II SA/Gl 236/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodnicząca - Sędzia NSA Łucja Franiczek po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego obiektu na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem postanawia: zwolnić skarżącą z opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem w części przekraczającej 50 zł (słownie: pięćdziesiąt złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Na skutek wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z tej opłaty. W uzasadnieniu urzędowego formularza druku PPF wyjaśniła, że jest osobą bezrobotną i nie posiada żadnych oszczędności. Wraz z córką pozostają na utrzymaniu męża, który otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 3000 zł. W ramach ponoszonych wydatków skarżąca wskazała na opłaty za prąd i wodę w kwocie 350 zł, telewizję i internet 100 zł, telefony 100 zł, raty aparat fotograficzny 65 zł oraz spłata kredytu 1.637 zł. W piśmie z dnia [...]r. skarżąca wyjaśniła, że razem z córką nie są zarejestrowane w Powiatowym Urzędzie Pracy, przy czym córka uczęszcza do Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych, co potwierdza zaświadczenie z tej placówki. Do pisma załączono również dokumenty obrazujące wydatki związane z utrzymaniem się oraz wysokość rat zaciągniętych przez stronę kredytów bankowych, z harmonogramem ich spłaty. Postanowieniem z dnia 3 października 2014 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał na brak informacji, czy zaciągnięte przez nią zobowiązania kredytowe służą zaspokajaniu jej podstawowych potrzeb, czy mają charakter konsumpcyjny. Skarżąca w ustawowym terminie wniosła od tego postanowienia sprzeciw, wyjaśniając, że kredyty zostały zaciągnięte w związku z koniecznością wykonania niezbędnych remontów nieruchomości, takich jak dach czy uszkodzony komin, które stwarzały zagrożenia dla zdrowia i życia jej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej Ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się zatem do wniosku skarżącej, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 Ppsa, obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych w części, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto należy zauważyć, że przyznanie stronie takiego przywileju, jakim jest prawo pomocy, wobec generalnej zasady odpłatności obowiązującej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 199 Ppsa) wymaga prawidłowego wyważenia z jednej strony okoliczności związanych z rzeczywistym stanem majątkowym oraz rodzinnym wnioskodawcy, z drugiej zaś wzięcie pod uwagę konstytucyjnego prawa do sądu. Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy osoby ubiegającej się o przyznanie tegoż prawa. W oparciu o przedstawione kryteria oraz analizę okoliczności podanych we wniosku, a także w dalszych pismach procesowych, Sąd uznał, że sytuacja finansowa skarżącej uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego utrzymania się. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała jednak, że w jej sytuacji zachodzą przesłanki dla całkowitego uwzględnienia jej żądania. Jakkolwiek bowiem sytuacja materialna skarżącej przedstawia się jako trudna, gdyż trzyosobowa rodzina utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w kwocie 3000 zł to jednak nie uniemożliwia ona przynajmniej częściowego uiszczenia kosztów sądowych. Dokonując analizy przedstawionych przez skarżącą co miesięcznych wydatków Sąd doszedł do przekonania, że nie wszystkie z nich należy uznać za niezbędne w podstawowym utrzymaniu się. Jeżeli zatem skarżąca posiada środki finansowe aby korzystać z internetu oraz dodatkowo płatnej telewizji (kwota 100 zł) czy też trzech telefonów komórkowych (doładowania 30 zł i 40 zł miesięcznie) to jest ona w stanie uiścić opłatę sądową w wysokości 50 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem. Pozostała część wymaganej opłaty kancelaryjnej zostanie zaś przerzuca na Skarb Państwa, tym samym skarżąca jest zwolniona z obowiązku jej uiszczania. Podkreślenia wymaga ponownie fakt, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd działając w trybie art. 260 Ppsa, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji