II SA/Gl 22/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. K. i S. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na wniosek A. i S. K. (obecnie skarżących) Starosta [...] wszczął postępowanie w sprawie przekształcenia przysługującego im prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w W., oznaczonej numerem działki [...]. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Starosta [...], działając w oparciu o przepis art. 1 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U z 2012 r., poz. 83), zwanej dalej ustawą o przekształceniu, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13 (Dz. U. z 2015 r., poz. 373), odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w/w nieruchomości w prawo własności. W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu oraz powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wspomniana nieruchomość nie spełnia ustawowych kryteriów, których wystąpienie warunkuje przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Nieruchomość objęta wnioskiem była bowiem w dniu 13 października 2005 r. (tj. w dniu wejścia w życie ustawy) fragmentem innej, większej nieruchomości nr [...], zabudowanej budynkiem domu wczasowego "A". Ustawa w obowiązującym brzmieniu, wymaga zaś, aby nieruchomość, której prawo użytkowania wieczystego ma być przekształcone w prawo własności była zabudowana na cele mieszkaniowe lub też na takowe przeznaczona. Wobec faktu posadowienia na nieruchomości wskazanego wyżej budynku o charakterze usługowym, organ doszedł do przekonania, iż nie zostały spełnione warunki pozwalające na dokonanie przekształcenia. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli skarżący, domagając się jej uchylenia oraz przekazania sprawy do rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W odwołaniu zaakcentowali fakt wyodrębnienia objętej wnioskiem nieruchomości z większej całości, na której rzeczywiście znajdował się budynek o usługowym charakterze. Cała nieruchomość była zaś przeznaczona na cele zabudowy mieszkaniowej, czego organ wszak w ogóle nie wziął pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy. Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że wdacie wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 13 października 2005 r. nieruchomość, w skład której wchodziła również nieruchomość skarżących miała charakter wypoczynkowo – usługowy, a to ze względu na istniejący na niej budynek domu wczasowego. Aktualne zagospodarowanie nieruchomości objętej wnioskiem (zabudowa jej budynkiem mieszkalnym) nastąpiło w dniu 29 listopada 2014 r. (oddanie budynku do użytkowania). Organ odwoławczy podzielił tym samym argumentację organu pierwszej instancji przyjmując, że dla oceny możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności istotne znaczenie ma przeznaczenie nieruchomości w dacie wejścia w życie ustawy. W tym zaś przypadku było to przeznaczenie o charakterze usługowo – mieszkalnym. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ skonstatował, że w sytuacji, w której nieruchomości jest zabudowana budynkiem o przeznaczeniu innym, aniżeli na cele mieszkaniowe lub garażem, to istniejące na niej prawo użytkowania wieczystego nie podlega przekształceniu w prawo własności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zarzucili naruszenie art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o przekształceniu oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. Wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji podtrzymując prezentowaną w odwołaniu argumentację i raz jeszcze akcentując brak dostatecznego wyjaśnienia przeznaczenia nieruchomości w dacie wejścia w życie ustawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie z uwagi na uchybienie 30-dniowego terminu do jej wniesienia, wskazując przy tym, że ostatni dzień tego terminu przypadał na sobotę, zaś sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a. Z ostrożności procesowej organ wniósł ponadto o oddalenie skargi i odwołał się do swojego stanowiska, prezentowanego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie, w związku z wnioskiem organu o odrzucenie skargi, wskazać wypadnie, że kwestie proceduralne dotyczące wnoszenia skarg do sądów administracyjnych regulują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 83 § 2 tej ustawy, jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Skoro zatem ostatni dzień terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie przypadał na sobotę - 14 listopada 2015 r., to zgodnie z powołanym przepisem za ostatni dzień tego terminu uznać należało poniedziałek – 16 listopada 2015 r. Oznacza to, że skarga wniesiona w tym dniu (oddana w polskiej placówce operatora wyznaczonego), została wniesiona z zachowaniem ustawowego terminu, co czyni wniosek o jej odrzucenie bezzasadnym. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, przypomnieć przyjdzie, że zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 ust. 3 ustawy, roszczenie to przysługuje również osobom fizycznym i prawnym będącym następcami prawnymi podmiotów wymienionych w art. 1 ust. 1. Wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13), sprostowanym następnie postanowieniem z dnia 25 marca 2015 r., Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji. Z powyższego wynika, że z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności mogą wystąpić osoby fizyczne, które w dniu wejścia w życie ustawy (13 października 2005 r.) były użytkownikami wieczystymi nieruchomości bądź też następcy prawni takich osób. Ponieważ skutkiem orzeczenia Trybunału jest zniesienie dotychczas obowiązującego brzmienia art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu, stąd też zastosowanie znajdzie poprzednio obowiązująca regulacja, która oprócz wskazanego wyżej wymogu podmiotowego wskazuje, że nieruchomość objęta wnioskiem musi być zabudowana na cele mieszkaniowe lub też garażem albo musi być przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę. Przeznaczenie nieruchomości lub jej części na inne cele wyklucza możliwość skutecznego ubiegania się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W realiach niniejszej sprawy organy obu instancji wyszły z założenia, że skoro w dniu 13 października 2005 r. na nieruchomości znajdował się budynek domu wczasowego "A", to tym samym miała ona charakter wypoczynkowo – usługowy. W konsekwencji, w ich ocenie, nie można było uwzględnić wniosku skarżących z tego względu, że jej przeznaczenie nie miało charakteru stricte mieszkaniowego ani też nie była zabudowana garażem. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela tego zapatrywania, czego skutkiem jest uchylenie decyzji wydanych przez organy obu instancji. Rozpoznając wniosek skarżących organom obu instancji umknęła specyfika zaistniałego stanu faktycznego, która wykluczała bezrefleksyjną konstatację odnośnie przeznaczenia nieruchomości. Trzeba bowiem zauważyć, że nieruchomość objęta wnioskiem skarżących (nr [...]) wchodziła wcześniej w skład większej całości, którą w dniu 13 października 2005 r. była nieruchomość oznaczona numerem [...]. W istocie, na nieruchomości tej znajdował się wspomniany wyżej budynek domu wczasowego, tyle tylko, że wyodrębniona nieruchomość nr [...] nie była nim zabudowana. Specyfika niniejszej sprawy polega więc na tym, że nieruchomość objęta wnioskiem o przekształcenie nie jest tożsama, pod względem prawnym, z nieruchomością istniejącą w dniu 13 października 2005 r. Stąd też rozstrzygając o ewentualnej zasadności wniosku w pierwszej kolejności należy odpowiedzieć na pytanie, jakie konsekwencje prawne niesie za sobą podział nieruchomości objętej wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jeżeli następuje on pomiędzy dniem 13 października 2005 r. a dniem złożenia wniosku (w niniejszej sprawie był to dzień 12 sierpnia 2014 r.). Z uzasadnień decyzji wydanych przez organy obu instancji nie wynika, aby zagadnienie to było poddane przez nie jakiejkolwiek analizie. Dalej wskazać trzeba, że nie została również dostatecznie wyjaśniona kwestia przeznaczenia nieruchomości w dacie wejścia w życie ustawy (13 października 2005 r.). W aktach sprawy znajduje się bowiem wypis ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego wraz z elementami strategii rozwoju miasta W., z którego wynika, że działka oznaczona numerem [...] w dniu 13 października 2005 r. usytuowana była w strefie urbanizacji, w której następować miała "koncentracja zabudowy i zagospodarowania miejskiego z pełnym wyposażeniem komunalnym". Co więcej, ze wskazanego dokumentu wynika, że funkcją podstawową tego obszaru było centrum administracyjno – usługowe miasta oraz funkcja mieszkaniowa. Rozstrzygnięcie, czy wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zasługuje w takich okolicznościach na uwzględnienie wymagało więc poczynienia ustaleń odnośnie sposobu zagospodarowania oraz przeznaczenia tego fragmentu większej nieruchomości, z którego w wyniku podziałów wyodrębniono działkę objętą wnioskiem. Materiał dowodowy zgromadzony w trakcie postępowania nie dawał podstawy do poczynienia kategorycznego stwierdzenia odnośnie przeznaczenia tej nieruchomości bez uwzględnienia faktu, iż nieruchomość ta została podzielona. Powstanie samodzielnego (w sensie prawnym) przedmiotu prawa użytkowania wieczystego powinno skłonić organ do rozważenia, czy jego uprzednie zagospodarowanie ma wpływ na ocenę wniosku dotyczącego takiej nieruchomości i ewentualne przeprowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie. Zagospodarowanie lub przeznaczenie nieruchomości w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), należy badać w odniesieniu do tej jej części, o której przekształcenie prawa użytkowania wieczystego występuje strona. Winno to nastąpić nawet wówczas, gdy podział nieruchomości nastąpił po dniu 13 października 2005 r. Tego jednak w niniejszej sprawie nie uczyniono. Tym samym organy nie wykazały w sposób dostateczny, że nie zaistniały okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku skarżących. Prowadząc ponownie postępowanie organ pierwszej instancji w pierwszej kolejności przyjmie zaprezentowany powyżej pogląd odnośnie konsekwencji prawnych podziału nieruchomości dla oceny wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Następnie koniecznym będzie przeprowadzenie postępowania dowodowego i ustalenie, czy przeznaczenie obecnie istniejącej nieruchomości - w dniu 13 października 2005 r. odpowiadało ustawowemu wymogowi warunkującemu przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Dopiero wówczas możliwe stanie się rozstrzygnięcie złożonego wniosku co do meritum i wydanie stosownej decyzji w tym zakresie. Przy czym, jeżeli postępowanie dowodowe wykaże, że w dniu 13 października 2005 r. ta część nieruchomości, która obecnie jest przedmiotem wniosku nie była zabudowana i była przeznaczona na cele określone w art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu, wówczas, przy braku innych przesłanek negatywnych, rozpozna wniosek zgodnie z żądaniem skarżących. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 tej ustawy, a na ich wysokość składa się uiszczony przez skarżących wpis od skargi w kwocie 200,00 zł.