II SA/Gl 224/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2014 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego wygaśnięcia z mocy prawa użytkowania nieruchomości oddala skargę. Prezydent Miasta R. decyzją nr [...] z dnia [...] roku na podstawie art. 49 ust. 1 oraz art. 210 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2010 roku, Dz.U. nr 102, poz. 651 ze zm., dalej "ugn") stwierdził wygaśniecie z mocy prawa z dniem [...] roku prawa użytkowania nieruchomości położonej w R. przy ul. [...], stanowiącej zabudowane działki gruntowe nr ewidencyjne 1 i 2 (k. m. 8) obręb O. o łącznej powierzchni 0,3669 ha (przed podziałem geodezyjnym nr 3) zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R., ustanowionego decyzją nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia [...] roku na rzecz Spółdzielni "A" w C., będącej następcą prawnym Wojewódzkiej [...] w C. Określono w decyzji, że częścią składową nieruchomości są niżej wymienione budynki: 1) administracyjno – biurowy o powierzchni użytkowej 652,99 m2, 2) garażowo - usługowy o powierzchni użytkowej 576,28 m2, 3) usługowo – handlowy o powierzchni użytkowej 102,68 m2. W pkt 2 decyzji orzeczono, że z chwilą wygaśnięcia użytkowania wygasły wszelkie prawa i obowiązki wynikające z prawa użytkowania Spółdzielni "A" nieruchomości wyżej opisanej, a wygaśniecie użytkowania (pkt 3 decyzji) było równoznaczne z wypowiedzeniem umów najmu, dzierżawy lub użyczenia dotyczących tej nieruchomości z zachowaniem trzymiesięcznego terminu wypowiedzenie, biegnącego od dnia uzyskania przez niniejszą decyzję waloru ostateczności. W pkt 4 decyzji wskazano, że wydanie opisanej na wstępie nieruchomości nastąpi na podstawie protokołu zdawczo – odbiorczego spisanego pomiędzy aktualnie władającym – A Spółka z o.o. a Gminą Miasta R., nie później niż do dnia [...] roku. Orzeczono w pkt 5, że decyzja niniejsza stanowi podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i księgach wieczystych. W uzasadnieniu podano, że prawo użytkowania nieruchomości zabudowanej oznaczonej działkami nr ewid. 4 i 5 (k. m. 8) obręb O. (aktualnie oznaczona nr 1 i 2) powstało na mocy decyzji Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] roku. Obecnie prawo użytkowania tej nieruchomości przysługiwało Spółdzielni "A" w C. Wskutek likwidacji, Oddział Spółdzielni "A" od dnia [...] roku zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, a w jej miejsce rozpoczęła działalność Spółka kapitałowa "A Sp. z o.o. w C. (kopia uchwały Zebrania Przedstawicieli Spółdzielni "A" – nr 1, 2, 3 oraz zarządzenia nr [...] Likwidatora Spółdzielni "A", kopia uchwały Nr [...] Zarządu "A" Spółka z o.o. z [...] roku w sprawie powołania i rozpoczęcia działalności usługowej). W dniu [...] roku Likwidator Spółdzielni "A" sprzedał Spółce "A" nakłady poniesione na wzniesienie bądź modernizację budynków usytuowanych na działkach będących przedmiotem użytkowania, a Spółka "A" z o.o. mocą uchwały z dnia [...] roku Zebrania Przedstawicieli Spółdzielni "A" w likwidacji została ustanowiona umownym następcą prawnym, sukcesorem i kontynuatorem ponad stuletniego dorobku Spółdzielni "A". Postanowieniem z dnia [...] roku Spółdzielnia "A" w likwidacji została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, co zdaniem organu uzasadniało podjęte rozstrzygnięcie. Artykuł 49 ust. 1 ugn przewiduje bowiem w przypadku likwidacji jednostki organizacyjnej sprawującej trwały zarząd nieruchomością wygaśnięcie tego zarządu. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła "A" Sp. z o.o. