II SA/Gl 211/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako [...]WITD w K. nałożył na J. W. karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli. W związku z wszczęciem w oparciu o tę decyzję postępowania egzekucyjnego pełnomocnik J. W. pismem z dnia [...] r., skierowanym do Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. dnia [...] r., wniósł od tej decyzji odwołanie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Stwierdził, że decyzja nigdy nie została stronie doręczona. Najprawdopodobniej próba jej doręczenia miała miejsce w czasie kiedy z uwagi na chorobę J. W. trwającą ciągle od miesiąca marca nie był on w stanie podejmować korespondencji pocztowej. Do wniosku dołączono zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 59 § 2 kpa Główny Inspektor Transportu Drogowego odmówił ww. wnioskowi o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że decyzja [...] WITD w K. z dnia [...] r. została doręczona J. W. w trybie art. 44 kpa w dniu [...] r. Termin do wniesienia od niej odwołania upłynął zatem dnia [...] r. Przesłanki uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu zostały określone w art. 58 kpa i zdaniem organu odwoławczego nie zostały w rozpatrywanej sprawie spełnione gdy chodzi o przesłankę uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Strona nie wykazała bowiem, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło na skutek niezależnych od niej okoliczności. O braku winy można mówić bowiem jedynie zdaniem organu w przypadku gdy strona nie mogła usunąć przeszkód nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. O braku takim nie przesądza automatycznie okoliczność choroby strony. Nie każda bowiem choroba uniemożliwia dokonanie czynności procesowej – wniesienia odwołania. O braku winy nie przesądza też fakt posiadania związanego z chorobą zwolnienia lekarskiego. Zwolnienie takie nie jest równoznaczne z brakiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę poprzez wysłanie pisma przez pocztę, czy też posłużenia się w tym zakresie inną osobą. Z przedłożonych zaświadczeń lekarskich wynika, że pomimo niezdolności do pracy chory może chodzić. Co do przyjętego znaczenia zwolnienia lekarskiego w odniesieniu do uprawdopodobnienia, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony organ odwoławczy powołał się na wymienione w zaskarżonym postanowieniu wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego pełnomocnik J. W. wniósł o jego uchylenie i przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia odwołania. Zarzucił, że postanowienie to zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 58 kpa poprzez bezzasadne przyjęcie, iż nie zachodziły przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu, którego to ustalenia organ dokonał w następstwie dowolnej oceny zebranych w sprawie dowodów. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że skarżący podczas choroby nie miał obowiązku "chodzić między urzędami, lecz leczyć się w domu". Gdyby w czasie zwolnienia lekarskiego odbierał korespondencję związaną z prowadzoną działalnością gospodarczą to zostałby ukarany z tego powodu przez ZUS. Nadto z uwagi na chorobę nie byłby w stanie samodzielnie sporządzić odwołania lub też skorzystać w tym czasie z pomocy kancelarii prawniczej. Do skargi dołączono zaświadczenie o wypłaconych skarżącemu zasiłkach z ubezpieczenia społecznego w związku ze zwolnieniami chorobowymi. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko wyrażone wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo podniesiono, że w postępowaniu administracyjnym strona przedstawiła zwolnienia lekarskie, z których najwcześniejsze wystawione było za okres od [...] do [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie ostać się nie może, aczkolwiek zasadniczo z innych przyczyn niż podniesione w skardze, które Sąd nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami wziął pod rozwagę z urzędu zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Instytucja przywrócenia terminu występuje jedynie w przypadku jego uchybienia. To zaś ma miejsce jedynie w przypadku doręczenia orzeczenia stronie wnoszącej o przywrócenie terminu (pomijając przypadki gdy nie brała ona udziału w postępowaniu). W niniejszej sprawie organ odwoławczy przyjął, że objęta odwołaniem decyzja [...]WITD w K. została doręczona skarżącemu w trybie art. 44 kpa w dniu [...] r., tym samym termin do wniesienia od niej odwołania upłynął [...] r. Dokonując ustalenia co do daty doręczenia decyzji organ odwoławczy nie ocenił jednak prawidłowości tego doręczenia przez poczŧę, która zdaniem Sądu budzi zasadnicze wątpliwości i w konsekwencji, w świetle dotychczas zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie daje podstaw do przyjęcia, że doręczenie takie miało zgodnie z art. 44 kpa miejsce. Z dołączonej do decyzji organu pierwszej instancji a adresowanej do skarżącego koperty (karta 36 odwrót akt organu pierwszej instancji) nie wynika bowiem aby doręczenie zawartej w tej kopercie korespondencji nastąpiło przy zachowaniu wynikających z art. 42-44 kpa wymogów. Ani z adnotacji na tej kopercie ani też z przyklejonego do niej zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika dlaczego w ogóle doręczenie miało miejsce w trybie art. 44 kpa a nie zgodnie z art. 42 lub 43 tego aktu prawnego. Nadto nie uczyniono żadnej adnotacji co do pozostawienia zawiadomienia o możliwości i terminie odbioru korespondencji oraz o miejscu pozostawienia tego zawiadomienia, który to wymóg wynika z treści art. 44 § 2 kpa i stanowi zdaniem Sądu konieczną przesłankę przyjęcia prawidłowości doręczenia zastępczego w omawianym trybie. Nad tą podstawową kwestią organ przeszedł do porządku, co skutkuje przyjęcie, że zaskarżone postanowienie zapadło z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem ww. przepisów kpa oraz art. 7, 77 § 1, art. 80 kpa. W konsekwencji zapadło ono również z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 57, art. 58 § 1 i art. 129 § 2 kpa. Jak już bowiem stwierdzono konieczną przesłanką orzekania w przedmiocie przywrócenia terminu jest wcześniejsze przesądzenie, że termin ten został uchybiony, które to ustalenie nie zostało w niniejszej sprawie dokonane w sposób zasługujący na akceptację. Należy przy tym stwierdzić, że organ nie był w tym względzie związany wnioskiem strony, w sytuacji gdy nie wynikało z niego, że istotnie otrzymała ona zawiadomienie o awizowaniu przesyłki. W konsekwencji organ powinien się zwrócić do strony o złożenie w tym względzie wyjaśnień, czego jednak nie uczynił przyjmując niezasadnie (w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego), że decyzja została doręczona prawidłowo. Z powyższych względów zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy p.p.s.a. Gdyby zaś przyjąć, że doręczenie objętej postępowaniem decyzji w trybie art. 44 kpa było prawidłowe to należałoby podzielić stanowisko organu odwoławczego, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła aby do uchybienia terminu doszło bez jej winy w rozumieniu art. 58 § 1 kpa. Zasadne jest bowiem w tym względzie stwierdzenie, iż sam fakt pozostawania na zwolnieniu lekarskim nie daje podstawy do przyjęcia, że strona nie miała możliwości dokonania czynności procesowej w terminie. Ustalenie względnie wykluczenie istnienia takiej możliwości zależy od stanu faktycznego danej sprawy, w tym m. in. od rodzaju i przebiegu choroby w związku z którą udzielono zwolnienia lekarskiego. Za dowolne należy w tym względzie uznać twierdzenia zawarte w skardze, że za dokonanie czynności procesowej czy też za podjęcie korespondencji w czasie zwolnienia lekarskiego skarżący mógłby zostać ukarany przez ZUS. To na stronie wnoszącej o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia, że w związku z rodzajem i przebiegiem jej choroby oraz procesem leczenia, a nadto z uwagi na jej sytuację osobistą i rodzinną, nie była w stanie w okresie zwolnienia lekarskiego podjąć czynności do której uchybiła terminowi. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań sądu. W pierwszej kolejności dokona organ odwoławczy ustaleń co do prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji [...]WITD z dnia [...] r. sw