II SA/Gl 213/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2008 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta K. orzekła o wymeldowaniu S. P. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. Orzeczenie to zostało wydane w oparciu o przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 z późn. zm. ) – dalej ustawa o ewidencji ludności. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w wniosku E. P., która podała, że prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...] wydanym w sprawie o podział majątku wspólnego S. P. nakazano opróżnienie i opuszczenie przedmiotowego mieszkania i nie przebywa on w nim od dnia [...] r. Zebrane w sprawie dowody ( oględziny lokalu, zeznania świadków i informacja uzyskana w [...] Komisariacie Policji w K.) potwierdziły, że S. P. nie przebywa w spornym lokalu. W oparciu o te ustalenia organ I instancji uznał, że w sprawie została spełniona, przesłanka opuszczenia przez podmiot lokalu mieszkalnego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, a tym samym należało wydać decyzję o wymeldowaniu S. P. z pobytu stałego w tym lokalu w oparciu o przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W odwołaniu od decyzji S. P. domagał się jej uchylenia wskazując, że lokalu przy ul. [...] w K. nie opuścił dobrowolnie lecz pod przymusem członków rodziny. Podał, że jest inwalidą [...] grupy i bezskutecznie ubiegał się o przyznanie mu mieszkania przez Urząd Miasta. Podniósł także, że miał zostać zameldowany w sąsiedztwie poprzedniego mieszkania w lokalu przy ul. [...] jednak jego najemca, który wyraził na to zgodę zmarł w dniu [...] r. Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W uzasadnieniu orzeczenia, powołując się ustalenia poczynione w toku postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji Wojewoda podał, że okoliczność opuszczenia przez odwołującego się spornego lokalu jest bezsporna. Odnosząc się do kwestii dobrowolności opuszczenia przez S. P. lokalu przy ul. [...] organ odwoławczy uznał, że za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem mieszkania należy uznać sytuacje, w których osoba dotychczas zameldowana została usunięta przez najemcę lokalu i od niego niedopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do tego lokalu. Organ powołał się także na treść przywołanego już orzeczenia Sądu Rejonowego w K. zobowiązującego odwołującego się do opróżnienia i opuszczenia przedmiotowego mieszkania wskazując jednocześnie na przepis art. 365 § 1 k.p.c. Wskazał wreszcie, iż w jego ocenie powrót S. P. i jego zamieszkanie w przedmiotowym lokalu jest niemożliwe. Odpowiadając na pozostałe zarzuty odwołującego się Wojewoda podał, że w toku postępowania meldunkowego organy nie orzekają na zasadach słuszności wynikających z reguł współżycia społecznego i nie rozstrzygają w przedmiocie przydziału mieszkań. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach S. P. wskazał, na swoją trudną sytuację mieszkaniową. Zamieszkuje on bowiem bez meldunku w zagrzybionym lokalu znajdującym się na parterze budynku, w którym nie ma wszystkich szyb w oknach. Podał, że do lokalu tego wprowadził się w porozumieniu z pracownikiem socjalnym MOPS –u oraz za zgodą nieżyjącego już jego ówczesnego najemcy. W dalszej części skargi skarżący opisał swoją trudną sytuację życiową związaną: - z brakiem własnego mieszkania, a co zatem idzie stałego zameldowania; - złym stanem zdrowia; - konfliktami rodzinnymi, jakie miały miejsce w czasie, gdy przebywał w mieszkaniu przy ul. [...] oraz związanymi z tym aktualnymi obawami o własne bezpieczeństwo. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ podniósł także, że dalsze utrzymywanie zameldowania skarżącego pod dotychczasowym adresem stanowiło by obejście celów ustawy o ewidencji ludności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrolując zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem, jak nakazuje, art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ), uznał, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego, a także nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu Wojewoda, poprawnie ocenił zebrane dowody, dokonując na ich podstawie trafnych ustaleń faktycznych oraz przeprowadził prawidłowe rozważania prawne. Co się tyczy przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w kontrolowanym postępowaniu wskazać należy, że art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności nakłada na osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jeżeli obowiązek ten nie zostanie