II SA/Gl 214/08
WyrokWSA w Gliwicach2008-07-28
Skład orzekający: Ewa Krawczyk, Łucja Franiczek, Maria Taniewska-Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy J. R., wywodzący swoje prawa do nieruchomości z postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] r. stwierdzającego nabycie własności przez zasiedzenie z dniem [...] r., miał przymiot strony w postępowaniu o zatwierdzenie podziału nieruchomości, które zakończyło się decyzją z dnia [...] r., podczas gdy w obrocie prawnym istniało również wcześniejsze postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] r. stwierdzające zasiedzenie tej samej nieruchomości przez Skarb Państwa z dniem [...] r., a następnie jej komunalizację i sprzedaż H. J. i I. J.?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest władny do rozstrzygania sporów cywilnoprawnych o własność nieruchomości. W sytuacji istnienia dwóch prawomocnych postanowień sądowych stwierdzających nabycie własności nieruchomości w różnych datach, organ administracyjny i sąd administracyjny są zobowiązani do uwzględnienia stanu prawnego nieruchomości z daty wydania decyzji podziałowej. Ponieważ H. J. i I. J. nabyły nieruchomość od prawowitego właściciela (Gminy D.) w dacie późniejszej niż zasiedzenie przez Skarb Państwa, a ich tytuł własności pozostawał w obrocie prawnym, miały one przymiot strony w postępowaniu podziałowym. W związku z tym, J. R., wywodzący swoje prawa z wcześniejszego postanowienia, nie miał przymiotu strony w dacie wydania decyzji podziałowej, a tym samym nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania.Stan faktyczny
J. R. wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości, twierdząc, że posiadał przymiot strony, gdyż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] r. nabył własność części nieruchomości przez zasiedzenie z dniem [...] r. Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji o podziale, uznając, że w dacie wydawania decyzji podziałowej właścicielami nieruchomości były H. J. i I. J., które nabyły ją od Gminy D., a prawo Gminy wynikało z zasiedzenia przez Skarb Państwa z dniem [...] r. i późniejszej komunalizacji. WSA w Gliwicach oddalił skargę J. R., uznając, że nie miał on przymiotu strony w postępowaniu podziałowym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant Referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2008 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na wniosek właścicielek, Prezydent Miasta D. zatwierdził projekt podziału stanowiącej własność H. J. i I. J., jako wspólników Przedsiębiorstwa [...] s.c., nieruchomości położonej w D. przy ul. [...], obręb D., karta m. [...], nr jedn. rejestr. [...], zapisanej w [...], składającej się z działek nr nr [...] i [...] o łącznej pow. - [...] ha. Organ I instancji decyzję swą wydał pod warunkiem ustanowienia służebności drogowej przy zbywaniu tych działek wydzielonych w wyniku podziału, które nie mają bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Decyzja wydana została na podstawie art. 96 i 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. tj. 2004, Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.).
Pismem z dnia [...]r., którego charakter doprecyzowano dodatkowym pismem z dnia [...]r., J. R. zwrócił się z wnioskiem o wznowienie zakończonego decyzją ostateczną postępowania w sprawie podziału nieruchomości gruntowej. Zdaniem J. R. na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w D. w sprawie o stwierdzenie prawa własności - Sygn. akt [...] przysługuje mu bowiem przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu, a nie uczestniczył w postępowaniu administracyjnym, które dokonało podziału nieruchomości gruntowej bez własnej winy. Jednocześnie J. R. wskazał, że o istnieniu i treści decyzji z dnia [...]r., Nr [...] powziął wiadomość w dniu [...]r. od biegłego sądowego.
Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta D. wszczął postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego prawomocną decyzją z dnia [...]r. W wyniku przeprowadzonego postępowania (w czasie którego postępowanie uległo zawieszeniu, a następnie podjęciu) decyzją z dnia [...]r. [...] organ I instancji odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji z dnia [...]r. Decyzja ta, w wyniku rozpoznania wniesionego przez J. R. odwołania, została jednak decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji z uwagi na nie powiadomienie o postępowaniu H. i I. J.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...]r. [...] organ I instancji po raz kolejny odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej z dnia [...]r. W obszernym uzasadnieniu organ wskazał, iż jak wynika z treści postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) prawo własności działki nr [...] km [...] nabyli poprzez posiadanie samoistne z dniem [...]r. J. i M. małżonkowie R. na prawach wspólności ustawowej. Z datą uprawomocnienia się tego postanowienia stan prawny nieruchomości zmienił się o tyle, że z działki [...] wyodrębniono działkę [...]. Właścicielami tej ostatniej stali się J. i M. małżonkowie R., natomiast właściciel działki [...] po odjęciu od niej działki [...], był na dzień [...]r. nieustalony. W dniu [...]r. zapadło inne rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w D., wydane w sprawie [...], na mocy którego stwierdzono nabycie przez Skarb Państwa prawa własności działki nr [...] km [...] przez zasiedzenie z dniem [...]r. Wydając to postanowienie Sąd Rejonowy w D., zdaniem organu, nie znał jeszcze okoliczności związanych z nabyciem przez posiadanie samoistne przez małżonków R. części działki - tej którą później określono jako działkę [...]. Oba przywołane wyżej rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w D. prowadzą w ocenie organu I instancji do wniosku, iż J. i M. małżonkowie R. pozostawali właścicielami działki gruntu oznaczonej numerem [...] km [...] w okresie od dnia [...]r. kiedy to nabyli jej własność przez samoistne posiadanie. Własności tej działki nie utracili na skutek zasiedzenia działki [...] przez Skarb Państwa. W ramach działki [...] Skarb Państwa nie zasiedział działki [...], ta bowiem znajdowała się przynajmniej do roku [...] w samoistnym posiadaniu małżonków R. i to oni (a nie Skarb Państwa) władali tą działką jak właściciele. Owo władanie samoistne małżonków R. wykluczało możliwość samoistnego władania przez Skarb Państwa. Działka nr [...] wespół z działką nr [...] zostały jednak mocą decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...]r. (nr [...]) wspólnie podzielone na szereg działek, którym nadano kolejne numery począwszy od [...] na [...] skończywszy. Decyzja ta została wydana przed wydaniem przez Sąd Rejonowy w D. postanowienia w sprawie [...], co miało miejsce w dniu [...]r.; w tej dacie decyzja o podziale była już prawomocna i wywołała skutki prawne w postaci zniesienia działek [...] oraz [...] i utworzenia w ich miejsce działek nowych, oznaczonych kolejnymi liczbami naturalnymi zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami. Działka nr [...] zmieniła właścicieli, którymi obecnie są M. i D. D. w ustawowej wspólności. W ocenie organu można założyć, iż H. i I. J. (najprawdopodobniej nie wiedząc o tym i działając w dobrej wierze) nie posiadały żadnych praw do tej części działki [...] którą oznaczono numerem [...]. Prawa te przysługiwały bowiem małżonkom R. Utracili je jednakże na rzecz małżonków D. z chwilą sprzedania im przez H. i Ir. J. tej części dawnej działki [...], która przysługiwała im z mocy sprzedaży przez Gminę, która z kolei prawo własności tej działki nabyła w drodze komunalizacji od Skarbu Państwa. W ramach sprzedaży byłej działki [...] sprzedano także tą część nieruchomości, którą oznaczono numerem [...]. W sferze administracyjno-prawnej skutkiem wydania przez Prezydenta Miasta D. decyzji o podziale działki [...] i [...] było to, że nie mogła powstać działka nr [...], albowiem w dacie orzekania przez Sąd Rejonowy w D. nie istniała już działka [...], z której wyodrębniono działkę [...]. Działka [...] weszła m.in. w skład działki nr [...]. Stało się tak dlatego, że w opiniowanej sprawie zaistniało niekorzystne usytuowanie zdarzeń prawnych pod względem dat, w wyniku czego skutki prawne które miały miejsce wcześniej były stwierdzane orzeczeniami, które były wydawane później, w sytuacji gdy orzeczenia wydawane wcześniej były już skonsumowane i nie można ich było skutecznie wzruszyć. Zupełnie inna sytuacja prawna zaistniałaby, zdaniem organu I instancji wówczas gdyby Sąd Rejonowy w D. wydając swoje postanowienie odwołał się do istniejącego w dacie orzekania stanu prawnego i działkę oznaczoną numerem [...] odniósł do działek powstałych po podziale działki [...] i [...]. Tak się jednak nie stało. Orzeczenia sądowe są prawomocne i w obecnym stanie rzeczy niewzruszalne. Wobec powyższych okoliczności podnoszone przez J. R. argumenty nie mogą przeważyć tego, iż w dacie wydawania decyzji tej stan prawny nieruchomości ujawniony w księgach wieczystych był niezgodny rzeczywistym stanem prawnym. Gdyby wszczynając postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadanie samoistne Je. R. zgłosił w przewidzianym prawie trybie wniosek o wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości o niezgodności ze stanem prawnym, wówczas wyłączona byłaby rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych (por. art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - t.j. Dz. U. 2001, Nr 124, poz. 1361, z późn. zm.) i Prezydent Miasta D. zobowiązany byłby badać stan prawny nieruchomości. Tylko wówczas mogłaby w sprawie podziału zapaść decyzja innej treści.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł J. R., zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie art. 10, art. 28, art. 61 § 4, art. 145 § 1 pkt 4 i art. 151 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej: k.p.a.). W uzasadnieniu podniósł, że organ I instancji zignorował prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w D. z dnia [...]r. potwierdzające, że od dnia [...]r. prawnymi właścicielami działki nr [...] o pow. [...] m2 byli J. i M. R., a obecnie ich spadkobiercy. Wynika z tego, że w chwili dokonywania podziału działki nr [...] obejmującej także działkę [...], tj. w dniu [...]r. współwłaścicielami działki [...] byli spadkobiercy J. i M. R. i w związku z tym powinni uczestniczyć w prowadzonym postępowaniu. Prawni właściciele nieruchomości nie muszą wykazywać interesu prawnego (art. 28 k.p.a.), albowiem wynika on z samego prawa własności, a obowiązek ustalenia stron postępowania i zawiadomienia o toczącym się postępowaniu zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. spoczywa na organie administracyjnym. Niedopełnienie tego obowiązku powoduje niezawiniony brak udziału w prowadzonym postępowaniu strony postępowania, co stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 §1 pkt 4 k.p.a.
W wyniku rozpoznania wniesionego przez J. R. odwołania decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, odmiennie jednak uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie. Zdaniem organu drugoinstancyjnego z faktu istnienia w obrocie prawnym postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia [...]r. (sygn. akt [...]) nie wynika bowiem, że przestało funkcjonować w obrocie prawnym postanowienie Sądu Rejonowego w D. z dnia [...]r. (sygn. akt [...]), którym stwierdzono zasiedzenie z dniem [...]r. przez Skarb Państwa m.in. przedmiotowej nieruchomości oznaczonej numerem [...]. Nie przestały również funkcjonować w obrocie prawnym skutki wywołane przez owo postanowienie, tj. decyzja wydana w imieniu Wojewody [...] dnia [...] r. (nr [...]), którą stwierdzono nabycie przez Gminę D.z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości oraz akt notarialny z dnia [...]r. na podstawie którego współwłaścicielami tej nieruchomości zostały H. J. i Ir. J. Nie zmienia tego stanu rzeczy oddalenie postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) apelacji od postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia [...]r. (sygn. akt [...]) odrzucającego skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]). Stwierdzenie Sądu Rejonowego w D. z dnia [...]r. (sygn. akt [...]), że w dniu [...]r. właścicielami działki nr [...] byli J. i M. R. nie wyklucza przy tym automatycznie stwierdzenia jej zasiedzenia z dniem [...]r. przez Skarb Państwa. Nie doszło bowiem do wzruszenia postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia [...]r. (sygn. akt [...]), które z późniejszą datą określa stan własnościowy przedmiotowej nieruchomości w stosunku do stanu wynikającego z postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]).
W konsekwencji w dacie wydawania decyzji podziałowej o statusie stron postępowania podziałowego przesądzał ówczesny stan własnościowy przedmiotowej nieruchomości. Zważywszy, że z dniem [...]r. przedmiotowa nieruchomość została zasiedziana przez Skarb Państwa, następnie skomunalizowana i zbyta, to w czasie prowadzenia postępowania podziałowego i w dacie wydawania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości jedynymi stronami przedmiotowego postępowania podziałowego były I. J. i H. J. jako współwłaścicielki nieruchomości. Nie sposób zatem, zdaniem Kolegium, uznać, że spadkobiercy osoby, która była właścicielem nieruchomości [...] lat przed dokonanym jej podziałem, mają prawo brać udział w owym postępowaniu. Przysługiwanie statusu strony w postępowaniu podziałowym wynika bowiem z przysługiwania tytułu własności (użytkowania wieczystego) w momencie dokonywania podziału, a nie przed wielu laty. Z tych względów uznać należało, że decyzja z dnia [...] r. nie jest obarczona wadą określona art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ II instancji przytoczył także orzecznictwo Sądu najwyższego wskazujące, iż wydanie przez terenowy organ administracji decyzji stwierdzającej nabycie własności nieruchomości w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 z późn. zm.) nie stanowi przeszkody do stwierdzenia, że inna osoba nabyła własność tej nieruchomości w drodze zasiedzenia przy uwzględnieniu okresu posiadania poprzedzającego wejście ustawy w życie.
Pismem z dnia [...]r. J. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, zarzucając decyzji tej naruszenie art.10, art.28, art.61 § 4, art. 145 §1 p.4, art.146 § 2, art.151 k.p.a. i 365 k.p.a. oraz art. 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż SKO w K. dopuściło się rażącego naruszenia art. 365 §1 k.p.c. poprzez nieuznanie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. sygn. akt. [...]. Jednocześnie SKO w K. uznało prawomocne postanowienie z dnia [...]r. sygn. akt. [...] wydane przez Sąd Rejonowy w D. W ten sposób SKO w K. przyznało status strony postępowania podziałowego właścicielom i ich następcom prawnym, którzy swój tytuł wywiedli z postanowienia z [...] r. i jednocześnie odmówiło statusu strony postępowania spadkobiercom właścicieli, którzy uzyskali prawo własności nieruchomości nr [...] na podstawie postanowienia z [...] r. W zaistniałej sytuacji prawnej, a więc gdy istnieją dwa równorzędne tytuły własności nieruchomości stronami postępowania podziałowego są wszyscy właściciele. Tymczasem SKO w K. wydając zaskarżoną decyzję rozstrzygnęło spór cywilnoprawny czyli kto jest właścicielem dzielonych nieruchomości a kto nie, bezprawnie wkraczając w kompetencje sądu powszechnego. W zaistniałej sytuacji obowiązkiem organów prowadzących postępowanie było na podstawie art. 97 §1 p.4 k.p.a. zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez sąd cywilny sporu o własność i tym samym ustalenia kto jest stroną postępowania administracyjnego. Skarżącemu przysługiwał status strony postępowania podziałowego dotyczącego nieruchomości, do której posiada tytuł własności co oznacza, że zaistniała przesłanka z art. 145 §1 p.4 k.p.a. i obowiązkiem organów prowadzących wznowione postępowanie było na podstawie art. 151 §1 p.2 k.p.a. uchylenie decyzji podziałowej i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.
Skarga została wniesiona w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie może zostać uwzględniona.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż w myśl utrwalonych w doktrynie i judykaturze poglądów wznowienie postępowania stanowi instytucję procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Potrzeba stosowania tego rodzaju instytucji objawia się w sytuacjach, kiedy to po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniła się wadliwość postępowania dowodowego, na którym oparto ostateczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej albo też gdy wystąpiły później okoliczności, które pozbawiają znaczenia przesłanki, na jakich oparto rozstrzygnięcie sprawy – por. szerzej np. W. Dawidowicz: Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, Warszawa 1983, s. 242G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Zakamycze, 2005 r. , s. 295 i nast. wraz z cytowaną tam literaturą. Jedną z przesłanek nakazujących organowi wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją jest w świetle przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. okoliczność braku udziału strony w postępowaniu, bez jej własnej winy. Wskazać w tym miejscu należy, iż bezspornym w świetle przedłożonych Sądowi akt sprawy jest fakt, że skarżący J. R. nie brał udziału w prowadzonym w roku [...] postępowaniu w sprawie podziału nieruchomości gruntowej. Nie doręczono mu też zapadłego w sprawie orzeczenia. Kwestią sporną pomiędzy skarżącym a orzekającymi w sprawie organami jest natomiast ocena czy skarżący miał, w dacie wydania decyzji podziałowej, przymiot strony.
Przystępując do szczegółowych rozważań w pierwszej kolejności wskazać należy, iż w myśl art. 97 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania przez Prezydenta Miasta D. na wniosek H. J. i I. J. decyzji zatwierdzającej projekt podziału należącej do nich nieruchomości składającej się z działek [...] i [...] (t.j. w dniu [...]r.), podziału dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Podkreślić należy, iż od dnia 22 września 2004 r. kiedy to przywołany przepis uległ nowelizacji, nowo dodany art. 97 ust. 1a, w pkt 1 jednoznacznie nakazuje by wnioskodawca dołączył do wniosku o podział m.in. dokument potwierdzający tytuł własności do nieruchomości. Także jednak w roku [...] w myśl utrwalonego w tej mierze orzecznictwa nie ulegało wątpliwości, iż w postępowaniu podziałowym stronami są jedynie właściciel lub użytkownik wieczysty, osoby zaś które statusu takiego nie posiadają nie mogą skutecznie ani uczestniczyć w tym postępowaniu, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu projektu podziału – por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 21 października 1999 r., I SA 285/99, LEX nr 48618. O zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości może wystąpić bowiem tylko jej właściciel (współwłaściciel lub użytkownik wieczysty, współużytkownik wieczysty), gdyż tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu. Podmioty te są tym samym stronami postępowania administracyjnego - por. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2002 r. I SA 1710/00, LEX nr 82813.
W trakcie prowadzonego na wniosek H. J. i I. J. postępowania prawidłowo zatem Prezydent Miasta D. uznał, iż są one legitymowane do złożenia takiego wniosku i tylko wnioskodawczynie potraktował jako strony postępowania podziałowego. Strony przedłożyły bowiem wydane przez Wydział VI Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w D. zaświadczenie z dnia [...] r. potwierdzające, iż we współwłasności łącznej, jako wspólnicy [...] Spółka Cywilna z siedzibą w D. przysługuje im prawo własności wymienionych działek. Jako podstawę nabycia przez H. J. i I. J. przedmiotowych działek Sąd Rejonowy wskazał umowę sprzedaży z dnia [...]r. Przedłożone Sądowi akta sprawy zawierają nadto postanowienie Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego w D. z dnia [...]r. sygn. akt [...] wydane w sprawie stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie stwierdzające, iż z dniem [...]r. Skarb Państwa stał się przez zasiedzenie właścicielem położonych w D. działek [...], [...] i [...] oraz zawiadomienie z Wydziału Ksiąg Wieczystych o dokonaniu w dniu [...] r. w KW nr [...] stosownych wpisów wskazujących Skarb Państwa jako właściciela działek. W aktach widnieje także karta inwentaryzacyjna nieruchomości oraz decyzja Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] stwierdzającą nabycie wskazanych wyżej działek z mocy prawa nieodpłatnie przez Gminę D. Wszystkie wskazane wyżej dokumenty czyniły niewątpliwym, iż H. J. i I. J. posiadały w dacie wydania przez Prezydenta Miasta D. tytuł prawny do nieruchomości [...] i [...], albowiem nabyły je od prawowitego właściciela. W trakcie postępowania wznowionego, wszczętego na wniosek J. R. wywodzącego, iż bez swojej winy nie brał on udziału w postępowaniu podziałowym, okazał on wydane przez Wydział Cywilny Sądu Rejonowego w D. postanowienie .z dnia [...]r. (tj. w dacie późniejszej niż decyzja podziałowa) sygn. [...], w sprawie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego, stwierdzające w pkt III, iż wymienione w punkcie tym działki, w tym działka nr [...] nabyli z dniem [...]r. J. R. i jego żona M. R. na prawach wspólności ustawowej. Postępowanie prowadzone było na wniosek spadkobierców, w tym J. R. Wskazane postanowienie, wbrew tezom wypowiadanym w skardze, ani nie wyeliminowało jednak z obrotu prawnego wcześniejszego postanowienia z roku [...], ani też – wprost - nie przeczyło jego treści. Odniosło się ono bowiem jedynie do stanu faktycznego i prawnego nieruchomości w dniu [...]r., nie formułując jakichkolwiek odniesień do okresu późniejszego. W konsekwencji w obrocie prawnym znajdują się obecnie 2 postanowienia Sądu Rejonowego w D.: jedno stwierdzające, iż małżonkowie R. nabyli prawo do nieruchomości [...] (część działki [...]) w roku [...] i drugie stwierdzające, iż Skarb Państwa nabył prawo własności m.in. tej nieruchomości w roku [...]. Fakt, iż wskazane jako pierwsze odnoszące się do roku [...] postanowienie zostało w istocie wydane później niż to odnoszące się do stanu w roku [...] nie ma w przedmiotowej sprawie znaczenia albowiem każde z postanowień podejmuje ocenę prawa własności nieruchomości w innej dacie. Zastanawiać oczywiście może fakt zasiedzenia przez Skarb Państwa w roku [...] nieruchomości, do której [...] lat wcześniej nabyli prawo własności małżonkowie R., kwestie te wykraczają jednak poza zakres kognicji sądu administracyjnego. Postanowienie Sądu Rejonowego w D. stwierdzające nabycie prawa własności w roku [...] przez Skarb Państwa, (które to prawo następnie z mocy decyzji Wojewody [...] przeszło na Gminę D.), oraz umowa, mocą której przedmiotowe działki przeszły na własność H. i I. J. pozostają zatem w obrocie prawnym, a dopóki nie zostały w żadnym trybie podważone dopóty dowodzą stanu własności późniejszego niż postanowienie dotyczące nabycia praw do nieruchomości w roku [...] przez małżonków R. Ani organy administracji publicznej ani sąd administracyjny nie są bowiem władne aktów tych i czynności oceniać, a tym bardziej podważać ich bytu. W konsekwencji oceniając w postępowaniu wznowionym poprawność ustalonego w pierwotnym postępowaniu podziałowym kręgu stron organy zobligowane były do uwzględnienia aktualnych w dacie podziału właścicieli działek, nie zaś właścicieli, którzy po zestawieniu treści obu prawomocnych postanowień byli właścicielami poprzednimi, do czasu nabycia praw przez Skarb Państwa. Wbrew zarzutom skarżącego organy nie wybrały bowiem jako obowiązującego jednego z dwóch cyt. "równorzędnych tytułów własności", postanowienia opisywały bowiem stan nieruchomości w różnych datach. Z tego względu nie było też podstaw do traktowania kwestii własności jako zagadnienia wstępnego wymagającego uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny. Uwzględniając zatem postanowienie opisujące stan nieruchomości w okresie późniejszym (od [...] r.) oraz następujące po nim i w jego wyniku zmiany własności, które doprowadziły do nabycia prawa w drodze umowy sprzedaży przez H. i I. J. organ II instancji poprawnie utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną odmawiającą uchylenia zatwierdzającej podział decyzji Prezydenta Miasta D. uznając, iż strony postępowania, których krąg ograniczony jest z mocy prawa do osób legitymujących się w dacie wydania decyzji tytułem prawnym do nieruchomości, zostały określone poprawnie. Za strony te orzekające w sprawie organy uznały bowiem osoby, które w drodze umowy nabyły nieruchomość, a ich prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej. W konsekwencji odmowa uchylenia w postępowaniu wznowionym decyzji pierwotnej była obligatoryjna. W myśl bowiem art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a. Ustalenie zatem, iż J. R., wbrew treści wniosku o wznowienie postępowania nie dysponuje dowodem dokumentującym fakt posiadania tytułu prawnego do kwestionowanej działki w dacie wydania przez organ decyzji podziałowej, który to tytuł nadałby mu przymiot strony postępowania w sprawie podziału nieruchomości, nie zaszły też inne przewidziane w art. 145 i 145a przesłanki, uprawniało i obligowało organy do wydania decyzji stanowiących w obecnym postępowaniu administracyjnym przedmiot kontroli.
Także zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie może zostać uwzględniony, przywołany przepis nie stanowił bowiem podstawy podjętych w sprawie rozstrzygnięć, a ustalanie przysługujących rolnikom praw własności gospodarstw rolnych wykracza poza przedmiot rozpoznawanej sprawy. W świetle wskazanych wyżej uwag, co do zasady podzielających tezy wyrażone w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej o pozostawaniu w obrocie prawnym obydwu prawomocnych postanowień Sądu Rejonowego, chybiony jest także zawarty w skardze zarzut naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 365 k.p.c.
W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło