II SA/Gl 218/24
WyrokWSA w Gliwicach2024-08-08
Skład orzekający: Rafał Wolnik, Wojciech Gapiński, Beata Kalaga-Gajewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wycofania zawiadomienia o zakończeniu budowy, jeśli wnioskodawca nie jest stroną postępowania, a samo cofnięcie zgody na użytkowanie nie jest możliwe z uwagi na brak uregulowania kwestii między współwłaścicielami?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wycofania zawiadomienia o zakończeniu budowy, ponieważ wnioskodawca nie był stroną postępowania, a cofnięcie zgody na użytkowanie nie jest możliwe w sytuacji braku uregulowania kwestii między współwłaścicielami. Zgodnie z art. 61a k.p.a., organ odmawia wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie był stroną postępowania, a brak uregulowania kwestii między współwłaścicielami nie stanowi podstawy do wszczęcia postępowania w celu wycofania zgody na użytkowanie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. B. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wycofania zawiadomienia o zakończeniu budowy. K. B. kwestionował legalność użytkowania części budynku szkoły, twierdząc, że nie uzyskał zgody na złożenie wniosku o pozwolenie na użytkowanie przez współinwestora R. S. i został pozbawiony kontroli nad obiektem. Organy administracji uznały, że K. B. nie jest stroną postępowania o wycofanie zawiadomienia o zakończeniu budowy, a samo cofnięcie zgody na użytkowanie nie jest możliwe.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie, Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 11 grudnia 2023 r. nr WINB-WOA.7722.242.2023.TA w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia zawiadomienia o zakończeniu budowy oddala skargę.
W dniu 21 września 2018 r. inwestor - R. S. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej w skrócie: "PINB w Z.") z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie części budynku szkoły im. [...], zlokalizowanego w Z. przy [...] (obecnie [...]), na działkach o numerach 1., 2., 3., 4., 5., 6., zaliczonego do kategorii IX, przedkładając dokumenty, w tym oświadczenie i zawiadomienie o zakończeniu budowy.
W dniu 28 września 2018 r. PINB w Z. przeprowadził kontrolę obowiązkową obiektu z udziałem R. S., kierownika budowy oraz projektanta, w wyniku której stwierdzono, że obiekt został wybudowany z odstępstwem nieistotnym od projektu budowlanego (por. oświadczenie kierownika budowy związane z wykonaniem kanalizacji deszczowej), stąd też nakazał zabezpieczyć dostęp do tej części obiektu, w którym będą kontynuowane roboty budowlane. Do protokołu została dołączona kopia oświadczenia wykonawcy o zainstalowaniu w obiekcie elektrozaworu pierwszeństwa.
Decyzją z dnia 28 września 2018 r., nr [...], PINB w Z., działając na podstawie art. 59 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego udzielił pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń opisanych we wniosku R. S. w odniesieniu do parteru obiektu (pomieszczenia od [...] do [...] z wyłączeniem pomieszczeń [...], [...], [...], [...]), pod warunkiem wydzielenia terenu budowy w sposób trwały od części objętej pozwoleniem na użytkowanie (k. 5 akt administracyjnych).
Od powyżej decyzji odwołanie wniósł K. B..
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej: "ŚWINB") decyzją z dnia 14 stycznia 2019 r., nr WINB-WOA.7721.543.2018.MKJ, uchylił decyzję PINB w Z. z dnia 28 września 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
R. S. w dniu 15 lutego 2019 r. przedłożył do PINB w Z. pismo wyjaśniające dokonane zmiany i stwierdzone nieistotne odstępstwa oraz uzupełnił wymaganą dokumentację, załączając oświadczenie kierownika budowy i projektanta.
W dniu 27 lutego 2019 r. do PINB w Z. wpłynęło anonimowe pismo, w którym zawiadomiono o użytkowaniu obiektu bez podstawy prawnej (budynku szkoły).
PINB w Z. w dniu 13 marca 2019 r. przeprowadził doraźną kontrolę i ustalił, że obiekt jest użytkowany jako budynek szkoły przy [...] (por. dokumentacja zdjęciowa).
Postanowieniem z dnia 19 marca 2019 r., nr [...], PINB w Z. nałożył na R. S. karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu.