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie skarżącej do likwidacji Spółdzielni "A" doszło w związku z przekształceniami organizacyjnymi, co wywołują skutki prawne wynikające z art. 49 ust. 2 ugn. Artykuł 49 ust. 2 ugn stosuje się bowiem do przekształceń pomiędzy Spółdzielnią a Spółką z mocy art. 210 ust. 1 ugn. W związku z tym decyzją organu I instancji naruszono art. 49 ust. 2 ugn bowiem wygaszenie użytkowania mogło nastąpić, ale tylko z równoczesnym ustanowieniem użytkowania na rzecz utworzonej w wyniku przekształceń Spółki, nie mogło ono natomiast (wygaśnięcie) nastąpić na podstawie art. 49 ust. 1 ugn. Zarzucono także wydanie decyzji z naruszeniem art. 7 i 10 § 1 Kpa. Przed jej wydaniem nie podjęto wszystkich czynności – niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy – w tym czynności wnioskowanych przez A Sp. z o.o. a zmierzających do ustanowienia użytkowania. Nie umożliwiono również Spółce przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wskazano, że Gmina R. przed wydaniem decyzji z dnia [...] roku informowała Spółkę, że wydanie decyzji o wygaśnięciu użytkowania nastąpi na podstawie art. 49 ust. 2 ugn (pismo Urzędu Miasta R. z [...] roku i [...] roku). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO) decyzją z dnia [...] roku m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 Kpa i art. 49 ust. 1 ugn uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postanowienie I instancji w całości. SKO uznało, że złożone odwołanie jest dopuszczalne. Decyzja organu I instancji została doręczona odwołującej się Spółce w dniu [...] roku. Przedmiotem decyzji jest stwierdzenie wygaśnięcia trwałego zarządu nieruchomością, w stosunku do której wcześniej powstało prawo użytkowania. W związku z tym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono ustalenia co do tego, jak powstało użytkowanie, które przysługiwało ostatecznie Spółdzielni "A" w C. (wpis z [...] roku). Z decyzji wynika także, że postanowieniem z dnia [...] roku sygn. akt [...] Sądu Rejonowego K. Spółdzielnia A w likwidacji nr [...] w C. została wykreślona z rejestru przedsiębiorców [...] roku, zaś likwidacja powyższej Spółdzielni została zakończona [...] roku. W tej sytuacji zdaniem SKO odwołująca się Spółka nie jest następcą prawnym Spółdzielni "A" w C. Następstwo prawne nie wynika bowiem z dokumentów zgromadzonych w aktach spawy, a także nie przewidywały go przepisy obowiązujące do dnia wykreślenia Spółdzielni "A" i Rejestru Przedsiębiorców. Spółdzielnia "A" w C. nie była władna na podstawie obowiązujących ówcześnie przepisów postanowić o przekształceniu tejże Spółdzielni "A" w Spółkę prawa handlowego. Dopuszczalność bowiem przekształcenia – ale jedynie spółdzielni pracy w spółkę handlową wprowadzono na mocy zawartych w dziale VI dodanym do ustawy Prawo spółdzielcze – przez art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 25 marca 2011 roku o ograniczeniu barier administracyjnych... (Dz.U. 2011.106.622) z dniem 1 lipca 2011 roku. Oznacza to, że prawo nie zawierało i nie zawiera przepisów dopuszczających przekształcenie innych spółdzielni poza spółdzielniami pracy od [...] roku, w spółkę i nadanie członkom spółdzielni statusu wspólników. Przekształcenie spółdzielni mogłoby polegać więc na połączeniu się dwóch lub więcej spółdzielni w jedną lub na ich podzieleniu, dopuszczalna też była (i jest) likwidacja i upadłość. Natomiast niedopuszczalne było przekształcenie spółdzielni w spółkę. Umowa z dnia [...] roku była de facto czynnością likwidacyjną Likwidatora Spółdzielni, a sama Spółdzielnia "A" w likwidacji nie mogła dokonać wyboru nowej formy prawnej prowadzenia działalności z pominięciem prawa spółdzielczego. W związku z tym w sprawie nie naruszono art. 49 ust. 2 ugn, bowiem z jej przekształceniem organizacyjnym w inną formę organizacyjną. Stwierdzono, że w sprawie mamy do czynienia z użytkowaniem powstałym do dnia [...] roku (na podstawie decyzji Prezydenta Miasta R. z [...] roku – nr decyzji [...]), co oznacza (po uwzględnieniu zmian w przepisach) zastosowanie w sprawie art. 210 ust. 1 ugn, zgodnie z którym grunty