II SA/Gl 232/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zezwolenia na usunięcie drzew p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] r. skarżąca F. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., skargę na postanowienie tego organu z dnia [...] r., nr [...] wszczynające z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r., nr [...], znak [...] zezwalającej F. M. na usunięcie 2 sztuk drzew gatunku modrzew, a jednoczenie zobowiązującej wyżej wymienionego do nasadzenia 8 sztuk drzew lub krzewów gatunku szlachetnego przy wykorzystaniu wskazanego materiału sadzeniowego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, uzasadniając, iż jest ona przedwczesna - nie wyczerpano bowiem przysługujących środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, jednakże w przypadku nieuwzględnienia powyższego, zawnioskował także o oddalenie skargi. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy strona skarżąca otrzymując przedmiotowe postanowienie do wiadomości, została poinformowana, ze wskazaniem podstawy prawnej, o możliwości, sposobie i terminie jego zaskarżenia. A mianowicie w pouczeniu rozstrzygnięcia wskazano, iż choć nie służy na nie zażalenie, to zgodnie z art. 127 § 3 w zw. z art. 142 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej zwaną k.p.a., może być ono zaskarżone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją w przedmiocie stwierdzenia lub odmowy stwierdzenia nieważności. Przyjdzie zaznaczyć, iż choć w pouczeniu tym mylnie określono rodzaj aktu prawnego stwierdzającego nieważność bądź odmawiającego jej stwierdzenia, bowiem zamiast "decyzji" podano "postanowienie", to powyższe nie powinno wprowadzać w błąd co do samego trybu zaskarżenia. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło wydanie z naruszeniem prawa powołanej decyzji organu pierwszej instancji, jednakże ze względu na wywołanie nieodwracalnych skutków prawnych nie stwierdziło jej nieważności, pomimo tego, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Powyższe rozstrzygnięcie zostało skarżącej doręczone wraz prawidłowym pouczeniem możliwości wniesienia środka odwoławczego. Jednakże, jak podniósł w odpowiedzi na skargę organ, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wpłynął. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a., normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowo-administracyjne). Z kolei w myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę do co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), w stosunku co do których wyczerpane zostały środki zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a). Zatem jak wynika z treści art. 52 § 1 p.p.s.a., który to przepis wprowadza zasadę pierwszeństwa postępowania administracyjnego w stosunku do postępowania sądowego, dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia (w sposób szczególny przepis traktuje jedynie prokuratora i Rzecznika Praw Obywatelskich). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia stosownie do treści § 2 powołanego przepisu, należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Stosownie do art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. W myśl zaś art. 142 k.p.a. postanowienie na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Z tymże od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, a wniosek do tego organu o ponowne rozpatrzenie sprawy; przy czym do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji (art. 127 § 3 k.p.a.). Zgodnie natomiast z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuci skargę jeżeli jej wniesienie z innych przyczyn jest niedopuszczalne. Sytuacja taka występuje między innymi w razie wniesienia skargi na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, co do którego nie został wyczerpany środek zaskarżenia. Wobec treści przywołanych przepisów należy wskazać, iż postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest rozstrzygnięciem wydawanym w toku postępowania administracyjnego i nie jest objęte dyspozycją art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., a zatem skarga na nie nie przysługuje. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, skoro dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu przed właściwym w sprawie organem, a z powyższego skarżąca nie skorzystała i pomimo właściwej wiedzy w tym zakresie wniosła skargę na zaskarżalne rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, skargę taką należało uznać jako niedopuszczalną. Uwzględniając przytoczoną argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 p.p.s.a. oraz art. 58 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Na marginesie przyjdzie zważyć, iż w niniejszej sprawie dopiero wraz z wnioskiem skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji z dnia [...] r., można było podnieść w terminie 14 dni od jej doręczenia stronie, zarzuty wskazujące na ewentualne naruszenie przez zaskarżone postanowienie przepisów postępowania, mające wpływ na załatwienie sprawy co do jej istoty w drodze decyzji administracyjnej.