II SA/Gl 218/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie NSA Ewa Krawczyk, WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę Wskutek skargi J. P. pismem z dnia [...] 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. powiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie budowy przez L. B. budynku w granicy działki w W. przy ul. A. Następnie po przeprowadzeniu oględzin w dniu [...] 2004 r. organ I instancji decyzją podjętą w dniu [...] r. nr [...] na podstawie art. 49 b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.), nakazał L. B. rozbiórkę wiaty o wymiarach 7,10 x 4,50 m ( tj. zadaszenia wraz z filarami murowanymi ), usytuowanej w granicy nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru budowlanego powołując się na oświadczenie inwestora złożone do protokołu kontroli, ustalił, że filary wiaty zostały wybudowane w 2003 r., gdyż stare filary drewniane uległy zniszczeniu, zaś pokrycie dachu wymieniono w [...] br. Organ podał, iż wybudowanie filarów z pustaków żużlobetonowych nastąpiło bez zgłoszenia. Co prawda inwestor przedstawił potwierdzenie zgłoszenia z dnia [...] 2004 r. co do wykonania robót budowlanych polegających na zmianie pokrycia na starej wiacie z papy na blachę, lecz roboty te wykonane zostały przed wydaniem potwierdzenia ze Starostwa Powiatowego w C., co przyznał inwestor. Taki stan rzeczy w ocenie organu narusza wymóg z art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Nadto, organ I instancji wyjaśnił, iż inwestor mimo wezwania nie zajął stanowiska co do legalizacji obiektu po wpłaceniu opłaty legalizacyjnej. Jednakże po ponownym przeanalizowaniu sprawy organ doszedł do przekonania, iż obiekt wykonany bez zgłoszenia jest niezgodny z warunkami technicznymi, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ), co winno skutkować nakazem rozbiórki z mocy art. 49 b ust. 1 Prawa budowlanego. W odwołaniu L. B. zarzucił, iż decyzja została wydana na podstawie częściowo błędnych ustaleń i nie uwzględnia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a jej uzasadnienie nie zawiera właściwego wyjaśnienia faktycznych przyczyn i podstawy prawnej jej wydania. Odwołujący się wyjaśnił, iż nieruchomość nabył w dobrej wierze w 1993 r. z istniejącą wiatą o lokalizacji i rozmiarach identycznych jak ta, której rozbiórkę obecnie nakazano. Jej stan techniczny ulegał jednak postępującej degradacji, stąd też zmuszony był stopniowo ją modernizować. Odwołujący się zaprzeczył jednak, aby prace związane z wymianą pokrycia dachowego wykonał przed otrzymaniem właściwego potwierdzenia ze Starostwa Powiatowego. Wreszcie, odwołujący się podniósł, iż wiata jest niezbędna dla prowadzonego gospodarstwa rolnego, a na jej wykonanie poniósł znaczne koszty, zaś z uwagi na wielkość i usytuowanie działki siedliskowej, nie ma innej możliwości lokalizacji budynku gospodarczego. W tej sytuacji odwołujący się wyraził wątpliwość co do istnienia obowiązku wnoszenia opłaty za legalizację, a ostatecznie wyraził gotowość jej poniesienia celem umożliwienia dalszego jej użytkowania. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, odwołania nie uwzględniono ( art. 138 § 1 pkt 1 kpa ). W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgromadzony materiał dowodowy ( materiał fotograficzny ) pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż w miejscu drewnianej wiaty powstał w 2003 r. nowy obiekt po rozebraniu starego. Wykonanych robót nie można zaś kwalifikować jako remontu, lecz budowa wiaty wymagała zgłoszenia w trybie art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Powołując się nadto na oświadczenie inwestora złożone do protokołu oględzin, organ II instancji podał, iż wymiana pokrycia dachowego nastąpiła w [...] 2004 r., podczas gdy zgłoszenia tych robót dokonano w dniu [...] 2004 r. Tymczasem zgodnie z art. 30 ust. 5 ustawy, roboty można rozpocząć po upływie 30 – tu dni od daty dokonania zgłoszenia. Nadto, zdaniem organu odwoławczego nie ma możliwości legalizacji samowoli, ponieważ w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego. Stąd też organ ten orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji jako zgodnej z art. 49 b ust. 1 tej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. B. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego jako wydanej z naruszeniem art. 7, 10 § 1, 77 § 1, 86 i art. 104 § 3 kpa oraz art. 49 b ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja opiera się przede wszystkim na błędnym ustaleniu faktycznym, jakoby filary wiaty zostały wzniesione w 2003 r., gdyż podstawą takiego ustalenia nie może być przywołana przez organ odwoławczy dokumentacja fotograficzna. Częściowa odbudowa wiaty, obejmująca wymianę filarów, została przeprowadzona bezpośrednio po zakupie nieruchomości, tj. w 1993 r. Potwierdza to fakt wykonania filarów z bloczków, identycznych, jak użytych do budowy stajni. Dodatkowym argumentem jest stan więźby zadaszenia, która nie została wykonana w 2003 r., a przy tym nie nosi ona śladów dwukrotnego montażu. Skarżący wyjaśnił, iż okoliczności tych nie mógł w pełni eksponować w odwołaniu, gdyż nie umożliwiono mu zapoznania się z zebranymi materiałami i dowodami, zaś protokół oględzin z dnia [...] 2004 r. nie zawierał szczegółowego opisu technicznego elementów konstrukcyjnych wiaty i zawiera obiektywnie nieprawdziwy zapis jego wypowiedzi co do czasu budowy filarów i wykonania prac przy wymianie pokrycia zadaszenia. Co prawda podpisał protokół, ale uczynił to bez okularów i faktycznie z jego treścią zapoznał się dopiero w dniu [...] 2005 r. Nadto, skarżący podał, iż nie kwestionuje faktu przystąpienia do wymiany pokrycia zadaszenia wiaty przed upływem 30 dni od daty zgłoszenia. Jednakże nie zgodził się ze stanowiskiem organu, iż okoliczność ta uzasadnia nakazanie rozbiórki obiektu z uwagi na społeczno – gospodarczy aspekt sprawy, jak i fakt przyjęcia zgłoszenia na podstawie pisma Starostwa Powiatowego z dnia [...] 2004 r., które nie zawiera pouczenia o treści art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Stąd też nieświadome naruszenie tego wymogu, nie może skutkować wydaniem decyzji z art. 49 b ust. 1 Prawa budowlanego. Wreszcie, skarżący podniósł, iż organ odwoławczy nie wyjaśnił, które z warunków określonych w art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego, uniemożliwiają legalizację obiektu. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, wyjaśniając iż w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący nie kwestionował ustaleń zawartych w protokole oględzin, zaś pismem doręczonym w dniu [...] 2004 r. został poinformowany o możliwości zapoznania się z materiałem i wezwany do stawiennictwa celem złożenia wyjaśnień, lecz z możliwości tej nie skorzystał. Nadto, z uwagi na lokalizację przy granicy z sąsiednią działką, naruszono warunki techniczne, określone przepisem § 12 ust. 4 pkt 2 rozp. MI z dnia 12 kwietnia 2002 r., co przesądza o braku możliwości legalizacji samowolnie wybudowanej wiaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też nie stwierdzono uchybienia przepisom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem postępowania. Aczkolwiek podzielić należy stanowisko skarżącego co do braku należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia, czym naruszono wymogi z art. 107, § 3 kpa, jednakże uchybienie tego rodzaju nie mogło skutkować uwzględnieniem skargi jako że nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. W świetle art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 207. poz. 2016 ze zm.), budowa parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2 przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m jako uzupełniająca zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Zgłoszenia budowy należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Do wykonywania robót można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie w drodze decyzji sprzeciwu i nie później niż po upływie 2 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia ( art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego ). Z mocy art. 49 b ust. 1 tej ustawy, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W świetle ust. 2 powołanego przepisu, sankcji tej nie podlegają obiekty w przypadku zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo w przypadku jego braku, ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz w sytuacji, gdy budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno –budowlanych. Taki stan prawny obowiązywał w dacie orzekania przez organy obydwu instancji i był miarodajny dla oceny legalności decyzji o nakazie rozbiórki spornej wiaty ( w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. – Dz. U. Nr 93, poz. 888 ). Tymczasem w niniejszej sprawie nie zostały spełnione żadne z przesłanek, wymienionych w art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego, co przesądza o braku podstaw prawnych do wdrożenia procedury legalizacyjnej i musiało skutkować wydaniem nakazu rozbiórki z mocy art. 49 b ust. 1 ustawy. Chybione są bowiem zarzuty skargi co do naruszenia reguł procedury administracyjnej ( art. 7, 10 § 1, 77 § 1 i 86 kpa ). Skarżący został prawidłowo powiadomiony o wszczęciu postępowania ( k. 30 akt adm.), a po otrzymaniu zawiadomienia pismem z daty [...] 2004 r. poinformował, iż z uwagi na wyjazd na okres 3 tygodni nie może uczestniczyć w oględzinach wyznaczonych na dzień [...] 2004 r., wnosząc o wyznaczenie ich terminu po dniu [...]. Skarżący w piśmie tym podał też, że nie prowadzi żadnej budowy budynku przy granicy, a tylko zmienił pokrycie dachowe na zadaszeniu. Poprzednie pokrycie papowe zostało zniszczone, a musiał wykonać nowe pokrycie, ponieważ pod zadaszeniem trzyma zboże ( k. [...] akt adm.). Natomiast po wyznaczeniu nowego terminu oględzin zgodnie z jego wnioskiem skarżący podał do protokołu, iż filary wiaty zostały wykonane w 2003 r., a pokrycie dachu w [...] tego roku ( protokół z dnia [...] 2004 r. – k. [...] akt adm.) Zatem treść protokołu co do czasu wykonania wymiany pokrycia dachowego w całości koreluje z pismem skarżącego z dnia [...] 2004 r. Użycie czasu przeszłego ( wykonanie wymiany pokrycia ) jednoznacznie przesądza o prawidłowości poczynionych przez organy obydwu instancji ustaleń co do faktu, iż do wykonania robót budowlanych polegających na wymianie pokrycia dachowego doszło w [...] 2003 r., podczas gdy zgłoszenie robót skarżący dokonał w dniu [...] 2004 r., zaś pismem z daty [...] 2004 r. Starostwo Powiatowe w C. poinformowało o przyjęciu zgłoszenia bez sprzeciwu ( k. [...]). Aczkolwiek przyjąć należy, iż w takiej sytuacji możliwe było legalne podjęcie robót przed upływem 30 – dniowego terminu z art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, jednakże musiałoby to nastąpić po dniu [...] 2004 r. Tymczasem pismo skarżącego z daty [...] 2004 r., jak i treść jego oświadczenia do protokołu oględzin, jednoznacznie wskazuje, iż wówczas roboty budowlane były zrealizowane. Istotna jest też treść samego zgłoszenia. Mianowicie, skarżący określił zakres robót jako obejmujący wymianę desek na nowe calowe oraz pokrycie blachą ocynkowaną profilowaną. Dokumentacja zdjęciowa, sporządzona w dniu oględzin tj. [...] 2004 r. ( k. [...] akt adm.) jednoznacznie przedstawia zakres wykonanych robót, a w szczególności potwierdza fakt pokrycia obiektu blachą. Wobec sporządzenia materiału fotograficznego nie było też potrzeby szczegółowego opisu wykonanych robót do protokołu oględzin. Wbrew twierdzeniom skarżącego, pismem z daty [...] 2004 r., doręczonym w dniu [...] 2004 r., organ I instancji wezwał go do stawiennictwa, informując w treści pisma o danych co do wybudowania słupów wiaty z 2003 r. i wymiany pokrycia dachowego w [...] 