II SA/Gl 236/10

WyrokWSA w Gliwicach2010-09-17

Skład orzekający: Maria Taniewska-Banacka, Iwona Bogucka, Elżbieta Kaznowska (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy decyzja wywłaszczeniowa została stwierdzona nieważną w części, a w pozostałej części wydana z naruszeniem prawa, a nieruchomość została oddana w wieczyste użytkowanie osobie trzeciej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że w sytuacji, gdy decyzja wywłaszczeniowa została prawomocnie stwierdzona nieważną, skutkuje to zniweczeniem skutków decyzji wywłaszczeniowej ze skutkiem ex tunc, co oznacza, że właściciel odzyskuje prawo własności. Jednakże, jeśli w części dotyczącej wydania decyzji z naruszeniem prawa, nieruchomość została oddana w wieczyste użytkowanie osobie trzeciej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje. W takim przypadku przysługuje jedynie możliwość ubiegania się o odszkodowanie. Umorzenie postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej.
Stan faktyczny
Skarżący G. K. domagał się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod budowę cmentarza komunalnego. Decyzja wywłaszczeniowa z 1965 r. została następnie stwierdzona nieważną w części przez Ministra Budownictwa, a w pozostałej części wydana z naruszeniem prawa. Nieruchomość została oddana w wieczyste użytkowanie osobie trzeciej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy administracji kolejno umarzały postępowanie lub odmawiały zwrotu nieruchomości, powołując się na przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. w części dotyczącej odmowy zwrotu i umorzył postępowanie, a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. Skarżący złożył skargę do WSA, domagając się wydania nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2010 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...]r. G. K. zwrócił się o zwrot nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...] złożonej z działek o numerach [1] i [2] wywłaszczonych pod budowę cmentarza komunalnego, a stanowiących współwłasność J. i J. K. (po połowie) Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Prezydent Miasta C. , działając na podstawie art. 105 § 1 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz. 741 ze zm.) orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...] stanowiącej działkę nr [2] o powierzchni 274 m² oraz część działki [3] (powstałej z działki [1]) uzasadniając to faktem przekazania ich przez Gminę Miasto C. , aktem notarialnym z dnia [...]r., w wieczyste użytkowanie na rzecz "A". Przywołując treść art. 229 wymienionej ustawy Prezydent Miasta C. powtórzył, iż roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed wejściem w życie powołanej ustawy, tj. przez dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość ta została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, a taka właśnie sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Decyzja ta, kontrolowana wskutek wniesionego przez G. K. odwołania, została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...]r. W wyniku dalej prowadzonego postępowania, złożenia wniosków przez kolejnych spadkobierców wywłaszczonych J. i J. K., decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta C. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie o zwrot wnioskowanej nieruchomości w stosunku do H. O., B.O., M. C. i K. G., a to wobec złożenia przez nich oświadczeń o rezygnacji ze swoich praw na rzecz G.K.. Z kolei decyzją nr [...]z dnia [...]r., działając na podstawie art. 136 ust. 3, art. 139, art. 140 ust. 1, ust.2 ust.3 i ust. 4 i art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki [4], [5], [6] na rzecz G. K. w [...] częściach oraz J. K. w [...] częściach oraz ustalił kwotę odszkodowania podlegającą zwrotowi na rzecz Miasta C. , określając jednocześnie sposób i terminy jej uiszczenia. W uzasadnieniu tej decyzji po przedstawieniu procesu podziałów wywłaszczonych nieruchomości organ stwierdził, iż ostatecznie zwrotowi podlegają wymienione w sentencji decyzji działki, przy czym zgodnie z art. 140 cytowanej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca ma obowiązek zwrotu na rzecz Skarbu Państwa wypłaconego, zwaloryzowanego odszkodowania, odpowiednio zwiększonego lub zmniejszonego w przypadku zwiększenia lub zmniejszenia się wartości nieruchomości wskutek działań podjętych już po wywłaszczeniu. Należny zwrot odszkodowania wyliczono w oparciu o przygotowany w sprawie operat szacunkowy. Odwołanie od powyższej decyzji złożył G. K., wykazując niezadowolenie z tego rozstrzygnięcia, przede wszystkim w zakresie nie ustalenia dojazdu do zwróconych nieruchomości oraz ustalenia należnego odszkodowania na podstawie błędnych założeń. Decyzją [...] z dnia [...]r. Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta C. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, jednocześnie wskazując jako właściwego do załatwienia sprawy Prezydenta Miasta K. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał, iż ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w art. 142 jako organ właściwy w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości wskazuje starostę. W miastach na prawach powiatu funkcję starosty pełni prezydent miasta (art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 o samorządzie powiatowym). Miasto C., mocą rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz.U. Nr 103, poz. 652), jest miastem na prawach powiatu, co oznacza, że Prezydent Miasta pełni jednocześnie funkcję Starosty, czyli jest organem pierwszej instancji w sprawach wywłaszczeń i zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. W przedmiotowej sprawie Gmina C. jest właścicielem nieruchomości, o zwrot której wystąpił wnioskodawca i tym samym jest stroną toczącego się postępowania. W imieniu gminy występuje Prezydent Miasta C. pełniący jednoczenie funkcję Starosty, czyli jest organem rozpoznającym sprawę. Uznając, że w sprawie zachodzą okoliczności wyłączenia wymienione w art. 24 §1 pkt 1 i ptk 4 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł jak w sentencji, nie rozpatrując sprawy merytorycznie. Rozpatrując sprawę, Prezydent Miasta K. przeprowadził w dniu [...]r. rozprawę administracyjną, w trakcie której ustalił m.in, iż decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Nr [...] z dnia [...]r. mocą której orzeczono o wywłaszczeniu przedmiotowych nieruchomości wydana została na osoby nieżyjące, co umożliwia wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności. Pouczony o tym fakcie G.K. wnioskiem z dnia [...]r. zwrócił się do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności wymienionej powyżej decyzji, a ten postanowieniem z dnia [...]r., na podstawie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przekazał wniosek według właściwości do Ministra Infrastruktury. Minister Budownictwa decyzją nr BO4j-787-R-308/05, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził, że decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...]r. Nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w C.o pow. 7087 m², pgr. [1], [2] zapisanych w [...] tom II, stanowiącej własność J. i J. K., w części dotyczącej wywłaszczenia obejmującego aktualnie działki nr [2] oraz nr [3] ([...]) została wydana z naruszeniem prawa, w pozostałej zaś części stwierdził jej nieważność, stwierdzając ponadto jej nieważność w części dotyczącej odszkodowania. W wyniku wniosku G. K. z dnia [...]r., w dniu [...]r. odbyła się kolejna rozprawa administracyjna, która potwierdziła dotychczasowy stan sprawy, wskazując jednocześnie, że zainteresowany G. K. wystąpił do Sądu Rejonowego w C. z wnioskiem o wydanie działek [1] i [2], po uprzednim przywróceniu ich do stanu pierwotnego. Aktualnie zostało ono zawieszone do czasu zakończenia postępowania administracyjnego. Decyzją nr [...] z dnia [...]r., Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 136, art. 137, art. 142, art. 216 oraz art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2004, Nr 261, poz.2609 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł w punkcie 1: o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...] oznaczonej jako działki nr [2] i nr [3] zapisane w [...], gdzie jako właściciel wpisane jest Miasto C. w użytkowaniu wieczystym "A" oraz w punkcie 2: o umorzeniu jako bezprzedmiotowe postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w C. oznaczonej jako działki nr [4], [5] i nr [6] zapisanych w [...], gdzie jako właściciel wpisane jest Miasto C., które odpowiadają dawnym parcelom nr [1] i nr [2] zapisanym w [...]. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż wnioskowane do zwrotu nieruchomości, stanowiące własność J. i J. K., wywłaszczone mocą decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 30 grudnia 1965 r., podlegały licznym podziałom i przekształceniom. W efekcie nieruchomość stanowi dzisiaj działki o nr [2] i nr [3] zapisane w księdze wieczystej [...]