Decyzją z dnia 19 marca 2019 r., nr [...] PINB w Z., udzielił pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń obiektu, pod warunkiem wydzielenia terenu budowy w sposób trwały od części objętej pozwoleniem na użytkowanie (parter pomieszczenia budynku szkoły od [...] do [...] z wyłączeniem pomieszczeń [...], [...], [...], [...], k.15 akt administracyjnych). Na skutek odwołania wniesionego przez M. B., również i ta decyzja została uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez PINB w Z., co nastąpiło w drodze decyzji ŚWINB z dnia 28 sierpnia 2019 r., nr WINB-WOA.7721.216.2019.MB. W jej uzasadnieniu wskazano, że w sprawie ponownie nie zbadano zmian względem projektu budowlanego w zakresie kanalizacji deszczowej i braku zabezpieczenia kanalizacji wodociągowej przeciwpożarowej. Zdaniem ŚWINB, PINB w Z. nie przeprowadził kontroli, o której mowa w art. 59a ust. 2 Prawa budowalnego i niedopuszczalne jest udzielenie pozwolenia na użytkowanie jedynie części obiektu w sytuacji, gdy pozwolenie na budowę obejmuje jeszcze inne części tegoż obiektu, bądź, tym bardziej cały budynek. Zamierzenie budowlane dotyczyło "budowy szkoły im. [...] wraz z zapleczem T. w Z. oraz przyłączami w Z. przy [...] na działkach [...]", a decyzja udzielająca pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego konsumuje niejako pozwolenie na budowę, w związku z czym udzielenie pozwolenia na użytkowanie części budynku uniemożliwia w przyszłości oddanie do użytkowania pozostałej części budynku. Zatem w przypadku zamiaru przystąpienia do użytkowania tylko części inwestycji, inwestor powinien wystąpić o zmianę pozwolenia na budowę, tak aby pozwoleniem na budowę objęta była wyłącznie ta część inwestycji, o której pozwolenia na użytkowanie ubiega się inwestor.
Postanowieniem z dnia 21 maja 2019 r. PINB w Z., po rozpatrzeniu wniosku R. S. z dnia 20 maja 2019 r., wstrzymał wykonanie własnego postanowienia z dnia 19 marca 2019 r.
PINB w Z. decyzją z dnia 12 września 2019 r., nr [...], działając m.in. na podstawie art. 59 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz.1186 z późn. zm., dalej w skrócie: "Pr.b"), odmówił wydania pozwolenia na użytkowanie budynku szkoły im. [...] - parter (pomieszczenia od [...] do pomieszczenia [...] z wyłączeniem pomieszczeń [...],[...],[...],[...]), zlokalizowanego w Z. przy [...], na dz. nr ewid. 1., 2., 3., 4., 5., 6., zrealizowanego w oparciu o decyzję Starosty [...] z dnia 2 listopada 2010 r., nr [...] i decyzję Starosty [...] z dnia 6 czerwca 2011 r., nr [...].
Na skutek odwołania z dnia 25 października 2019 r., wniesionego przez R. S., decyzja ta została utrzymana w mocy, decyzją ŚWINB z dnia 15 kwietnia 2020 r., nr WINB-WOA.7721.503.2019.MB.MG, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust 2 Pr.b. W związku z podniesionymi w skardze R. S. zarzutami dotyczącymi przeprowadzenia dowodu z pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. z dnia 17 września 2019 r., nr [...], w zakresie wydajności hydrantów w rejonie skrzyżowania [...] i [...] w Z., na okoliczność spełnienia przez hydrant wymogów poboru wody na cele przeciwpożarowe, oraz usunięcia jednej z przeszkód stanowiących przyczynę odmowy wydania pozytywnej decyzji na użytkowanie wnioskowanej części budynku. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że R. S. realizował inwestycję wspólnie ze współwłaścicielem nieruchomości - K. B., na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 2 listopada 2010 r., nr [...], którego adresatem również jest T. w Z.. Budowę budynku realizowało zatem 3 inwestorów - R. S. i K. B. we współwłasności (budynek podzielony na 2 części) oraz niezależnie T. w Z.. Budynek został zaprojektowany tak, że stanowi 3 części, a każda część stanowi funkcjonalną całość, możliwą do użytkowania niezależnie przez każdego inwestora z osobna. Inwestycja była projektowana (dla K. B. i R. S.) w ten sposób, by ostatecznie nastąpił jej prawny podział wskutek zniesienia współwłasności. W toku inwestycji K. B. zaprzestał budowy swojej części a R. S. ukończył swoją część, części wspólne, a także przejściowo nawet realizował budowę w części, która ma przypaść drugiemu inwestorowi. Z tego powodu przed Sądem Rejonowym toczy się postępowanie między R. S. a drugim inwestorem - K. B. o zniesienie współwłasności nieruchomości.