2004 r. oraz pouczając o rozpatrzeniu sprawy na podstawie dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy ( k. [...] akt adm.). Co więcej, w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w której uzasadnieniu przytoczono ustalenia, oparte na oświadczeniu skarżącego złożone do protokołu oględzin, nie negował on okresu budowy filarów w 2003 r., a jedynie zaprzeczył, aby prace związane z wymianą pokrycia dachowego wykonał przed otrzymaniem potwierdzenia ze Starostwa Powiatowego. Z kolei w skardze skarżący podał, że wymiany filarów wiaty dokonał jeszcze w 1993 r., a wymiany pokrycia zadaszenia po otrzymaniu pisma Starostwa. Istotne jest jednak, że w toku postępowania administracyjnego poza oświadczeniami skarżącego, zawartymi w protokole oględzin oraz piśmie z dnia [...] 2004 r. oraz dokumentacją związaną z dokonanym zgłoszeniem robót, skarżący nie oferował innych dowodów na okoliczność okresu wykonania robót budowlanych. W takiej sytuacji nie sposób zarzucić organom obydwu instancji naruszenia reguł dowodowych, a w szczególności zasady swobodnej oceny dowodów ( art. 80 i art. 81 kpa ). Zatem w oparciu o prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne co do zakresu wykonanych robót budowlanych i czasu ich wykonania, trafnie organ odwoławczy stwierdził, iż roboty te nie stanowiły remontu, lecz polegały na realizacji nowego obiektu, aczkolwiek w miejscu poprzednio istniejącej drewnianej wiaty. Stąd też uzasadnione było rozpatrywanie sprawy jako samowoli budowlanej z art. 49 b ust. 1 Prawa budowlanego, jako że przed ich wykonaniem skarżący jako inwestor nie dopełnił obowiązku zgłoszenia, zaś zgłoszenie z dnia [...] 2004 r. nie mogło sanować samowoli, jako że mogło uprawniać do wymiany pokrycia dopiero po dniu [...] 2004 r., kiedy to roboty te były już wykonane. Nieistotny jest przy tym fakt braku świadomości skutków podjęcia robót bez dopełnienia wymogów formalnych oraz społeczno-gospodarczy aspekt sprawy, bowiem do tego typu przesłanek ustawodawca nie nawiązał, zaś decyzja o nakazie roszczeń nie ma charakteru uznaniowego. Nie ma też znaczenia prawnego fakt, iż organ I instancji poinformował skarżącego o możliwości legalizacji samowoli budowlanej. W uzasadnieniu decyzji organ ten prawidłowo wskazał, iż z uwagi na usytuowanie wiaty w granicy nieruchomości, naruszone zostały warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepisy § 12 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w brzmieniu nadanym rozp. M.I. z dnia 7 kwietnia 2004 r. ( Dz. U. Nr 109, poz. 7714 ) i mającym zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na treść normy intertemporalnej z § 2 rozporządzenia zmieniającego, dopuszcza sytuowanie ściany budynku bezpośrednio przy granicy działki, jeżeli : - wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo - nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w ust. 1 pkt 2, tj. 3 m od granicy, ze względu na rozmiary działki, - bezpośrednio przy granicy istnieje budynek ze ścianą bez otworów albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego. Tymczasem sporna wiata nie posiada przede wszystkim ściany usytuowanej w granicy, bowiem zrealizowana jest na filarach, co wyklucza zastosowanie powołanych przepisów. Nadto, na działce sąsiedniej nie istnieje budynek bezpośrednio przy granicy. Nie można też przyjąć, aby wymiary działki uniemożliwiały zachowanie odległości od granicy, mając na uwadze mapę, dołączoną do zgłoszenia robót. Wreszcie, wskazać przyjdzie, iż w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego na terenie wsi W. nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ( k. [...] akt sądowych ). Nie można zatem mówić nie tylko o zgodności budowy z warunkami technicznymi, lecz i przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego. W tej sytuacji mimo braków uzasadnienia, skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem nakaz rozbiórki spornej wiaty znajduje umocowanie w obowiązującym stanie prawnym, gdyż spełnione zostały przesłanki z art. 49 b ust. 1 Prawa budowlanego. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).