stanowiące własność Skarbu państwa lub własność gminy, będące w dniu [...] roku w użytkowaniu osób prawnych (...) oraz znajdujące się na tych gruntach budynki, inne urządzenia i lokale pozostają nadal w użytkowaniu tych osób i jednostek, a do tego użytkowania stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu. Oznacza to konieczność zastosowania w sprawie w sposób odpowiedni przepisów o trwałym zarządzie, a w szczególności dotyczących jego zakończenia. Artykuł 49 ust. 1 ugn stanowi, że likwidacja jednostki organizacyjnej sprawującej trwały zarząd nieruchomością powoduje jego wygaśnięcie. Jak wskazano Spółdzielnia "A" w likwidacji została wykreślona z rejestru przedsiębiorców w dniu [...] roku, zaś likwidacja Spółdzielni "A" w likwidacji została zakończona [...] roku. Do tego czasu nie doszło do przekształcenia Spółdzielni w Spółkę, co wyklucza zastosowanie art. 49 ust. 2 ugn. Natomiast art. 49 ust. 1 ugn nie stanowi podstawy do wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu. Przepis ten bowiem stanowi o wygaśnięciu trwałego zarządu z mocy prawa (tylko art. 46 ust. 2 stanowi podstawę do wydania decyzji o wygaśnięciu). Wygaśniecie trwałego zarządu w trybie art. 49 ust. 1 ugn następuje z mocy prawa i nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji sankcjonującej zaistniały stan rzeczy. Inaczej mówiąc w sytuacji likwidacji podmiotu trwały zarząd wygasa z mocy prawa, chyba że zachodzi przypadek określony w art. 49 ust. 2 ugn, ale w sprawie z takim przypadkiem nie mamy do czynienia. Skoro zatem brak było podstawy prawnej i faktycznej do wydania decyzji przez organ I instancji o wskazanej treści, należało tą decyzję uchylić i umorzyć postępowanie I instancji jako bezprzedmiotowe. Skargę na decyzję ostateczną SKO w K. złożyła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach A Sp. z o.o. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła, że decyzja SKO został wydana z naruszeniem: 1) art. 49 ust. 1 ugn poprzez nieuzasadnione jego zastosowanie, 2) art. 49 ust. 2 ugn poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie, 3) art. 210 ugn poprzez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, 4) art. 7 i 10 § 1 Kpa poprzez ich niezastosowanie. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżąca uznała, że w sprawie doszło do przekształcenia organizacyjnego Spółdzielni "A" w Spółkę "A" Sp. z o.o. i że to przekształcenie odpowiada przekształceniu organizacyjnemu, o którym mowa w art. 49 ust. 2 ugn. Nadto skarżąca podniosła, że posiada przymiot strony w niniejszym postępowaniu i w tym zakresie wskazała na art. 28 kpa. Zgodnie z art. 90 ust. 2 ugn w przypadku wydania decyzji o wygaśnięciu (zarządu) właściwy organ zwraca jednostce organizacyjnej kwotę równą wartości nakładów, o których mowa w ust. 1 art. 90. Na podstawie art. 210 ust. 1 ugn przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do użytkowania ustanowionego na rzecz Spółdzielni "A". Ponieważ A Sp. z o.o. nabyła od Spółdzielni "A" w likwidacji wierzytelność o zwrot nakładów poczynionych na nieruchomość przy ul. [...] w R. należy przyjąć, że obowiązek zwrotu równowartości nakładów poczynionych przez Spółdzielnię nastąpiłoby na rzez A Sp. z o.o., a zatem Spółka ma interes prawny decydujący o jej statusie strony w postępowaniu. Do skargi (oprócz innych dokumentów) dołączono kserokopię opinii prawnej z dnia [...] roku, sporządzonej przez Kancelarię Adwokatów i Radców prawnych, Spółka Komandytowa w K. W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie w istocie z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem – zdaniem składu orzekającego – zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W istocie kwestią sporną w sprawie jest, czy skarżąca to jest A Sp. z o.o. w C. powstała na skutek przekształceń organizacyjnych Spółdzielni "A" w C., której przysługiwało prawo użytkowania spornej nieruchomości, a w związku z tym czy wygaśnięcie trwałego zarządu przysługującego Spółdzielni "A" w C. (jednostka likwidowana) nie powinno łączyć się z równoczesnym ustanowieniem trwałego zarządu na rzecz jednostki organizacyjnej utworzonej w wyniku przekształceń (taką jednostką jest w ocenie skarżącej skarżąca Spółka). Odnosząc się do tej kwestii należy stwierdzić, że z akt administracyjnych wynika, iż Spółdzielnia "A" w likwidacji nr [...] została wykreślona z rejestru przedsiębiorców w dniu [...] roku (prawomocne [...] roku). Wbrew twierdzeniom skarżącej, nie jest ona następcą prawnym Spółdzielni "A" w C. Ten fakt nie wynika ani ze zgromadzonych w aktach dokumentów, a także z przepisów obowiązujących do dnia wykreślenia Spółdzielni "A" z rejestru przedsiębiorców. Spółdzielnia "A" w C. nie była władna na podstawie obowiązujących ówcześnie przepisów postanowić o przekształceniu tejże Spółdzielni w spółkę prawa handlowego (dopuszczalność bowiem przekształcenia wyłącznie spółdzielni pracy w spółkę prawa handlowego wprowadzono bowiem dopiero ustawą z [...] roku z dnia [...] roku). Prawo nie zawierało i w dalszym ciągu nie zawiera przepisów dopuszczających przekształcenia spółdzielni (poza spółdzielniami pracy od [...] roku) w spółkę i nadanie członkom spółdzielni statusu wspólników. Należy tez przypomnieć, że Spółdzielnia "A" została wykreślona z rejestru przedsiębiorców dnia [...] roku, zaś likwidacja powyższej Spółdzielni została zakończona [...] roku. Oznacza to, ze nie mogła ona być w akcie poprzedzającym jej wykreślenie z rejestru przedsiębiorców, podmiotem który mógł być przekształcony na gruncie ówcześnie obowiązujących przepisów w spółkę prawa handlowego. Spółdzielnia "A" nie mogła bowiem dokonać wyboru nowej formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej z pominięciem prawa spółdzielczego. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 49 ust. 2 ugn, ponieważ nie doszło do likwidacji jednostki organizacyjnej w związku z jej przekształceniem organizacyjnym w inną formę, o czym świadczy przede wszystkim postanowienie z dnia [...] roku Sądu Rejonowego K. Zasadnie zatem w ocenie Sądu zastosowano w niniejszej sprawie art. 49 ust. 1 ugn. Przepis ten jednak nie stanowi podstawy do wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu, ale stanowi o wygaśnięciu trwałego zarządu z mocy prawa, a więc wygaśnięcie zarządu w takim przypadku nie następuje z mocy decyzji lecz z mocy samego art. 49 ust. 1 ugn. Skoro więc trwały zarząd wygasa z mocy prawa, to nie może on być wygaszany decyzją, a sam art. 49 ust. 1 ugn nie jest podstawą do wydania decyzji. Inaczej mówiąc wygaśnięcie trwałego zarządu w trybie art. 49 ust. 1 ugn następuje z mocy prawa (inaczej w art. 46 ugn) i nie ma podstaw prawnych do wydawania decyzji sankcjonującej zaistniały stan rzeczy. Skoro zatem wygaśnięcie użytkowania, do którego w niniejszej sprawie stosuje się przepisy dotyczące trwałego zarządu, nastąpiło z mocy prawa, to brak jest – zdaniem Sądu – podstaw do wydawania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu, a postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Zdaniem Sądu nie doszło także do naruszenia w sprawie art. 7 i 10 Kpa. Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 7 Kpa, to skarżąca nie określiła na czym miałoby polegać nie wyjaśnienie istoty sprawy, a także jaki materiał dowodowy został pominięty (przedmiotem sprawy nie są kwestie związane z ustanowieniem prawa użytkowania). Natomiast zarzut naruszenia art. 10 § 1 Kpa mogłoby odnieść skutek tylko tedy, gdyby skarżąca wykazała, że to uchybienie (bezsporne) uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Mając na uwadze powyższą argumentację na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skarga podlegała oddaleniu. bu