W wyniku rozpatrzenia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 listopada 2020 r. o sygn. akt II SA/Gl 750/20 uchylił decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 15 kwietnia 2020 r., nr WINB-WOA.7721.503.2019.MB.MG, w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 12 września 2019 r., nr [...], oraz zasądził koszty postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z treścią art. 55 ust. 1 pkt 3 Pr.b. przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli przystąpienie do użytkowania ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych. Sąd zaznaczył przy tym, że z tego przepisu wynika możliwość uzyskania pozwolenia na użytkowanie pomimo niewykonania wszystkich robót budowlanych przewidzianych pozwoleniem na budowę, co oznacza również możliwość uzyskania pozwolenia na użytkowanie dotyczącego ukończonej części obiektu budowlanego pomimo, że w pozostałej części tego obiektu roboty budowlane lub wykończeniowe nadal pozostają do wykonania. Nadto, z art. 55 ust. 1b Pr.b. wynika, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie może zostać wydana, gdy oddawane do użytkowania obiekty budowlane lub ich części mogą samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem. Zatem dopuszczalne jest wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego stanowiącego samodzielną funkcjonalnie całość.
W dniu 21 kwietnia 2021 r. do PINB w Z. wpłynęło pismo R. S., w którym powołując się na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 750/20, złożył nowy wniosek z dnia 15 kwietnia 2021 r. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie w odniesieniu do części obiektu budowlanego, która jego zdaniem stanowi samodzielną funkcjonalną całość oraz wymaganą dokumentację w postaci oświadczenia o zakończeniu budowy, oświadczenia kierownika budowy i projektanta, pism w sprawie zaopatrzenia w hydrant podłączony do sieci i w zakresie ochrony przeciwpożarowej (teczka I, k. 39 akt administracyjnych).
W dniu 7 maja 2021 roku PINB w Z. wydał zaświadczenie znak: [...], w którym wskazał na brak podstaw do wniesienia sprzeciwu w sprawie o użytkowanie pomieszczeń budynku szkoły im. [...] - parter - pomieszczenia od [...] do pomieszczenia [...], z wyłączeniem pomieszczeń [...], [...], [...], [...], zlokalizowanego w Z. przy [...], na dz. nr ewid. 1., 2., 3., 4., 5., 6., wskazanych we wniosku R. S., które obejmuje dodatkowo pomieszczenie na piętrze budynku - pomieszczenia od [...] do [...], pomieszczenie [...] oraz klatkę schodową - [...], oraz w związku z tym przedłożył doprecyzowane zawiadomienie o zakończeniu budowy budynku, obejmującego pozwolenia na użytkowanie zrealizowanego w oparciu o decyzję Starosty [...] z dnia 2 listopada 2010 r., nr [...] i decyzję Starosty [...] z dnia 6 czerwca 2011 r., nr [...].
W dniu 2 czerwca 2022 r. do PINB w Z. wpłynęło anonimowe pismo o pilną interwencję w sprawie użytkowania i prowadzenia w części budynku szkoły, mimo braku istnienia do tego prawnych podstaw (k. 47 akt administracyjnych).
W dniu 27 czerwca 2023 roku do PINB w Z. wpłynęło pismo K. B., którym zawiadomił "o użytkowaniu budynku szkoły w Z. bez decyzji zezwalającej na użytkowanie obiektu", oraz przypomniał, że po wydaniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 750/20, decyzja w powyższym przedmiocie nie została wydana.
PINB w Z., pismem z dnia 7 maja 2021 r., nr [...], poinformował K. B., że stosowanie do art. 31 zy¹ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych, w związku z art. 54 Pr.b., zaświadczeniem wydanym na rzecz wnioskodawcy - R. S., potwierdził możliwość użytkowania części budynku na cele szkoły (k. 49 akt).
W dniu 24 sierpnia 2023 r. do PINB w Z. wpłynął wniosek K. B. datowany na dzień 8 sierpnia 2023 r. o wycofanie zawiadomienia o zakończeniu budowy szkoły z uwagi na posiadaną przez PINB w Z. wiedzę o istniejącym konflikcie między inwestorami.