dopełniony, ustawa przewiduje tryb administracyjny wymeldowania, który może zostać uruchomiony z urzędu lub na wniosek strony ( m.in. właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu). W kontrolowanej sprawie postępowanie o wymeldowanie zostało wszczęte przez Prezydenta Miasta K. na wniosek byłej żony skarżącego E. P., która była najemcą lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul [...] w K. Zgodnie z zastosowanym przez organy obu instancji art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności przesłankami orzeczenia wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące jest opuszczenie miejsca tego pobytu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W odróżnieniu od rozwiązań prawnych obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. nr 93, poz. 887) w aktualnym brzmieniu przywołanego przepisu ustawodawca zrezygnował nie tylko ze związania kwestii zameldowania na pobyt stały z utratą tytułu prawnego do lokalu, co nastąpiło na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 ( Dz. U. z 2002 r. nr 72, poz. 716), ale z przepisu tego usunięta została także przesłanka uzależniająca dopuszczalność wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego od upływu 6 miesięcznego terminu liczonego od dnia w którym zainteresowany podmiot opuścił miejsce pobytu stałego bez wymeldowania. Zatem należy wskazać, że w poprzednim brzmieniu analizowanego przepisu ustawodawca kładł znacznie bardziej wyraźny nacisk na trwały charakter, jakim musiało się cechować opuszczenie miejsca stałego pobytu. Powyższa zmiana koresponduje z przepisem art. 9 ust. 2 b analizowanej ustawy zgodnie, z którym zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. W aktualnym stanie prawnym należy zatem przyjąć, że opuszczenie miejsca stałego pobytu ma charakter trwały w przypadku, gdy osoba, której to dotyczy ześrodkowała aktywność życiową poza swoim dotychczasowym miejscem pobytu, przy czym mniej istotne jest jak długo stan taki ma miejsce. Tak rozumiana przesłanka trwałego opuszczenia miejsca stałego pobytu zaistniała niewątpliwie w kontrolowanym postępowaniu. Skarżący opuścił bowiem mieszkanie, w którym był zameldowany na pobyt stały, a wszystkie swoje rzeczy osobiste, w tym także meble przeniósł do lokalu znajdującego się w sąsiednim budynku. W orzecznictwie ukształtowanym jeszcze pod rządami poprzednich rozwiązań prawnych utrwalony został pogląd nakazujący badanie w toku postępowania o wymeldowanie, czy trwałe opuszczenie miejsca stałego pobytu zamieszkania miało charakter dobrowolny (por. m.in. wyroki: NSA z 17 marca 2003 r., V SA 2323/02 [w:] LEX nr 159183; NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05 [w:] LEX nr 190969; WSA w Warszawie z dnia 4 października 2005 r., IV SA/Wa 1234/05 [w:] LEX nr 217431). Zauważyć jednak należy, że do wydania decyzji o wymeldowaniu w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności dochodzi prawie zawsze w sytuacjach, gdy opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu nie ma charakteru w pełni dobrowolnego i nie wynika jedynie własnej woli osoby zainteresowanej. Konsekwencją tego stanu rzeczy było utrwalenie się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym także poglądu, zgodnie z którym "za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne" ( por. wyrok NSA z 25 października 2005 r., II OSK 127/05 [w:] LEX nr 201427). W świetle powyższych ustaleń należy uznać za nieuzasadniony podstawowy zarzut skarżącego, że opuszczenie przez niego mieszkania w budynku przy ul. [...] w K. nie miało charakteru dobrowolnego. W szczególności nie przedstawił on przekonujących dowodów na potwierdzenie zawartych w skardze twierdzeń , że wyprowadził się z dotychczasowego mieszkania z obawy o własne zdrowie i życie, na które nastawali wspólnie z nim zamieszkujący członkowie jego rodziny. Dostrzec też trzeba, że wyprowadzając się z przedmiotowego lokalu skarżący wykonał nałożony na niego obowiązek wynikający z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w K. Powyższa okoliczność spowodowała zaś, że próby skorzystania z środków prawnych umożliwiających mu powrót do tego lokalu, takich jak przykładowo wytoczenie powództwa posesoryjnego skazane były z góry na niepowodzenie. Prób takich zresztą skarżący nie podejmował, podobnie, jak i nie zwracał się do organów ścigania o podjęcie działań mających na celu przerwanie kierowanych przeciwko niemu aktów przemocy domowej. Z powyższych względów na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) skarga podlegała oddaleniu.