II SA/Gl 21/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 z późn. zm.), orzekł o wymeldowaniu R.B. i obecnie skarżącego T. B. z lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone na wniosek A Spółki z o.o. w B. – zarządcy nieruchomości. Do wniosku dołączono umowę najmu spornego lokalu zawartą w dniu [...] r., w której najemcą była O. S. – babcia wymeldowanych. Dołączono również odpis wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r., sygn. akt [...], orzekającego o eksmisji wymeldowanych ze spornego lokalu, a ponadto protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] r. na okoliczność przejęcia przez zarządcę tego lokalu. W toku postępowania ustalono, że R. B. zamieszkuje pod innym adresem, zaś skarżący przebywa w areszcie śledczym. Skarżący został zapoznany z całością akt sprawy i nie wniósł zastrzeżeń oraz nie zgłosił wniosków dowodowych. R.B. oraz skarżący nie dopełnili ponadto obowiązku wymeldowania się. W związku z tym – zdaniem organu – doszło do spełnienia przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesądzającej o obowiązku orzeczenia o wymeldowaniu skarżących z lokalu przy ul. [...] w B. Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący. Wskazał, iż w spornym lokalu, którego najemcą była jego babcia, był zameldowany od [...] r. Mieszkał tam wraz z babcią i bratem R. Od dnia [...] r. jest pozbawiony wolności i przebywa w areszcie śledczym. Pomimo starań nie uzyskał przepustki w celu zapoznania się z aktami sprawy. Mieszkanie zostało zdane przez brata bez wiedzy i zgody skarżącego. Nie wie, co stało się z jego rzeczami osobistymi. Zarzucił naruszenie art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie mu czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Wskazał, iż wielokrotnie zwracał się do Urzędu Miasta o przydzielenie lokalu socjalnego. Wojewoda [...] nie podzielił zarzutów odwołania i zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach decyzji organ podał, iż ewidencja ludności ma charakter porządkowy. Ma odzwierciedlać stan rzeczywisty, odnoszący się do przebywania określonej osoby pod określonym adresem. Wskazano na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym przedmiocie. Dalej podzielono ustalenia organu pierwszej instancji co do faktu opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu, uznając to opuszczenie za trwałe. Przywołując z kolei wyrok eksmisyjny stwierdzono, że po opuszczeniu przez skarżącego aresztu powrót do tego mieszkania jest niemożliwy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 kpa wskazano, że skarżący został przesłuchany w Areszcie Śledczym w B. w dniu [...] r., zeznał, że został zapoznany z całością zebranego w sprawie materiału i nie wnosi zastrzeżeń co do przeprowadzonego postępowania. Ponadto nie interesował się mieszkaniem, a opłatami zajmował się brat R. Kwestia ewentualnego uzyskania innego mieszkania wykracza poza ramy postępowania i należy do zadań własnych gminy, a właściwym organem w tym przypadku jest Prezydent Miasta B. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podtrzymał swoje stanowisko i argumenty prezentowane wcześniej w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo wskazał, że uchylenie zaskarżonej decyzji umożliwi mu dalszą walkę o swoje mieszkanie lub lokal socjalny. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W toku postępowania sądowoadministracyjnego zwolniono skarżącego od kosztów sądowych i ustanowiono dla niego adwokata z urzędu (postanowienie z dnia 18 marca 2009 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazuje by została ona wydana z naruszeniem prawa. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji – organ gminy wydaje na wniosek lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z dniem 19 czerwca 2002 r. art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dotyczący uprawnień do lokalu przestał obowiązywać w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (Dz.U. Nr 78, poz. 719). Po tej dacie w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych warunkiem koniecznym, a zarazem wystarczającym do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest wcześniejsze ustalenie, że osoba ta bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Wymeldowanie (podobnie jak zameldowanie) jest więc wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących ustania pobytu danej osoby w dotychczasowym miejscu. Oznacza to, że w przypadku wymeldowania źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienia do przebywania w tym miejscu. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że wykonanie wyroku orzekającego eksmisję osób zameldowanych w lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem ich pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r., a jeśli nawet po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba wbrew woli wierzyciela egzekucyjnego wtargnie do lokalu, nie stanowi to jej pobytu z zamiarem stałego przebywania i nie uchyla wcześniej powstałej przesłanki wymeldowania. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący został eksmitowany ze spornego lokalu wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Wyrok ten, a tym samym postępowanie sądowe w sprawie o eksmisję, miały miejsce jeszcze przed pozbawieniem wolności skarżącego. Jak bowiem wynika z treści odwołania od decyzji organu pierwszej instancji skarżący został pozbawiony wolności z dniem [...] r. Opuszczenie lokalu po wydaniu wyroku eksmisyjnego, od którego nie wniesiono środków zaskarżenia uznać zatem należy za wykonanie tego wyroku. Wbrew przekonaniu skarżącego w postępowaniu o wymeldowanie nie podlegały rozpoznaniu wnioski o przydzielenie lokalu socjalnego. Ustalenie prawa do takiego lokalu nie należy do kompetencji organów ewidencyjnych, ani też sądów administracyjnych i pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. W świetle powyższego uznać przyjdzie, iż najpóźniej od dnia [...] roku skarżący nie przebywa pod adresem [...], a brak tego pobytu jest równoznaczny ustaniu pobytu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Taki stan faktyczny zobowiązał organy do orzeczenia o wymeldowaniu z dotychczas zajmowanego lokalu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Wskazać także przyjdzie, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tak ukształtowały instytucję zameldowania, że ma ona służyć wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Skoro zatem osoba nie przebywa w lokalu, to jej zameldowanie stanowiłoby w istocie fikcję prawną. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organy art. 10 § 1 kpa stwierdzić przyjdzie, iż nie jest on usprawiedliwiony. Co prawda fakt przebywania w areszcie śledczym i odmowa udzielenia przepustki niewątpliwie ograniczają możliwość osobistego uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym, jednakże uczestnictwo to zostało skarżącemu zapewnione. O wszystkich czynnościach skarżący był informowany pisemnie i mógł (co zresztą czynił) w każdym czasie zająć na piśmie stanowisko i przesłać je organowi. Dodatkowo zauważyć przyjdzie, że fakt pobytu w areszcie śledczym został przez organ uwzględniony poprzez przeprowadzenie przesłuchania strony i zapoznania skarżącego z aktami właśnie w tym areszcie, o czym świadczy podpisany przez niego protokół z dnia [...] r. (k. 41 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Zarzucany brak wiedzy i zgody na zdanie lokalu przez brata R. również pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Skoro bowiem w stosunku do skarżącego i jego brata orzeczono eksmisję, to czynność przekazania lokalu należy uznać za czynność techniczną, nie zaś prawną. Mając na uwadze powyższą argumentację na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z zm.) orzeczono jak w sentencji.