- gdzie jako właściciel wpisane jest Miasto C. w wieczystym użytkowaniu "A" oraz działki o nr [4], [7] i [6] – zapisane w księdze wieczystej – [...], gdzie jako właściciel wpisane jest Miasto C. Ustalono, iż aktem notarialnym rep. A. Nr [...] z dnia [...]r. Gmina Miasta C. nieodpłatnie oddała w wieczyste użytkowanie na 99 lat, tj. do [...]r. "A" z siedzibą w Warszawie grunt objęty księgą wieczystą [...] , składający się m.in. z działek [2] i [3], a prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w wymienionej księdze wieczystej w dniu [...]r. Zgodnie z treścią art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejście w życie obowiązującej ustawy tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowione na niej zostało prawo wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Uwzględniając powyższe należało odmówić zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki [2] i [3]. W odniesieniu do dalszej części wniosku organ wskazał, iż wnioskujący zwrócił się o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Minister Budownictwa decyzją Nr BO4j-787-R-308/05 z dnia 6 kwietnia 2007 r. stwierdził, że decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] r. Nr [...]o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w C. o pow. 7087 m², pgr. [1], [2] zapisanych w [...] tom II, stanowiącej własność J. i J. K., w części dotyczącej wywłaszczenia obejmującego aktualnie działki nr [2] oraz nr [4] ([...]) została wydana z naruszeniem prawa, zaś w pozostałej części stwierdził jej nieważność, stwierdzając jednocześnie nieważność w części dotyczącej odszkodowania. Zatem zgodnie z ostateczną decyzją Ministra Budownictwa oraz art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie w części dotyczącej zwrotu nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...] oznaczonej jako działki o nr [4], [5] i [6] należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, gdyż w tej części stwierdzona została nieważność decyzji wywłaszczeniowej. W odwołaniu od powyższej decyzji G. K., zarzucając jej sprzeczność z treścią, sensem oraz logiką sentencji decyzji Ministra Budownictwa z dnia 6 kwietnia 2007 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Domagał się zmiany aktualnego stanu nieruchomości, który nie odpowiada, w jego ocenie stanowi pierwotnemu. Jego zdaniem niezbędne jest dokładne ustalenie przebiegu granic przedmiotowych nieruchomości. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. w części dotyczącej punktu pierwszego i w tym zakresie umorzył postępowanie organu pierwszej instancji, w pozostałej zaś części utrzymał kwestionowaną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wyjaśnił także, że zgodnie z art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Oznacza to, że ponowne orzeczenie wydane w tej samej sprawie między tymi samymi stronami, opierające się na tym samym stanie prawnym, posiada kwalifikowaną wadę prawną uprawniającą do jego ewentualnego wyeliminowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 cytowanego Kodeksu. Dodał, że Prezydent Miasta K. orzekając w pkt 1 zaskarżonej decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki o nr [2] i nr [3] rozstrzygał już o kwestii rozstrzygniętej decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. znak [...]oraz utrzymującą ją w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r., wskutek czego konieczne stało się uchylenie orzeczenia pierwszej instancji i umorzenie postępowania w tym zakresie. Odnośnie drugiej części zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż na podstawie zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych potwierdzono dokonane liczne podziały działki o nr [...], prowadzące do wyodrębniania kolejnych działek oraz ich wzajemnego łączenia się i zmiany granic. Uznał, że choć w aktach sprawy brak jest mapy graficznej, z której w jednoznaczny sposób wynikałoby, że wymienione w decyzji działki o nr [4], nr [5] i nr [6], w stosunku do których umorzono postępowanie, faktycznie stanowią – po dodaniu ich powierzchni wraz z działką [4] – dawną działkę [2], co uniemożliwia weryfikację w tym zakresie stanowiska zajętego przez Prezydenta Miasta K., to jednak mając na uwadze, iż