II SA/Gl 227/16

PostanowienieWSA w Gliwicach2016-06-24

Skład orzekający: Starszy referendarz sądowy Łukasz Strzępek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu, której miesięczny dochód netto w dwuosobowej rodzinie wynosi około 2500 zł, a po odliczeniu zobowiązań pozostaje około 1300 zł, należy przyznać prawo pomocy w pełnym zakresie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że w przypadku, gdy miesięczny dochód strony jest stosunkowo niski, a wychowanie potomstwa wiąże się z nieprzewidzianymi wydatkami, zasadne jest uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet jeśli kwoty te są niewielkie. Jednakże, jeśli strona dysponuje stałym dochodem i spłaca zobowiązania wobec podmiotów prywatnych, nie można z całym przekonaniem stwierdzić, że jej sytuacja materialna jest wyjątkowo ciężka, co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu.
Stan faktyczny
Skarżąca I. B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu, powołując się na trudną sytuację materialną. Wskazała na niskie dochody, posiadanie małoletniego syna, posiadanie udziałów w nieruchomościach oraz spłatę zobowiązań. Na wezwanie sądu przedstawiła dokumenty potwierdzające jej sytuację. Sąd rozpoznał wniosek, uwzględniając go w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, ale oddalając wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Rozstrzygnięcie
1) zwolniono skarżącą od kosztów sądowych w całości, 2) oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P., A. P., I. B., I. K., J. G., M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej w kwestii wniosku skarżącej I. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w całości, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca I. B. zwróciła się o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu powołując się na trudną sytuację materialną, w szczególności zaś na niskie dochody. W druku formularza podała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z małoletnim synem, zamieszkując w budynku o pow. 120 m2 o wartości około 80.000 zł. W skład jej majątku wchodzą również udziały (3/20) w dwóch nieruchomościach gruntowych o pow. odpowiednio: 0,45 ha oraz 0,29 ha. Wnioskodawczyni zadeklarowała, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych czy też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 5.000 zł, a źródłem jej utrzymania się jest wynagrodzenie za pracę w wysokości około 1.300 zł oraz renta rodzinna jej syna w wysokości 1. 500 zł. Podniosła przy tym, że ze wspomnianego dochodu przeznacza 500 zł tytułem spłaty zobowiązania alimentacyjnego względem studiującej córki, 400 zł tytułem spłaty zaciągniętego zobowiązania kredytowego, 230 zł z tytułu spłaty karty kredytowej, 200 zł – tytułem zwrotu nienależnie pobranego zasiłku oraz około 500 zł za media. Na wezwanie referendarza sądowego strona nadesłała dokumenty potwierdzające podniesione we wniosku okoliczności. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Jest to jednak możliwe tylko wtedy, gdy nie ma żadnych wątpliwości co do stanu majątkowego strony. W rozpoznawanej sprawie ustalono, że łączny dochód netto w dwuosobowej rodzinie skarżącej wynosi około 2500 zł netto miesięcznie. Dochód ten jest pomniejszony o spłatę zobowiązania względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – 200 zł; spłatę zaciągniętych zobowiązań kredytowych – łącznie około 500 zł oraz opłaty za media – w sumie również około 500 zł. Oznacza to, że jej miesięczny budżet uszczuplany jest na łączną, uśredniona kwotę 1200 zł. Okoliczność pozwala przyjąć, że do dyspozycji strony i jej syna pozostaje około 1300 zł miesięcznie. Uwzględniając te okoliczność i biorąc pod uwagę fakt, iż wychowanie dorastającego potomstwa pociąga za sobą częstokroć nieprzewidziane wydatki a dochód strony jest stosunkowo niski uznano, iż zasadnym będzie uwzględnienie jej wniosku w części dotyczącej kosztów sądowych. Co prawda na obecny etapie postępowania sprowadzają się one do ewentualnej opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w razie oddalenia skargi – 100 zł) i ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej – o ile wyrok byłby dla strony niesatysfakcjonujący, nie mniej jednak kwest uiszczenie tych niewielkich kwot mogłoby stanowić dla skarżącej znaczące obciążenie jej domowego budżetu. Oddalając wniosek w pozostałym zakresie pod uwagę wzięto, że strona dysponuje co prawda niewielkim lecz jednak stałym dochodem a wobec tego nie można z całym przekonaniem stwierdzić, że jej sytuacja materialna jest wyjątkowo ciężka. Tylko zaś w takim przypadku osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy może być ono przyznane w zakresie całkowitym. Ocenę tę potwierdza również to, iż skarżąca spłaca m.in. zobowiązania względem podmiotów prywatnych (banków) a trudno przyjąć, że okoliczność ta w sposób dostateczny uzasadniać miałaby opłacenie ze środków publicznych usług fachowego pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło