II SA/Gl 213/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki budowli na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego p o s t a n a w i a: 1) zwolnić skarżącą z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych 2) ustanowić dla skarżącej radcę prawnego z urzędu. A. S. w odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 3 lutego 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100,00 zł, w terminie wyznaczonym dla dokonania tej czynności, wystąpiła na urzędowym formularzu druku PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, uzasadniając powyższe brakiem wystarczających środków finansowych. Wnioskodawczyni poinformowała, że jest osobą bezmajętną i nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Jedynym źródłem dochodu jej i męża są świadczenia przedemerytalne. Wnioskodawczyni oświadczyła, że z uzyskiwanych środków nie jest w stanie poczynić żadnych oszczędności. Zaznaczyła, że stan jej zdrowia uniemożliwia dorywcze zarobkowanie. Ze względu na schorzenia po przebytych operacjach przebywa pod stała opieką lekarską. Podkreśliła, że jej małżonek jest osobą schorowaną, posiada III grupę inwalidzką. Na poparcie powyższego przedłożyła dokumentację medyczną męża. Nadto wskazała, że mieszka wraz z małżonkiem, z którym prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, w budynku mieszkalnym (dom) o pow. 100 m², przy czym nie posiada innych nieruchomości. Skarżąca podniosła także, że nie ma wykształcenia prawniczego a zawisła przez sądem sprawa - w jej ocenie - ma zawiły charakter. W druku formularza wskazała, że stały dochód uzyskiwany przez nią i małżonka stanowi łącznie kwotę około 2100 zł netto miesięcznie. Podniosła także, że wskazana kwota jest jedynym dochodem, z którego regulują bieżące wydatki w kwocie około 1300-1400 zł, tj. należność za opał, gaz, prąd, wodę, telefon, środki czystości, lekarstwa, transport i inne okazjonalne wydatki. Skarżąca nadmieniła, że na wyżywienie przeznacza miesięcznie kwotę około 800 zł. Na wezwanie referendarza sądowego strona nadesłała dokumenty wykazujące wysokość dochodów, a także kopie faktur na zakup lekarstw, rachunki za zakup opału, energii elektrycznej, wody oraz usług telekomunikacyjnych, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi i podatek od nieruchomości. Wnioskodawczyni przedstawiła również kopię formularza zeznania podatkowego za 2013 r. Jednocześnie oświadczyła, że nie posiada samochodu wobec czego wydaje pieniądze na dojazdy do lekarzy. W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca w ustawowym terminie wniosła od powołanego rozstrzygnięcia sprzeciw. W uzasadnieniu ponownie podniosła, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego, zaś zawisła sprawa ma charakter skomplikowany i wymaga profesjonalnej reprezentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając wniosek o prawo pomocy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie, przeciwko któremu zostało ono wniesione, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do stanu majątkowego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest wyjaśnienie wszelkich okoliczności dotyczących sytuacji materialnej osoby występującej z takim wnioskiem. Ocena, czy wnioskodawca kwalifikuje się do udzielenia mu wsparcia ze środków publicznych następuje po wszechstronnym zbadaniu jego sytuacji materialnej. Rozpoznawany wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie osobie fizycznej następuje, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca wraz z małżonkiem, choć dysponuje stałym dochodem (blisko 2100 zł netto miesięcznie), przeznacza go w całości na zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Jak wynika z nadesłanych dokumentów, obejmujących część miesięcznych kosztów, tj. opłatę za dostawy energii elektrycznej, wodę, usługi telekomunikacyjne, wywóz odpadów, podatki i lekarstwa - bieżące wydatki wynoszą około 700 zł, przy czym jak oświadczyła skarżąca w istocie stanowią one kwotę 1300-1400 zł. Do tego doliczyć należy wydatki na żywność, jak również koszty poniesione z zaspokojeniem innym niezbędnych potrzeb życiowych . Nie bez znaczenia pozostaje również stan zdrowia skarżącej i jej małżonka (a w szczególności schorzenia o charakterze przewlekłym), które stale generują wydatki, np. koszty dojazdów na wizyty lekarskie (ze względu na ograniczoną sprawność fizyczną męża skarżącej). Ocena stanu majątkowego wnioskodawczyni, jak również jej możliwości finansowe, w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności, prowadzą do wniosku, że skarżąca wykazała dostatecznie, że spełnia przesłanki do całkowitego uwzględnienia jej żądania. Sytuacja życiowa skarżącej w chwili obecnej nie pozwala na wygospodarowanie sumy pieniężnej na pokrycie kosztów postępowania sądowego oraz opłacenie fachowego pełnomocnika, co w konsekwencji uniemożliwiłoby skarżącej, jako osobie pozbawionej środków na ich pokrycie, skorzystanie z prawa dobrodziejstwa do sądu i obrony swoich praw. Na marginesie dodać należy, wobec argumentów podnoszonych przez skarżącą w uzasadnieniu wniosku, że dla ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu nie ma znaczenia charakter sprawy, Sąd bowiem rozpoznaje sprawę niezależnie od zarzutów sformułowanych w skardze. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd działając w trybie art. 260 p.p.s.a. na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.