W dniu 8 września 2023 r., w wyniku rozpoznania wniosku K. B. o wszczęcie postępowania, mającego na celu wycofanie zawiadomienia o zakończeniu budowy szkoły, PINB w Z., na podstawie art. 61a k.p.a., wydał postanowienie nr [...], w którym odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu zajętego stanowiska podał, że nie jest możliwe cofnięcie zgody na użytkowanie, bowiem brak uregulowania pomiędzy współwłaścicielami kwestii użytkowania poszczególnych części nieruchomości oddanej do użytkowania nie wpływa na legalność jej użytkowania, jak też brak wiedzy na temat stanu technicznego części nieruchomości nieoddanej do użytkowania nie może stanowić przesłanki warunkującej wszczęcie postępowania administracyjnego.
Na powyższe postanowienie K. B. wniósł zażalenie, w którym podniósł m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 54 ustawy dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane w zw. z art. 31 zy¹ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych, poprzez błędne przyjęcie, że pismo R. S. z dnia 21 września 2018 r. stanowi sporządzony i złożony zgodnie z prawem wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku, podczas gdy nie uzyskał on jego zgody na dokonanie tej czynności. Nadto, w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa proceduralnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (ŚWINB) postanowieniem z dnia 11 grudnia 2023 r., nr WINB-WOA.7722.242.2023.TA, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. i art. 83 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm., dalej jak dotychczas: "Pr.b."), w wyniku rozpoznania zażalenia K. B., utrzymał w mocy postanowienie PINB w Z. z dnia 8 września 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania mającego na celu wycofanie zawiadomienia z dnia 7 maja 2021 r. o zakończeniu budowy szkoły im. [...] w Z., [...]. W jego uzasadnieniu ŚWINB zaznaczył, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi art. 61a k.p.a. oraz art. 31 zy¹ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374). Wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie w odniesieniu do części przedmiotowego obiektu budowlanego został złożony do PINB w Z. przez inwestora - R. S. w dniu 21 września 2018 r. (data wpływu), zatem przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych. Stąd też zastosowano wobec niego uproszczone zasady w odniesieniu do pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.
W skardze z dnia 8 stycznia 2024 r. K. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił organom administracji pozbawienie uprawnień przysługujących mu jako współwłaścicielowi nieruchomości i równoprawnemu inwestorowi wzniesienia obiektu, w którym obecnie prowadzona jest szkoła. Opisując stan faktyczny zaistniały w sprawie uznał, że nie miał żadnego wpływu na działania R. S. i nawet nie może cofnąć złożonego przez niego wniosku o pozwolenie na użytkowanie, tym samym został pozbawiony kontroli obiektu, a to świadczy o naruszeniu przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 61a w związku z art. 6-9, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 127 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego, tj. 54 Pr.b. i art. 31 zy¹ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych. W związku z tym domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia ŚWINB z dnia 11 grudnia 2023 r. i zasądzenia kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na wstępie przyjdzie zaznaczyć, że na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przedmiotem kontroli w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stało się postanowienie ŚWINB z dnia 11 grudnia 2023 r., utrzymujące w mocy postanowienie PINB w Z. o odmowie wszczęcia postępowania mającego na celu wycofanie zawiadomienia z dnia 7 maja 2021 r. o zakończeniu budowy szkoły im. [...] w Z., [...].
Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a.
Nie ulega wątpliwości, że podstawą prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest art. 61a k.p.a. i art. 31 zy¹ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374), a to w związku z datą wniesienia do PINB w Z. wniosku R. S. z dnia 21 września 2018 r., uzupełnionego w dniu 21 kwietnia 2021 r., kiedy to do PINB w Z. wpłynęło pismo R. S., w którym powołując się na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 750/20, złożył również uzupełniony wniosek z dnia 15 kwietnia 2021 r. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie w odniesieniu do części obiektu budowlanego, która jego zdaniem stanowi samodzielną funkcjonalną całość, wraz z wymaganą dokumentacją w postaci: oświadczenia o zakończeniu budowy, oświadczenia kierownika budowy i projektanta, pism w sprawie zaopatrzenia w hydrant podłączony do sieci i w zakresie ochrony przeciwpożarowej (teczka I, k. 39 akt administracyjnych).
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie o wszczęcie postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W doktrynie prawniczej i orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przepis ten wskazuje na dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania: pierwsza ma charakter podmiotowy (wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną), a druga - przedmiotowy ("inne uzasadnione przyczyny"). Przez "inne uzasadnione przyczyny" rozumie się w szczególności stan zawisłości sprawy w postępowaniu wszczętym uprzednio, istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji rozstrzygającej sprawę (stan rei iudicatae), wystąpienie z wnioskiem, który nie może być załatwiony w drodze decyzji administracyjnej, bowiem w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2022 r. sygn. akt III FSK 3091/21).
Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Olsztynie z 13.12.2011 r., II SA/Ol 893/11).
Organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, w związku z czym, w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a ust. 1 k.p.a. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania.
Bezspornie w rozpatrywanej sprawie wnioskodawcą przystąpienia do użytkowania części obiektu budowlanego nie był skarżący, tak więc za nieuzasadnione należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 61a § 1 k.p.a.
W okolicznościach niniejszej sprawy istotnym pozostaje, że w myśl art. 54 ust. 1 ustawy Prawo budowlane do użytkowania obiektu budowlanego, na budowę którego wymagane jest pozwolenie na budowę albo zgłoszenie budowy, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Przepis art. 30 ust. 6a stosuje się.
Jak już podniesiono w wyroku tut. Sądu z dnia 16 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 750/20 oddanie do użytkowania tylko części obiektów budowlanych, które mogą samodzielnie funkcjonować, jest dopuszczalne o ile jest zgodnie z ich przeznaczeniem (por. art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 55 ust. 1b ustawy Prawo budowlane, str. 4 niniejszego uzasadnienia).
Jak wynika z analizy przedłożonych akt, R. S. złożył do PINB w Z. wniosek w dniu 21 września 2018 r. oraz uzupełnił w dniu 15 i 21 kwietnia 2021 r., tym samym poinformował o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania części obiektu budowlanego. Do zawiadomienia zostało dołączone oświadczenie kierownika budowy obiektu, w którym stwierdzono nieistotne zmiany. Sprzeciw nie został zgłoszony w ustawowo przypisanym terminie.
W tym miejscu należy zauważyć, że określenie właściwego zakresu zastosowania instytucji sprzeciwu, o której mowa w art. 54 ustawy Prawo budowlane, na który powołano się w skardze, wymaga dokonania wykładni systemowej z uwzględnieniem m.in. funkcji, jakie ustawodawca powierzył organom nadzoru budowlanego i przyznanych im na mocy tej ustawy kompetencji.
Zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy Prawo budowlane do zadań organów nadzoru budowlanego należy: 1) kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego; 2) kontrola działania organów administracji architektoniczno-budowlanej; 3) badanie przyczyn powstawania katastrof budowlanych; 4) współdziałanie z organami kontroli państwowej. Kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, w myśl art. 84a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane obejmuje kontrolę zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym lub warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę.
Podstawową zatem funkcją organów nadzoru budowlanego jest kontrola poprawności prowadzenia procesu inwestycyjno-budowlanego. W tym szczególnym postępowaniu w istocie nie prowadzi postępowania administracyjnego według reguł ogólnych k.p.a., ale czynności wyjaśniające zmierzające do oceny kompletności i rzetelności dokonanego zgłoszenia - na podstawie dokumentów przedłożonych przez inwestora.
Po otrzymaniu zawiadomienia, o którym mowa w art. 54 ustawy Prawo budowlane, zadaniem organu jest skontrolowanie zrealizowanej inwestycji pod kątem jej zgodności z zatwierdzonym projektem, warunkami pozwolenia na budowę oraz z przepisami prawa. Podstawową przyczyną zgłoszenia sprzeciwu będzie zatem stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę.
Odrębną podstawą wniesienia sprzeciwu może być stwierdzenie przez właściwy organ administracji, iż inwestor mimo wezwania nie uzupełnił zawiadomienia o zakończeniu budowy lub zamierza przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych.
Analiza opisanego na wstępie niniejszego uzasadnienia stanu faktycznego wskazuje, że właściwy organ nie zgłosił sprzeciwu.
Nie jest więc zasadne twierdzenie skarżącego o istnieniu podstaw dla naruszenia art. 54 ustawy Prawo budowlane. Dodatkowo, w sprawie zastosowano uproszczone zasady w odniesieniu do pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, wynikające z art. 31 zy¹ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych.
Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Ustalony stan faktyczny i prawny był wystarczający do podjęcia zaskarżonego postanowienia.
Nie sposób zatem potwierdzić podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 61a w związku z art. 6-9, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 127 k.p.a.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarga nie dostarczyła wystarczających podstaw do jej uwzględnienia, natomiast Sąd nie będąc związany granicami skargi z urzędu nie dostrzegł istotnych wadliwości zaskarżonego postanowienia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło