II SA/Gl 233/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r. Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] podjętą na podstawie § 2 i 7 ust. 1 pkt 5 lit. a rozp. Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami ( Dz. U. nr 24, poz. 215 ze zm.) oraz art. 90 ust. 1 pkt 5 i art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.), orzekł o odmowie wydania S. C., obywatelce [...], prawa jazdy kat. B. W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że S. C. ubiegając się o wydanie prawa jazdy, złożyła oświadczenie z dnia [...] r. o istnieniu więzi osobistych łączących ją z miejscem pobytu na terytorium RP, jednak w ocenie organu, oświadczenie to jest niewiarygodne. Z uzyskanych danych wynika bowiem, że była ona zameldowana czasowo pod wskazanym adresem w K. przy ul. [...] w okresach od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r., czyli na okres krótszy, niż 185 dni wymagany w art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Nadto, organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie odbierała korespondencji pod tym adresem, zaś pismo z dnia [...] r. zostało zwrócone przez pocztę z adnotacją "adresat wyprowadził się". Ponadto, pismem z dnia [...] r. Komisariat Policji w K. poinformował, że pod wskazanym adresem nie zostano żadnych osób, zaś rozpytani sąsiedzi nie widują tam żadnej kobiety, ani nie znają S. C. Wreszcie w oparciu o pismo [...] – [...] we F. z dnia [...] r. organ I instancji ustalił, że S. C. ma stałe zameldowanie w [...], gdzie wydano jej [...] prawo jazdy, które zostało prawomocnie odebrane w dniu [...] r. z powodu jazdy pod wpływem alkoholu. Tymczasem zgodnie z art. 97 ust. 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, jak i art. 7 ust. 5 Dyrektywy Rady 91/439/EWF z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie prawa jazdy ( Dz. Urz. WEL 273 z dnia 24 sierpnia 1991 r. ze zm.), kierujący może mieć tylko jedno ważne krajowe prawo jazdy. W konsekwencji, organ administracji uznał, że S. C. nie może ubiegać się o wydanie nowego prawa jazdy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, lecz winna starać się o odzyskanie zatrzymanego [...] prawa jazdy. W odwołaniu od decyzji S. C. domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zarzuciła: 1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że skarżąca nie spełnia warunku przebywania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej przez okres co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym w sytuacji, gdy była ona zameldowana na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r. – pod adresem ul. [...] w K. a od dnia [...] r. do dnia [...] r. pod adresem ul. [...] w B. tj. spełnia ww. warunek określony w art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), 2. naruszenie prawa materialnego a to art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) polegające na zastosowaniu tego przepisu wbrew art. 12 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy ( przekształcenie ) – ( Dz. U. UE.L.06.403.18), i polegające na pominięciu części treści tego art. 12 Dyrektywy, która dla zachowania więzi osobistej miejscem przebywania pozwala osobie ubiegającej się o wydanie prawa jazdy na zamieszkiwanie w różnych miejscach pod warunkiem, że regularnie powraca do miejsca z którym wiążą ją więzi osobiste, 3. naruszenie prawa procesowego, a to: art. 97 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym w związku z art. 7 ust. 1 b) Dyrektywy Rady z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy ( 91/439/EWG) Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich z dnia 28 sierpnia 1991 r. L. 237/1 w związku z art. 12 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie ) – ( Dz. U. UE.L.06.403.18), z których wynika właściwość organów Rzeczpospolitej Polskiej do wydania skarżącej prawa jazdy a nie właściwość organów [...], 4. naruszenie prawa materialnego a to art. 90 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym w związku z art. 11 ust. 4 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy ( przekształcenie ) – (Dz. U. UE.L.06.403.18) w sytuacji gdy organ pierwszej instancji nie jest uprawniony do kwestionowania orzeczenia lekarza o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem przez skarżącego oraz nie może nakazać przeprowadzenia badań lekarskich wymaganych w innym państwie członkowskim, 5. naruszenie prawa materialnego a to art. 91 pkt 2 Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 11 ust. 4 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy ( przekształcenie ) – ( Dz. U.UE.L.06.403.18) polegające na odmowie wydania skarżącej prawa jazdy w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji nie ustalił, iż wobec skarżącej orzeczono zakaz wydania prawa jazdy, 6. naruszenie przepisów postępowania a to art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na naruszeniu zasady krytycyzmu w ocenie materiału dowodowego, a polegające na przyjęciu, za ustalony fakt, że skarżąca nie przebywała pod adresem ul. [...] w K. na tej podstawie, że nie odebrała dwóch przesyłek w sytuacji, gdy termin na odebranie awizowanych przesyłek upłynął po okresie jej zameldowania pod wyżej wskazanym adresem. W kolejnym piśmie z dnia [...] r. na wezwanie organu II instancji odwołująca się podniosła, że w roku [...] przebywa na terytorium RP ponad 185 dni, bowiem została zameldowana na pobyt czasowy w B. od dnia [...] do dnia [...]r., co potwierdza dołączone zaświadczenie. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Zdaniem Kolegium, w dniu składania wniosku, S. C. nie mogła bowiem spełnić przesłanki przebywania w Polsce przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym i przesłanka ta nie została spełniona w dacie orzekania przez organ I instancji, tj. w dniu [...] r., bowiem nawet przy przyjęciu, że okresy zameldowań tymczasowych są zgodne z pobytem w RP, nie dawały one sumy 185 dni w [...] r. ( po doliczeniu zameldowania od [...] do [...] r.). Natomiast biorąc pod uwagę dalszy okres zameldowania ( do daty orzekania przez Kolegium ), wskazany przez odwołującą się, co daje łącznie 201 dni, organ odwoławczy uznał, że z uwagi na zmianę miejsca zameldowania, właściwy byłby w niniejszej sprawie Prezydent Miasta B. W konsekwencji, organ odwoławczy uznał, że w takim stanie rzeczy należy złożyć nowy wniosek do właściwego organu z uwagi na różny zakres wymaganego postępowania dowodowego przed organami. Pozostałe zarzuty odwołania Kolegium uznało za nieistotne. W skardze do sądu administracyjnego S. C. wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zarzucając : 1. naruszenie przepisów postępowania a to, art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 140 kodeksu postępowania administracyjnego polegające na nie uwzględnieniu przez organ drugiej instancji, że w toku postępowania przed tym organem zmienił się stan faktyczny sprawy polegający na tym, że skarżąca wykazała, iż przebywa ( jest zameldowana ) w roku [...] na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej przez okres co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym, albowiem była ona zameldowana na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r. – pod adresem ul. [...] w K. a od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz od dnia [...] r. do dnia [...] r. pod adresem ul. [...] w B. tj. spełnia ww. warunek określony w art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, 2. naruszenie prawa materialnego a to art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym polegające na zastosowaniu tego przepisu z pominięciem treści art. 12 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie ) – ( Dz. U.UE.L.06.403.18), i polegające na tym, że dla zachowania więzi osobistej z miejscem przebywania ww. przepis pozwala osobie ubiegającej się o wydanie prawa jazdy na zamieszkiwanie w różnych miejscach pod warunkiem, że regularnie powraca do miejsca z którym wiążą ją więzi osobiste, 3. naruszenie przepisów postępowania a to art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego tj. naruszeniu zasady krytycyzmu w ocenie materiału dowodowego, a polegające na przyjęciu, za ustalony fakt, że skarżąca nie przebywała pod adresem ul. [...] w K. od dnia [...] r. na tej podstawie, na podstawie jednokrotnej wizyty funkcjonariuszy Policji w dniu [...] r. Zdaniem skarżącej, bezzasadne jest też twierdzenie organu odwoławczego, że nie wykazała istnienia więzi osobistych z Rzeczpospolitą Polską, skoro stale powraca na jej terytorium, zaś rozważania dotyczące zmiany zakresu ewentualnego postępowania przed różnymi organami z uwagi na zmianę miejsca zameldowania, są bezprzedmiotowe. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, bowiem skarżąca nie wykazała faktu pobytu w Polsce w [...] r., zaś samo zameldowanie nie jest równoznaczne z przebywaniem w danej miejscowości pod określonym adresem. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącej oświadczył, że nie posiada wiedzy co do faktu zatrudnienia strony na terenie [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też organy administracji nie naruszyły reguł procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem postępowania administracyjnego. Tymczasem w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W niniejszej sprawie jest poza sporem, że skarżąca ubiegająca się o wydanie prawa jazdy jako obywatelka [...], jest zameldowana na pobyt stały na terenie tego państwa, zaś w pewnym przedziale czasowym zameldowana była na pobyt czasowy w Polsce. Tymczasem z mocy art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, powołanej przez organy obydwu instancji w takim wypadku wymagany jest pobyt na terytorium RP przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe, bądź też przedłożenie zaświadczenia o studiowaniu od co najmniej sześciu miesięcy. Spór w niniejszej sprawie dotyczy przede wszystkim kwestii, w jakiej dacie strona ubiegająca się o wydanie prawa jazdy winna spełnić powyższy wymóg ustawowy, a więc, czy chodzi o okres pobytu w dniu składania wniosku o wydanie prawa jazdy, czy też w dacie orzekania przez organ administracji, a w szczególności wydania decyzji przez organ odwoławczy. Zdaniem składu orzekającego, prawidłowo jednak uznało Kolegium, że dla spełnienia przesłanki z art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, miarodajny jest stan faktyczny z daty złożenia wniosku. Wszak zgodnie z § 5 ust. 1a rozp. Min. Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami ( Dz. U. nr 24, poz. 215 ze zm.), spełnienie tego warunku deklaruje wnioskodawca w drodze oświadczenia, a cudzoziemiec ponadto dołącza do wniosku kserokopię dokumentu potwierdzającego posiadanie prawa pobytu na terytorium RP. Redakcja tego przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości, że zarówno oświadczenie, jak i kserokopia dokumentu, stanowią elementy formalne wniosku, które następnie podlegają weryfikacji przez organ w trybie § 7 cyt. rozp. Tymczasem w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca w dacie złożenia wniosku, opatrzonego datą [...] r., który wpłynął do organu I instancji w dniu [...] r., nie spełniała i nie mogła spełnić wymogu z art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy, zaś złożone przez nią oświadczenie, mimo przywołania świadomości o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań, jest nieprawdziwe i pozostaje w sprzeczności z obiektywnym dowodem w postaci dołączonej do wniosku kserokopii zaświadczenia Wojewody [...] z dnia [...] r. o zarejestrowaniu pobytu obywatela Unii Europejskiej, z którego wynika, że rejestracja pobytu nastąpiła w dniu [...] r. Z akt postępowania wynika zaś, że skarżąca była zameldowana w K. na pobyt czasowy od dnia [...] r., do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r. Stąd też nawet w sytuacji, gdyby okresy zameldowania uznać za pobyt na terytorium RP, czemu jednak przeczą organy administracji z uwagi na fakt, że skarżąca pod tym adresem nie odbierała korespondencji i nie została zastana przez funkcjonariuszy Policji w dniu [...] r., zaś faktowi jej pobytu pod tym adresem zaprzeczyli rozpytani sąsiedzi ( vide: pismo Komisariatu Policji w K. – k. 21 akt adm.), to i tak okresy zameldowania nie dają sumy 185 dni w danym roku kalendarzowym, czyli [...] r. zaś okres pobytu w roku [...], trwający od [...], nie podlega doliczeniu i jest bez znaczenia. Taki stan rzeczy, a więc niespełnienie przesłanki z art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy, obligował organ I instancji do wydania decyzji odmownej i to niezależnie od faktu, czy skarżąca posiada ważne prawo jazdy, wydane w [...], które zostało jej zatrzymane (art. 94 ust. 2 i art. 97 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym). Aczkolwiek skarżąca złożyła oświadczenie w tym zakresie, to jednak korespondencja z [...] – [...] we F., wydaje się podważać jej oświadczenie, aczkolwiek dokumenty sporządzone w języku [...] nie zostały przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego, lecz pracownika organu I instancji, co stanowi uchybienie proceduralne, lecz kwestia ta jest bez znaczenia na tym etapie postępowania, skoro niewątpliwie skarżąca nie przebywała w dacie złożenia wniosku przez co najmniej 185 dni na terytorium RP. Nie jest też istotne, w jaki sposób cudzoziemiec winien udokumentować fakt więzi osobistych. Obywatel Unii Europejskiej ma prawo wyboru miejsca zamieszkania, lecz ubiegając się o wydanie uprawnień do kierowania pojazdami, musi spełnić wymogi porządku prawnego, który ma na celu zapobieżenie sytuacji, w której osoba pozbawiona takich uprawnień w jednym kraju, mogła bez przeszkód ubiegać się o wydanie prawa jazdy w innym państwie. Zdaniem sądu administracyjnego, chybione są więc zarzuty skargi, że Kolegium jako organ odwoławczy winno uwzględnić zmianę stanu faktycznego sprawy, polegającą na dalszym zameldowaniu skarżącej na terytorium RP w okresach od [...] do [...] oraz [...] do [...] r. pod adresem ul. [...] w B. Przede wszystkim godzi się zauważyć, że z mocy art. 87 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, organem właściwym do wydania prawa jazdy jest starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub czasowego pobytu wnioskodawcy. W przepisie tym chodzi o aktualne miejsce zamieszkania, co pociąga za sobą skutek prawny w postaci zmiany właściwości organu w razie zmiany tego miejsca w toku postępowania. Tymczasem skarżąca nie powiadomiła Starosty [...] o zmianie miejsca zameldowania. Adres wnioskodawcy wpływa zaś nie tylko na kwestię właściwości organu, lecz także treść dokumentu, bowiem podlega wpisowi do prawa jazdy. Adres wskazany we wniosku nie może być sprzeczny z miejscem zameldowania. Tymczasem skarżąca deklarowała pobyt w K., powiat [...], podległy właściwości Starosty [...], który wydał decyzję w I instancji, podczas gdy jeszcze w toku postępowania przed tym organem zameldowała się na pobyt czasowy w B., co skutkować winno zmianą właściwości organu. Taki stan rzeczy w żadnym wypadku nie mógł skutkować uchyleniem decyzji Starosty [...] i przekazaniem sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania w trybie art. 138 § 2 kpa, ani też uchylenia decyzji tego organu i zobowiązaniem Starosty [...] do wydania decyzji na blankiecie urzędowym o określonej treści na podstawie art. 138 § 4 kpa. Gdyby więc podzielić pogląd skarżącej, że dalszy okres zameldowania w B., przypadający po wydaniu decyzji odmownej przez Starostę [...], podlega uwzględnieniu na gruncie przesłanki z art. 90 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym, wówczas wobec zmiany właściwości organu I instancji, organ odwoławczy winien uchylić decyzję tego organu i orzec o umorzeniu postępowania przed tym organem jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, co i tak skutkowałoby koniecznością wdrożenia kolejnego postępowania przed Prezydentem Miasta B., a więc złożenia nowego wniosku z podaniem danych zgodnych z rzeczywistym stanem co do adresu wnioskodawczyni i okresu zamieszkiwania na terytorium RP. W tym miejscu stwierdzić też przyjdzie, że budzi wątpliwości podany adres przy ul. [...] w B., skoro w tym samym budynku zamieszkuje jeden z pełnomocników, S. V., która podała adres ul. [...], co sugeruje, że chodzi o budynek wielomieszkaniowy ( k. 9 akt adm.) , a wówczas istotny jest numer lokalu mieszkalnego. Podkreślić też przyjdzie, że do daty wydania decyzji organu I instancji, tj. dnia [...] r., nie upłynął okres, wskazany w art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy, nawet rozumiany jako okres zameldowania. W konsekwencji, prawidłowo Kolegium uznało, że decyzja odmowna jest zgodna z prawem, a o ile nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych w postaci dalszego pobytu na terytorium RP po wydaniu decyzji przez Starostę [...], niezbędne jest złożenie nowego wniosku do organu właściwego ze względu na miejsce pobytu i podanie danych zgodnych z prawdą obiektywną. Organ właściwy do wydania dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami, jest zaś uprawniony do weryfikacji prawdziwości danych zawartych we wniosku, lecz nie może ich we własnym zakresie zmieniać, np. co do adresu. Tymczasem wniosek skarżącej zawiera nie tylko nieprawdziwe dane co do okresu jej pobytu na terytorium RP, ale także nie skorygowała ona danych co do adresu, deklarując zamieszkiwanie w K., podczas gdy następnie w toku postępowania zameldowała się w B. pod nieistniejącym adresem ( bez podania numeru lokalu ). Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 77 § 1 kpa z uwagi na wadliwe ustalenia faktyczne organów, polegające na przyjęciu, że skarżąca nie zamieszkiwała w K., wskazać przyjdzie, że skarżąca nie zaoferowała żadnych dowodów przeciwnych, np. w postaci zeznań świadków. Stąd też nie sposób dopatrzeć się naruszenia przez organ administracji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 i 81 kpa. Zresztą, spór na tym tle i tak nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy z uwagi na nieprawdziwość danych zawartych we wniosku. Jest bowiem niewątpliwe, że składając wniosek, a nawet w dacie orzekania przez organ I instancji, skarżąca nie spełniała wymogów z art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, co musiało skutkować wydaniem decyzji odmownej. Nie jest zaś dopuszczalne spełnienie tej przesłanki w toku postępowania odwoławczego, zwłaszcza że wiąże się ze zmianą deklarowanego miejsca zamieszkania, co wpływa na zmianę właściwości organu, uprawnionego do wydania prawa jazdy. Z tych wszystkich względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.