II SA/Gl 213/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie legalności wykonanych robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia [...] roku udzielono J. J. pozwolenia na budowę polegającą na montażu zjeżdżalni grawitacyjnej rynnowej wraz z oprzyrządowaniem zlokalizowanej na działkach nr 1, 2, 3 położonych w P., ul. [...], gm. O. W decyzji tej wskazano, że inwestor jest zobowiązany do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Powyższa decyzja była zmieniana decyzją Starosty nr [...] z dnia [...] roku w zakresie zmiany przebiegu zjeżdżalni. Decyzją z dnia [...] roku nr [...] J. J. uzyskał od PINB w Z. pozwolenie na użytkowanie zjeżdżalni grawitacyjnej rynnowej wraz z oprzyrządowaniem na działkach 1, 2, 3 w P., ul. [...]. W dniu [...] roku do PINB w Z. wpłynął wniosek "A" SA, która wnosiła o zbadanie obiektu to jest ścieżki edukacyjnej z elementami parku rozrywki zlokalizowanego na działkach nr 1 oraz 2 (obecnie działka nr 4 i 5) pod względem spełnienia przez przedmiotowy obiekt norm technicznych oraz obowiązujących przepisów. Wnioskodawczyni twierdziła, że obiekt został zlokalizowany pod czynną linią elektroenergetyczną 30 kV, a w związku z tym nie jest zapewnione bezpieczne użytkowanie tego obiektu. PINB w Z. decyzją nr [...] z dnia [...] roku umorzył (art. 105 § 1 kpa) postępowanie administracyjne w sprawie zjeżdżalni grawitacyjnej wraz z oprzyrządowaniem zlokalizowanej na działkach 1, 5, 6 w miejscowości P. W uzasadnieniu wskazał na czynności kontrolne przeprowadzone w dniu [...] roku i [...] roku, w czasie których ustalono, że na działkach 1, 5, 6 jest usytuowana zjeżdżalnia grawitacyjna pod linią napowietrzną 30 kV. Stan techniczny linii nie budzi zastrzeżeń. Zdaniem organu skoro inwestycję wykonano legalnie, jest ona użytkowana legalnie, to brak jest podstaw do dalszego postępowania administracyjnego w sprawie. Od decyzji odwołanie złożyła "A" SA, działając przez radcę prawnego Z. C. Wydaje się, że odwołująca domagała się uchylenia decyzji organu I instancji. Decyzji tej zarzuciła naruszenie art. 105 § 1 kpa przez niewskazanie bezprzedmiotowości postępowania, a także naruszenie art. 102 kpa i 145 § 2 kpa przez ich niezastosowanie. Dodatkowo odwołująca się podała, że inwestycja znajduje się pod linią energetyczną 30 kV i w obecnym stanie faktycznym może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego, bowiem obiekty usytuowane pod tą linią nie spełniają wymagań zawartych w normę PN-EN 50423-1. W ocenie odwołującej się PINB w Z. nie miał podstaw do wydania decyzji zezwalającej na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Po rozpatrzeniu wyżej przedstawionego odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej [...]WINB) na podstawie art. 138 § 2 kpa decyzją z dnia [...] roku uchylił decyzję I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 105 § 1 kpa, bowiem art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego stanowi, że organ nadzoru jest zobowiązany do działania jeżeli roboty budowlane w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo 49 b, zostały wykonane w sposób o którym mowa w art. 50 ust. 1 (w art. 50 ust. 1 pkt 2 mowa jest o robotach wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia bądź zagrożenie środowiska). Wskazano także na art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, który obliguje organ nadzoru budowlanego do nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska. Zdaniem organu odwoławczego tylko wtedy postępowanie byłoby bezprzedmiotowe gdyby organ I instancji wykluczył zaistnienie wymienionych przesłanek to znaczy wykazałby, że przedmiotowy obiekt nie stwarza wyżej wymienionych zagrożeń. Fakt, że inwestycja została zrealizowana w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę nie stanowi przeszkody trwałej i nieusuwalnej dla wydania decyzji przez organ nadzoru budowlanego rozstrzygającego sprawę co do istoty. Właśnie w celu wyeliminowania tej przeszkody organ odwoławczy na podstawie art. 84 b ust. 3 Prawa budowlanego zwrócił się (w decyzji ostatecznej) do Starosty [...] o wznowienie z urzędu postępowania w sprawie pozwolenia na budowę zjeżdżalni grawitacyjnej rynnowej wraz z oprzyrządowaniem na działkach nr 1, 2 i 3. Skargę na decyzję ostateczną [...]WINB złożył J. J. domagając się jej uchylenia w całości. Skarżący twierdził, że organ I instancji wykluczył, że sporny obiekt zagraża życiu, zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku. Naruszenie art. 51 ust. 7, 50 ust. 1, 50 ust. 1 pkt 2 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przez przyjęcie, że te przepisy dają podstawę do prowadzenia postępowania w stosunku do obiektów, które zostały wykonane zgodnie z pozwoleniem na budowę i po dokonaniu wymaganego prawem, zawiadomienia o zakończeniu inwestycji, podczas gdy prowadzenie takiego postępowania wymagałoby uchylenia pozwolenia na budowę. Skarżący stwierdził, że skoro zdaniem organu odwoławczego obiekt może zagrażać życiu, zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowisku, to należałoby wznowić postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę, ale podstawy wznowienia są określone w kpa, a nie w Prawie budowlanym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 4 kpa organ ma obowiązek zawiadomić o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron wszystkie osoby będące stronami w sprawie, a takiego zawiadomienia w aktach sprawy brak. Zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie NSA, art. 61 § 1 kpa nie stanowi samoistnej normy do określenia zasady skargowości lub oficjalności. O tym, czy w danym postępowaniu obowiązuje zasada skargowości czy oficjalności, przesądzają przepisy prawa materialnego. Należy jednak podkreślić, że uprawnienia strony do wszczęcia postępowania są najszersze. Jak się wydaje, decyzja organu I instancji została podjęta na skutek wniosku "A" SA i co wynika z uzasadnienia tej decyzji było prowadzone postępowanie w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Właśnie brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania uniemożliwia Sądowi jednoznaczne zajęcie stanowiska w jakim trybie było prowadzone postępowanie wywołane wnioskiem "A", a konkretnie czy było to postępowanie w trybie art. 51 czy też 66 Prawa budowlanego z 1994 roku. Jeżeli byłoby to postępowanie prowadzone w trybie art. 51 Prawa budowlanego to takie postępowanie byłoby niedopuszczalne wobec bezspornej okoliczności posiadania przez skarżącego ostatecznego pozwolenia na budowę i pozwolenia na użytkowanie. Co prawda orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jest rozbieżne (por. II OSK 1009/11) co do wpływu występowania w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na użytkowanie na ewentualne prowadzenie postępowania naprawczego przewidzianego w art. 50-51 Prawa budowlanego, jednakże w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie możliwość prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 51 Prawa budowlanego, istnieje wyłącznie po wyeliminowaniu z obrotu prawnego ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Pozostawanie w obrocie prawnym takiej decyzji, co ma miejsce w niniejszej sprawie, nie pozwala na prowadzenie postępowania naprawczego w trybie art. 51 Prawa budowlanego, na co wskazał organ odwoławczy. W takiej bowiem sytuacji postępowanie jest bezprzedmiotowe, a organ nie może wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty (por. II OSK 1009/11). Natomiast możliwe byłoby prowadzenie w stosunku do obiektu – zjeżdżalni grawitacyjnej postępowania przewidzianego w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. Ten przepis dotyczy bowiem zarówno obiektów budowlanych wzniesionych w oparciu o pozwolenie na budowę, jak też nie, a jego stosowanie jest niezależne od pozostawienia w obiegu prawnym decyzji o pozwoleniu na jego użytkowanie (por. IV SA 357/96, LEX 43135). Aktualne brzmienie art. 66 zostało ustalone przepisem art. 1 pkt 4 ustawy z 10 maja 2007 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 99, poz. 665). Zmiana ta przede wszystkim rozszerzyła zakres regulacji przepisów art. 66 stwarzając podstawę do ingerencji właściwego organu, kiedy obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska (art. 66 ust. 4 pkt 1 Prawa budowlanego) a na takie zagrożenie wskazywał "A" we wniosku z dnia [...] roku (data wpływu do organu) oraz w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy na podstawie art. 84 b ust. 3 Prawa budowlanego, zwrócił się do Starosty [...] o wznowienie z urzędu postępowania w sprawie pozwolenia na budowę zjeżdżalni grawitacyjnej rynnowej. Organ ten podał, że pozostawanie w obiegu prawnym ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę nie jest przeszkodą trwałą i nieusuwalną, jak to przyjął organ I instancji. Artykuł 84 b ust. 3 Prawa budowlanego stanowi "w przypadku ustalenia przez organ nadzoru budowlanego, że zachodzą okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania albo stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej wznawia postępowanie". Unormowanie zawarte w art. 84 b ust. 3 Prawa budowlanego wskazuje, że właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej ma obowiązek wznowić postępowanie zakończone ostateczną decyzją jeżeli w wyniku kontroli działalności organu administracji architektoniczno-budowlanej przeprowadzonej przez organ nadzoru budowlanego, zostanie ustalone, że zachodzą okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania (stwierdzenie nieważności), czyli wystąpiły okoliczności wskazane w art. 145 § 1 kpa, 145a § 1 i art. 145 b § 1 kpa albo art. 156 § 1 kpa. A więc, gdy według organu nadzoru budowlanego (art. 84 b ust. 1) zachodzą okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania właściwy organ ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania. Natomiast w zaskarżonej decyzji brak jest ustaleń okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania. Ponieważ w zaskarżonej decyzji wskazano na art. 51, a także nie ustalono okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania i nie określono w jakiej sprawie toczy się postępowanie decyzja ta podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a oraz c ppsa. O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152, a o kosztach – art. 200 ppsa. Wskazania co do dalszego postępowania wypływają wprost z niniejszego uzasadnienia. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że w świetle rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zbędne staje się odniesienie do nich. Sąd pragnie jedynie stwierdzić, że z art. 84 b ust. 3 Prawa budowlanego wynika jedynie obowiązek wznowienia z urzędu postępowania, ale nie oznacza to obowiązku uchylenia decyzji organu administracji architektoniczno-budowlanej w wyniku wznowienia postępowania. Właściwe w tym zakresie nadal pozostają organy określone w art. 150 kpa. Pozostają one też właściwe w zakresie ustalenia czy rzeczywiście zachodzą okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania a więc mogą też ustalić, że takie okoliczności nie zachodzą. sw