w dniu uprawomocnienia się decyzji Ministra Budownictwa stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...]r., niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a zatem brak jest podstaw do jego dalszego prowadzenia i podejmowania prób eliminowania stwierdzonych uchybień. Wojewoda wyjaśnił, że ewentualne zarzuty lub żądania dotyczące kwestii granic bądź wielkości powierzchni przedmiotowych gruntów, w sytuacji, gdy stwierdzono nieważność decyzji wywłaszczającej nie mogą być dochodzone w postępowaniu o zwrot nieruchomości. Dodał, że spadkobiercom wywłaszczonych J. i J. K., przysługuje prawo własności przedmiotowej nieruchomości, które umożliwia wystąpienie do sądu powszechnego o jego ujawnienie. Niezadowolony z powyższego rozstrzygnięcia G. K. złożył skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze zarzucił tej decyzji niezgodność z decyzją Ministra Budownictwa i zwrócił się o nakazanie wydania nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...] oznaczonej jako działki o nr [2] i nr [1]. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż Wojewoda nie zwrócił uwagi na fakt, iż Prezydent Miasta C. na oznaczenie wnioskowanych nieruchomości podaje różne jej numery, potwierdzając jedynie swą bezradność i bezczynność. W jego ocenie organy orzekające w sprawie nie podejmują żadnych działań zmierzających do ostatecznego wyjaśnienia sprawy i faktycznego określenia granic wywłaszczonych działek oznaczonych numerami [1] i nr [2], a tym samym pozostają w bezczynności. Dołączył skargę na bezczynność Wojewody [...] skierowaną do Ministra Infrastruktury, z której wynika, że nie zostało przeprowadzone postępowanie zmierzające do jednoznacznego określenia aktualnych granic wywłaszczonych działek. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Powtórzył, że z chwilą uprawomocnienia się decyzji Ministra Budownictwa w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. z dnia 30 grudnia 1965 r., postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej tą decyzją nieruchomości stało się bezprzedmiotowe i stąd brak było podstaw do jego dalszego prowadzenia, w tym dalszego postępowania dowodowego dotyczącego granic i wielkości powierzchni przedmiotowych gruntów. Dodał, ze niezasadny pozostaje zarzut utrudniania odzyskania odjętych gruntów w świetle zawartego w kwestionowanej decyzji pouczenia o możliwości ujawnienia prawa własności w postępowaniu przed sądem powszechnym. Na rozprawie w dniu [...]r. skarżący G. K. podtrzymując tezy skargi wyjaśnił, że stwierdzono nieważność także wcześniejszej decyzji wywłaszczeniowej z 1956 r. Sprecyzował, że zarówno skarga jak i późniejsze pisma procesowe dotyczą nie tyle formalnego zwrotu lecz autentycznego fizycznego wydania działek o nr [2] i nr [1]. W ocenie skarżącego prawo takie wynika z decyzji Ministra Budownictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę, zważył co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kryterium tej kontroli określa § 2 tego artykułu, wskazując, że jest ona sprawowana pod względem zgodności prawem. Kontrola Sądu sprowadza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy także podkreślić, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Kierując się tym zapisem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte wnioskiem skarżącego – G.K. i jego brata J. K.i o zwrot nieruchomości położonych w C. przy ulicy [...] , wywłaszczonych decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] r. Było to więc żądanie oparte na przepisach działu III rozdziału 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Złożenie takiego wniosku obliguje właściwy organ administracji do rozstrzygnięcia o jego zasadności, w oparciu o analizę przesłanek zwrotu określonych w art. 136- 137 tej ustawy. W analizowanej sprawie bezsporny pozostaje fakt, ze wnioskowane do zwrotu działki o nr [1] i nr [2] położone w C. przy ulicy [...], a będące własnością J. i J.K. (pisownia według ówczesnych dokumentów, obecnie nazwisko- K.), mocą wymienionej powyżej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...]r. wywłaszczone zostały jako niezbędne dla realizacji budowy cmentarza komunalnego zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej. Niespornym jest także, że decyzją Ministra Budownictwa z dnia 6 czerwca 2007 r. stwierdzone zostało wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa w części obejmującej aktualnie działki o nr [2] i nr [3], zaś w pozostałej części stwierdzona została nieważność tej decyzji. Decyzja ta, wobec braku odwołania, stała się decyzją ostateczną. Prawomocne orzeczenie o stwierdzeniu nieważności decyzji wywłaszczeniowej powoduje, że zniweczone zostały skutki decyzji wywłaszczeniowej w postaci odjęcia prawa własności. Stwierdzenie nieważności następuje bowiem ze skutkiem ex tunc, co oznacza, że właściciel w istocie nie został pozbawiony prawa własności, a zatem prowadzi do sytuacji takiej jakby decyzja wywłaszczeniowa w ogóle nie została wydana. Zatem w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, poprzez zniweczenie skutków tego wywłaszczenia i wyrugowanie decyzji wywłaszczeniowej z obrotu prawnego Gmina Miasto C. nie jest już właścicielem działek – m.in. powstałych z działki nr [1], a prawo własności tych nieruchomości odzyskał m.in. skarżący. Odmiennie wygląda sytuacja w przypadku tej części decyzji wywłaszczeniowej, gdzie Minister Budownictwa orzekł o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa. Ma to miejsce w przypadku działek oznaczonych nr [2] oraz nr [4]. Wobec wystąpienia w ich przypadku nieodwracalnych skutków – oddanie aktem notarialnym wymienionych działek w wieczyste użytkowania Polskiemu Związkowi Niewidomych i ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej przed datą wejścia w życie niniejszej, obowiązującej ustawy nie można stwierdzić nieważności takiej decyzji (art. 156 § 1 in fine Kodeksu postępowania administracyjnego), stąd wieczystym użytkownikiem tych nieruchomości pozostaje "A", natomiast skarżącemu przysługuje w tym zakresie możliwość ubiegania się o odszkodowanie. Uwzględniając zatem powyższe, potwierdzając, iż w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej Gmina Miasto C. nie jest już właścicielem wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, należało uznać dalsze prowadzenie postępowania w tym przedmiocie za bezprzedmiotowe i jako takie na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzyć. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w stosunku do działek oddanych w wieczyste użytkowanie Polskiemu Związkowi Niewidomych, należało orzec z uwzględnieniem przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem wobec ujawnienia ustanowionego prawa wieczystego użytkowania w księdze wieczystej wpisem z dnia [...]r. (a zatem przed datą wejścia do obrotu obowiązującej ustawy – 1 stycznia 1998 r.) organ winien orzec, iż roszczenie o zwrot nie przysługuje. Trzeba jednak zauważyć, że w tym zakresie orzeczenie organu miało miejsce już w roku 2000 – decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. Orzeczenie powtórne w tym zakresie oznaczałoby naruszenie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), stąd też w kontrolowanej decyzji zasadnie organ odwoławczy uchylił w tym zakresie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i umorzył to postępowanie. Podkreślenia nadto wymaga fakt, że sam skarżący w kolejnych pismach procesowych a także na rozprawie, precyzując swoje żądanie zwrócił się o wydanie nieruchomości, a nie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W tym zakresie jednak nie mógł się wypowiedzieć sąd administracyjny, wobec pozostawania tej sprawy poza jego właściwością. Nie zamyka to jednak skarżącemu drogi do uregulowania stanu prawnego przedmiotowych działek. Stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej jest niewątpliwie rozstrzygnięciem korzystnym dla skarżącego, ponieważ wyeliminowało z obrotu prawnego decyzję, na podstawie której zostali pozbawieni prawa własności jego poprzednicy prawni – a mianowicie J. i J. K., których jest spadkobiercą. Umorzenie postępowania w zakresie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest tylko konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej i stanowi formę zakończenia postępowania administracyjnego, wszczętego złożonym wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej nr [1] i [2]. Skoro jednak stwierdzono nieważność wywłaszczenia (wydanie decyzji z naruszeniem prawa) dalsze uregulowanie stanu prawnego wymienionych działek może nastąpić jedynie na drodze odrębnych postępowań. Mając na względzie powyższe argumenty, nie stwierdzając naruszenia prawa skutkującego uznaniem skargi za zasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło