II SA/Gl 21/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.),, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania wznowieniowego w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. Decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 10 ustawy z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192), Prezydent Miasta C. ustalił na rzecz M. S. (nazywanego dalej skarżącym) odszkodowanie w wysokości 105 824,00 zł za nieruchomość położoną w C., obręb [...], oznaczoną dawniej jako działka nr [...] o pow. 0,5205 ha, która to nieruchomość przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. Odszkodowanie to zostało wypłacone. Wnioskiem z 27 czerwca 2018 r., uzupełnionym pismem z 1 sierpnia 2018 r. skarżący wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość, wnosząc o jego korektę po aktualnych cenach. Podniósł, że zostało ono ustalone na podstawie ustawy i rozporządzenia "bierutowskiego", a jako podstawę swojego żądania wskazał, cyt. "wyrządzenie mu krzywdy przez Państwo", co w jego ocenie stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, w rozumieniu art. 145 § 1 k.p.a. Postanowieniem z [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej odmówił wznowienia postępowania zakończonego wyżej opisaną decyzją W uzasadnieniu wskazano, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony bez zachowania terminu wynikającego z art. 148 § 1 Kpa, a przesłanka w nim wskazana - "wyrządzenie krzywdy przez Państwo" - nie jest przesłanką wymienioną w art. 145 § 1 k.p.a. Na postanowienie to zażalenie wniósł wnioskodawca. Nie zgodził się w nim ze stanowiskiem organu I instancji. Zanegował przepisy, na podstawie których jego nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa, co w jego ocenie było krzywdzące, zarówno dla niego jak i jego spadkobierców. Wskazał, że krzywdy wyrządzone przez ówczesne władze powinny być uregulowane i dlatego domaga się ekwiwalentu pieniężnego, względnie innej działki odpowiedniej wartości. Zaskarżonym postanowieniem Wojewoda Śląski utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Uznał, że zarówno ustalenia dokonane przez Prezydenta Miasta C., jak i wywiedzione z nich skutki prawne są prawidłowe. Podkreślił, że podstawa żądania - "wyrządzenie krzywdy przez Państwo"- nie jest przesłanką enumeratywnie wymienioną w art. 145 § 1 k.p.a. Skargę na to postanowienie złożył skarżący. Wynika z niej, że domaga się podwyższenia przyznanego w [...] r. odszkodowania. Podniósł, że do przyjęcia odszkodowania został zmuszony, gdyż powiedziano mu, iż jeśli go nie przyjmie i tak działka przejdzie na rzecz Skarbu Państwa. Wskazuje, że otrzymał tylko decyzję o odszkodowaniu. Nigdy nie otrzymał decyzji o wywłaszczeniu. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Na początku Sąd zwraca uwagę, iż przedmiotem postępowania jest wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta C. z [...] r. nr [...]. Inne kwestie (jak choćby twierdzenie skarżącego, ze nie otrzymał decyzji o wywłaszczeniu) nie leżą w granicach sprawy i Sąd nie będzie się do nich odnosił. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą umożliwić przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Istotne jest to, że powyższa instytucja może znaleźć zastosowanie do uchybień o charakterze formalnym (procesowym). Ustawodawca znacząco ograniczył jest stosowanie. Ograniczenie to jest dwojakiego rodzaju. Pierwsze, to enumeratywny katalog przesłanek wznowienia postępowania (art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a.). Drugie ograniczenie dotyczy terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Skarżący nie kwestionuje, że o wydaniu decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. dowiedział się w roku jej wydania, czyli 41 lat temu. To już uniemożliwia wznowienie postępowania w sprawie. Zgodzić się także należy z organami administracji, że wskazana przesłanka (niezadowolenie z wysokości przyznanego odszkodowania) nie jest podstawą do wznowienia postępowania. Mogłaby co najwyżej być podnoszona w postępowaniu odwoławczym, ale tego skarżący nie zainicjował. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.