II SA/Gl 220/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. i S. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: 1) zwolnić skarżących z wpisu od skargi, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący zostali wezwani do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Jego wysokość ustalono w oparciu o treść § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi, na drukach urzędowych formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy K. i S. M. wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W formularzach zaznaczyli, iż są osobami pozostającymi we wspólnym gospodarstwie domowym, których dochód kształtuje się na poziomie około [...] zł brutto miesięcznie. W skład ich majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. [...] m2, lokal mieszkalny o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Skarżący, wedle informacji zawartych w formularzu, nie posiadają żadnych przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie dysponują również żadnymi środkami pieniężnymi ani papierami wartościowymi. W postępowaniu prowadzonym pod sygnatura akt II SA/Gl 74/09 skarżący zostali wezwani do nadesłania dodatkowych dokumentów, celem uprawdopodobnienia informacji zawartych we wniosku. Stąd też uzyskane ta drogą informacje zostały wykorzystane przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku. Na wezwanie referendarza sądowego K. i S. M. wyjaśnili, że w należącym do nich lokalu mieszkalnym mieszka J. M. – matka skarżącego. Jest ona osobą w podeszłym wieku ([...] lat), w złym stanie zdrowia co wymaga znaczących kosztów na leczenie (około [...] zł miesięcznie). Przeciętne, miesięczne koszty utrzymania się skarżących, których wysokość ustalono w oparciu o nadesłane dokumenty, kształtują się na poziomie około [...] zł. Trzeba przy tym zauważyć, że dochód J. M. ([...] zł) pozwala na częściowe pokrycie niezbędnych wydatków, co potwierdza wiarygodność oświadczenia skarżących, iż osoba ta pozostaje pod ich opieką (również materialną). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Mając powyższe na względzie trzeba zauważyć, że na obecnym etapie postępowania zasadniczym wydatkiem, do poniesienia którego zobowiązana jest strona jest wpis od skargi. Ze względu na przedmiot skargi, w niniejszej sprawie wynosi on 500 zł. Zestawiając tę kwotę z wydatkami wnioskodawców stwierdzić wypada, że jej poniesienie może narazić ich na powstanie uszczerbku w utrzymaniu się. Stanowi ona bowiem niemalże połowę środków pozostających w ich dyspozycji. Innymi wydatkami, które strona może być zobowiązana ponieść jest opłata kancelaryjna za sporządzenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (uiszczania w razie oddalenia skargi i zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku) oraz wpis od skargi kasacyjnej (stosownie do treści § 3 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynosi on połowę wpisu od skargi, a więc będzie to 250 zł) . Obydwie opłaty mają jednakże charakter potencjalny – zależny od wyniku postępowania i tego, czy strony niezadowolone z rozstrzygnięcia Sądu będą miały zamiar skorzystać ze środków odwoławczych. Tym samym, mając na względzie sytuacje materialną K. i S. M. i konieczność zagwarantowania im prawa do sądu, wystarczające jest zwolnienie ich z wpisu od skargi. Pozostałe opłaty, w tym ewentualny wpis od skargi kasacyjnej, nie są na tyle wysokie, aby ich poniesienie leżało poza możliwościami skarżących. W tym więc zakresie orzeczono o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia