudowy, tj. rozbiórkę konstrukcji więźby dachowej wraz z pokryciem, ścian poddasza do poziomu stropu nad parterem oraz rozbiórkę murków oporowych przylegających do budynku od strony tylnej parceli. Od ww. decyzji G. Z. wniósł odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w tej sprawie jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu podniósł, że organ przyjął wadliwą kwalifikację prawną działań podjętych przez skarżącego gdyż w żadnym przypadku nie mogą one stanowić samowoli budowlanej, skoro była to jedynie przebudowa i remont budynku mieszkalnego, na co nie jest wymagane pozwolenie na budowę. Nadto naprawa dachu była działaniem niezbędnym, nie cierpiącym zwłoki, skarżący działał tutaj w stanie wyższej konieczności. Odwołujący się podkreślił też, że osoba od której nabył przedmiotowy obiekt w roku [...], świadomie zataiła fakt, że w stosunku do tego budynku prowadzone było uprzednio postępowanie przed PINB, wyraźnie wskazując, iż budynek ten "wymaga remontu", co nowy właściciel, w ramach prac remontowych wykonał (dowód - kopia aktu notarialnego Rep. [...]- w aktach sprawy). Decyzją z dnia [...]r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekł w to miejsce o nakazaniu inwestorowi G. Z. rozbiórki wykonanej nadbudowy budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na parceli "1" w L. przy ul. [...], tj. rozbiórki konstrukcji więźby dachowej wraz z pokryciem, ścian poddasza do poziomu stropu nad parterem. W uzasadnieniu organ zrelacjonował przebieg postępowania wskazując następnie, iż za nieuzasadnione należy uznać twierdzenia skarżącego, jakoby naprawa dachu w przedmiotowym budynku była działaniem niezbędnym, niecierpiącym zwłoki, a skarżący działał tutaj w stanie wyższej konieczności. Organ wskazał bowiem, iż roboty budowlane wykonane przez skarżącego nie polegały, wbrew jego twierdzeniom, na naprawie dachu, lecz na całkowitej rozbiórce dachu wraz z pokryciem oraz rozbiórce poziomu poddasza, a następnie na wymurowaniu zupełnie nowych ścian poddasza z pustaków ceramicznych oraz wykonaniu całkowicie nowej konstrukcji dachu. Co prawda, zgodnie z art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę lub przed ich zgłoszeniem, jeżeli mają one na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, rozpoczęcie takich robót nie zwalnia jednak od obowiązku bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia o zamierzonej rozbiórce obiektu budowlanego. W ocenie organu, w niniejszej sprawie, za roboty mające na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, można by więc ewentualnie uznać rozbiórkę dachu wraz z pokryciem oraz poziomu poddasza, natomiast nieuzasadnione byłoby uznanie za takie roboty wymurowania nowych ścian poddasza oraz wykonania całkowicie nowej konstrukcji dachu. W dodatku skarżący po dokonaniu niecierpiącej zwłoki rozbiórki, według wyżej przytoczonego przepisu miałby obowiązek bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę, czego nie uczynił. Wbrew twierdzeniom skarżącego, wykonane przez niego roboty nie mieszczą się też w pojęciu remontu. Za remont nie mogą być bowiem uznane roboty budowlane polegające na rozbiórce istniejącego obiektu budowlanego i budowie obiektu nowego. Robót tych nie można także zakwalifikować do przebudowy. Nie ulega zatem wątpliwości, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. prawidłowo zakwalifikował wykonane przez skarżącego roboty budowlane. Co więcej, należy podkreślić, że zgodnie z art. 11 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny, a w konsekwencji także organ. W dniu zaś [...]r. Sąd Rejonowy w W. Wydział VI Karny uznał G. Z. winnym prowadzenia robót polegających na nadbudowie, rozbudowie i przebudowie budynku mieszkalnego, nie posiadając na to wymaganego pozwolenia na budowę. Kontynuując swe wywody [...]WINB wskazał, że z ustaleń poczynionych przez organ I instancji wynika, iż w niniejszej sprawie nie stwierdzono naruszenia ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ani przepisów w tym techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Prawidłowo dopuszczono zatem możliwość legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego. Nałożenie obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego stanowi jeden z etapów legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Dopiero przedłożenie dokumentów, o których mowa w postanowieniu o wstrzymaniu robót traktowane jest jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót i umożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej, określonej w art. 49 Prawa budowlanego. Konsekwencją niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, nałożonych postanowieniem o wstrzymaniu robót, musi być wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę. Co więcej, nieprzedstawienie przez inwestora dokumentów nie pozwala organowi nadzoru budowlanego na ustalenie, czy w konkretnym przypadku samowola budowlana kwalifikuje się do zalegalizowania, a wszelkie negatywne konsekwencje obciążają inwestora, gdyż jakiekolwiek działanie z urzędu jest tu wykluczone. W związku z niewywiązaniem się przez zobowiązanego z nałożonego na niego obowiązku wynikającego z postanowienia nr [...], organ I instancji zobowiązany był, zgodnie z wyraźną dyspozycją wynikającą z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, do zastosowania art. 48 ust. 1 tej ustawy i orzeczenia rozbiórki dokonanej nadbudowy. Natomiast, w ocenie [...]WINB, obiekt budowlany, zakwalifikowany przez PINB w W. jako murki oporowe, przylegające do budynku od strony tylnej parceli, w istocie stanowi obiekt małej architektury, jako niewielki obiekt podobny do wymienionych w art. 3 ust. 4 Prawa Budowlanego. Przedmiotowy obiekt znajduje się w miejscu niepublicznym, a zatem jego budowa nie wymagała zgłoszenia ani pozwolenia. Pismem z dnia 28 stycznia 2015 r. G. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, zwracając się do Sądu o umożliwienie mu dokończenia remontu i zamieszkania w zakupionym budynku wraz ze schorowanym ojcem. Wskazał, że według oświadczenia sprzedającej ww. dom mieszkalny budynek został sprzedany w stanie technicznym do remontu. Informacje te zostały zweryfikowane przez notariusza. Upewniony przez osoby urzędowe, że zakupił dom do remontu, podjął niezwłocznie przygotowania do rozpoczęcia remontu niezamieszkałego budynku i przystosowania go do zaspokojenia. W [...]r. podał we właściwym organie administracji architektoniczno-budowlanym tj. w Starostwie Powiatowym w W., zakres planowanych prac remontowych do wykonania systemem gospodarczym. Z uwagi na brak zastrzeżeń miesiąc później podjął prace remontowe. Kosztorys opracował systemem gospodarczym, a wartość prac remontowych wraz z użytymi materiałami i elementami stolarki budowlanej, przekroczyła dwukrotnie wartość zakupionej nieruchomości. Skarżący wskazał, że remont poddasza i przygotowanie na cele użytkowe tylko nieznacznie zmieniło wysokość pomieszczeń poddasza. Natomiast nieznaczna zmiana wysokości budynku mieści się w granicach błędu pomiarowego. W związku z powyższym przedmiotowe prace remontowe nie zasługują na zakwalifikowanie jako nadbudowa, gdyż wymiary obiektu się nie zmieniły (z tolerancją błędu pomiarowego). Skarżący wskazał nadto, iż żadna instytucja lub osoba prawna nie ujawniła przez okres 17 miesięcy od daty nabycia nieruchomości informacji, że budynek był objęty prawomocną decyzją PINB o wyburzeniu, co stanowi wykroczenie lub przestępstwo zatajenia przez osobę urzędową wady prawnej i technicznej nabywanej nieruchomości. Skarżący zarzucił nadto organowi, iż ujawnił informację wrażliwą z Krajowego Rejestru Karnego o ukaraniu go z art. 90 Prawa budowlanego. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy przed tut. Sądem skarżący podtrzymał skargę i sformułowane w niej tezy. W odpowiedzi na pytania Sądu przyznał, że choć ustnie zgłosił w Urzędzie w [...] r. zamiar wykonania prac remontowych i uzyskał ustne wyjaśnienie, iż na tego typu roboty nie jest wymagane zgłoszenie bądź pozwolenie to jednak nie wskazał wówczas, iż niezbędna będzie wymiana ścian. Z kolei dokumentów niezbędnych do legalizacji nie przedłożył albowiem nie czuł się winny. Skazujący go za samowolne roboty wyrok karny pozostaje w obrocie, nie wniósł od niego środka zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie mogła zostać uwzględniona. W szczególności Sąd nie stwierdził wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy czy z naruszeniem przepisów prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też z innym naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać w tym miejscu należy, że w myśl art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, chyba że według oceny organu potencjalnie możliwa jest legalizacja obiektu z uwagi na spełnienie przezeń przesłanek z art. 48 ust. 2 ustawy (wówczas dalszy tok postępowania przebiega odmiennie). W konsekwencji rozpoznający sprawę organ w pierwszej kolejności zbadać winien powstałą samowolę pod kątem możliwości jej legalizacji, a w zależności od wyniku poczynionych ustaleń bądź to wstrzymać prowadzenie robót (gdy budowa nie została jeszcze zakończona) i nałożyć na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentów umożliwiających ewentualną przyszłą legalizację obiektu, bądź też, w razie stwierdzenia, że legalizacja nie jest możliwa nakazać rozbiórkę samowolnie wybudowanego lub będącego w budowie obiektu. Stosownie do art. 48 ust. 2 ustawy wdrożenie procedury mogącej doprowadzić do legalizacji obiektu wymaga jednak stwierdzenia przez organ, iż dokonana samowolnie budowa: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W razie potwierdzenia przez organ powyższych okoliczności wstrzymuje on postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. W postanowieniu, o którym mowa, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 Prawa budowlanego. Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa powyżej, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. Z mocy natomiast art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, w razie niespełnienia przez inwestora w wyznaczonym terminie obowiązków nałożonych nań wskazanym wyżej postanowieniem, organ zobligowany jest do orzeczenia nakazu rozbiórki. Podkreślenia wymaga, iż orzekające nakaz rozbiórki decyzje nie są zależne od woli organu. Decyzje podejmowane na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane mają bowiem charakter związany. Oznacza to, że jeżeli stwierdzona zostaje samowola budowlana i nie ma możliwości jej legalizacji, to organ jest nie tylko uprawniony, lecz nadto obligowany do wydania nakazu rozbiórki – por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 69/97. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż bezspornym jest, że roboty budowlane podjęte zostały przez skarżącego w roku [...] bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Bezspornym jest także, iż w dniu [...]r. Sąd Rejonowy w W. Wydział VI Karny uznał G. Z., oskarżonego o to, że w okresie od [...]r. do [...]r. w L. przy ul. [...], jako inwestor, prowadził roboty budowlane polegające na nadbudowie, rozbudowie i przebudowie budynku mieszkalnego, nie posiadając na to wymaganego pozwolenia na budowę, winnym popełnienia zarzuconego mu czynu, wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 90 Prawa budowlanego. Od wyroku tego skarżący nie odwoływał się, a stosownie do art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. W konsekwencji Sąd związany jest zawartym w sentencji ww. wyroku ustaleniem, iż skarżący dopuścił się przestępstwa w postaci samowolnej nadbudowy, rozbudowy i przebudowy przedmiotowego budynku. Jak wynika z akt sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. nie wykluczył jednak możliwości legalizacji obiektu i w tym celu postanowieniem z dnia [...]r. nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia, w terminie do [...]r., wyliczonych w postanowieniu dokumentów. Bezspornym jest, iż skarżący dokumentów tych nie przedłożył albowiem jak stwierdził w trakcie rozprawy przed tut. Sądem "nie czuł się winny". Swoim działaniem uniemożliwił tym samym rozpatrywanie przez organ ewentualnej legalizacji obiektu (czy w istocie byłaby ona możliwa o tym decydowałaby bowiem treść koniecznej dokumentacji). Spowodował w efekcie, iż organ nadzoru budowlanego zobligowany był do nakazania rozbiórki budynku stanowiącego samowolę budowlaną. W konsekwencji wydaną przez organ I instancji decyzję nakazującą rozbiórkę uznać należy co do meritum, zdaniem Sądu, za nie naruszającą prawa, jej wydanie stanowiło bowiem obowiązek organu. Słusznie jednak określony w decyzji tej zakres rozbiórki (obejmujący nie tylko nadbudowę lecz także murki oporowe) organ II instancji skorygował wyłączając z niego murki, które uznał za obiekt małej architektury. Prawidłowo w konsekwencji uchylił zaskarżoną doń decyzję pierwszoinstacyjną i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł o obowiązku dokonania rozbiórki jedynie wykonanej nadbudowy. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło