II SA/Gl 237/25

WyrokWSA w Gliwicach2025-05-23

Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Grzegorz Dobrowolski, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie pokontrolne nakładające obowiązek przestrzegania zakazu wprowadzania do obrotu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (sztućców) oraz prowadzenia ewidencji produktów jednorazowego użytku (pojemników na żywność i kubków na napoje) jest zgodne z prawem, jeśli skarżący twierdzi, że jego produkty są wielokrotnego użytku?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że kwalifikacja produktów spółki jako jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych przez organ administracji była prawidłowa. Pomimo możliwości wielokrotnego użycia, charakter produktów (wykonanie z polistyrenu lub kompozytu WPG, niska cena, sprzedaż w dużych pakietach, przeznaczenie do punktów gastronomicznych) wskazuje na ich jednorazowy charakter w rozumieniu ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej. Taka wykładnia jest niezbędna do osiągnięcia celu ustawy i dyrektywy UE w zakresie ograniczenia odpadów z tworzyw sztucznych.
Stan faktyczny
Śląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wydał zarządzenie pokontrolne zobowiązujące spółkę F. sp. z o.o. do zaprzestania wprowadzania do obrotu jednorazowych sztućców z tworzyw sztucznych oraz do prowadzenia ewidencji pojemników na żywność i kubków na napoje. Spółka wniosła skargę, zarzucając organowi naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego i przedwczesne wydanie zarządzenia. Skarżąca twierdziła, że jej produkty są wielokrotnego użytku, co zostało poparte badaniami.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2025 r. sprawy ze skargi F. sp. z o. o. w G. na zarządzenie pokontrolne Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia 9 grudnia 2024 r. nr DBIN.7023.733.2024.AK. w przedmiocie przestrzegania wymagań ochrony środowiska oddala skargę. Zarządzeniem pokontrolnym z dnia 9 grudnia 2024 r. nr DBIN.7023.733.2024.AK Śląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Katowicach zobowiązał J. F. (dalej "skarżący"), Prezes Zarządu F. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej "spółka") do: 1) przestrzegania zakazu wprowadzania do obrotu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych stanowiących sztućce. Termin realizacji: na bieżąco, 2) prowadzenia, w postaci papierowej albo elektronicznej, ewidencji produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych stanowiących pojemniki na żywność i kubki na napoje wprowadzonych do obrotu w danym roku kalendarzowym, zgodnie z obowiązującymi przepisami: na bieżąco, 3) uzyskania wymaganego wpisu w rejestrze bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami w zakresie przedsiębiorców wprowadzających do obrotu produkty: bez zbędnej zwłoki. Wyznaczono termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień 10 stycznia 2025 r. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej od 23 września do 31 października 2024 r. w spółce, udokumentowanej protokołem kontroli nr [...] z dnia 31 października 2024 r., stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. Kontrolowana wprowadza do obrotu wytwarzane przez siebie produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, stanowiące sztućce, pojemniki na żywność (pucharki) i kubki na napoje (kieliszki i szklanki), wykonane z polistyrenu oraz kompozytu drewniano-polimerowego WPG, będącego materiałem wykonanym z polipropylenu oraz lignocelulozy. Polistyren oraz kompozyt WPG, spełniają definicję tworzyw sztucznych określoną w art. 2 pkt 11aa ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców, w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 433). Natomiast przez produkt jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, zgodnie z art. 2 pkt 9e tej ustawy, rozumieć należy produkt, który jest w całości lub części wykonany z tworzyw sztucznych i który nie został przeznaczony, zaprojektowany ani wprowadzony do obrotu, tak aby osiągnąć w ramach jego cyklu życia wielokrotne użycie przez zwrócenie go w celu powtórnego napełnienia lub ponownego użycia do tego samego celu, do którego był pierwotnie przeznaczony. W trakcie kontroli zwrócono się do przedstawiciela kontrolowanego podmiotu o przedłożenie informacji i dokumentów wskazujących, że wytwarzane i wprowadza do obrotu przez spółkę produkty mają charakter wielokrotnego użytku, tj. że w przeciwieństwie do produktów jednorazowego użytku są: - przeznaczone, - zaprojektowane oraz - wprowadzone do obrotu, tak aby osiągnąć w ramach ich cyklu życia wielokrotne użycie przez zwrócenie tych produktów w celu: - powtórnego napełnienia lub - ponownego użycia do tego samego celu, do którego były pierwotnie przeznaczone. W toku kontroli przedstawiciel kontrolowanego przedłożył wyjaśnienia wskazujące, iż oferowane produkty były projektowane w różnych okresach czasowych, przez podmioty zewnętrzne, a zdecydowana większość produktów powstała w wyniku przeprojektowania dotychczasowych produktów jednorazowych w taki sposób, aby zwiększyć ich wytrzymałość i tym samym umożliwić wielokrotne użytkowanie. Nie przedłożono jednak dokumentów potwierdzających te informacje. Z przedłożonych wyjaśnień wynika ponadto, że część produktów (np. szklanka 150 ml, szklanka 250 ml, pucharek [...]) była wcześniej oferowana jako produkty jednorazowe, co było podyktowane strategią sprzedażową firmy, a w odpowiedzi na dyrektywę SUP, zostały wykonane badania wytrzymałości wielokrotnego użytkowania i tym samym zostały uznane za takie produkty. Wyników owych badań nie przedłożono. Przedłożono natomiast dwa sporządzone w języku angielskim w 2021 i 2020 r., przez zewnętrzne laboratorium, raporty z testu mechanicznego mycia łyżek. Z pierwszego dokumentu, dotyczącego trzech łyżek wykonanych z polistyrenu, nie wynika aby zaobserwowano zmiany w ocenianych egzemplarzach. Z drugiego dokumentu, dotyczącego trzech łyżek wykonanych z kompozytu WPG, wynika, że zaobserwowano pewne zmiany w kolorze i strukturze powierzchni, odpowiednio, dwóch i jednej spośród ocenianych egzemplarzy łyżek. Nie przedłożono dokumentów potwierdzających testowanie innych produktów. Z ustaleń kontroli wynika, że kontrolowany podmiot informuje o możliwości wielokrotnego użytku oferowanych produktów w katalogu tych produktów, który jest dostępny na stronie internetowej firmy oraz we własnej deklaracja zgodności od producenta i na etykietach, jak wynika z przedłożonej deklaracji i przedłożonych wzorów etykiety. Z informacji uzyskanych w toku kontroli wnika, że produkty wprowadzane do obrotu przez spółkę sprzedawane są w obrocie profesjonalnym, hurtowym, a odbiorcami są hurtownie, które sprzedają te produkty dalszym odbiorcom. Z ustaleń kontroli wynika nie wynika zatem aby kontrolowany podmiot determinował ostatecznego nabywcę (użytkownika końcowego) tych produktów. W toku kontroli nie uzyskano dowodów wskazujących na faktyczne przeznaczenie tych produktów, np. mogące wynikać z umów cywilnoprawnych. Pismem z dnia 7 listopada 2024 r. prezes spółki, w związku z odmową podpisania protokołu kontroli z dnia 31 października 2024 r., przedstawił swoje stanowisko odnośnie tego protokołu. Nie zgodził się ze stwierdzonymi w toku kontroli naruszeniami, podnosząc, że produkty będące w ofercie F. sp. z o.o. są produktami wielokrotnego użytku, jako że zostały zaprojektowane, przeznaczone i wprowadzone do obrotu z myślą o wielokrotnym użyciu. W piśmie przedstawiono informacje o zwiększeniu masy ofertowych produktów w stosunku do produktów oferowanych uprzednio, mając na względzie wymagania dyrektywy SUP, oraz o wykonaniu niezależnych badań wytrzymałości i odporności na mycie tych produktów. Podniesiono także, że liczba wprowadzonych do obrotu produktów nie stanowi przesłanki o ich przeznaczeniu (jednorazowy charakter), jako że w latach poprzednich firma sprzedawała wielokrotnie większą liczbę produktów, uznawanych przez nią za jednorazowego użytku. W piśmie zaznaczono, że poruszana problematyka wiąże się z różnicą interpretacji definicji produktów jednorazowego i wielorazowego użytku. W związku ze stwierdzonym wprowadzeniem do obrotu produktów jednorazowego użytku z tworzywa sztucznego, stanowiących kubki na napoje i pojemniki na żywność, kontrolowany podmiot winien bez zbędnej zwłoki uzyskać wymagany wpis w rejestrze Bazy Danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami w zakresie przedsiębiorców wprowadzających do obrotu produkty. Obowiązek ten, określony w pkt 3 zarządzenia pokontrolnego, wynika z art. 50 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587) w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej. Skargę na to zarządzenie do tutejszego Sądu złożyła spółka reprezentowana przez adresata zarządzenia, który udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu. Stąd Sądu uznał, że skarga została złożona przez uprawniony podmiot. Domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła organowi administracji naruszenie: 1) art. 12 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2024 r. poz. 425,) w zw. z art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r. poz. 236) poprzez wydanie zarządzenia kontrolnego ustalenia całokształtu okoliczności mających znaczenie dla oceny zachowania spółki i bez zebrania relewantnego materiału dowodowego dla przeprowadzenia tej oceny, a także bez uwzględnienia okoliczności wskazujących na zgodność z prawem zachowania skarżącej, tj. bez uwzględnienia stanowiska spółki zawartego w piśmie z dnia 22 listopada 2024 r. oraz dokumentów załączonych do tego pisma, podczas gdy prawidłowa i pełna analiza okoliczności prowadzenia działalności gospodarczej przez spółki, zwłaszcza podniesionych w piśmie z 22 listopada 2024 r., które zostało doręczone organowi w dniu 22 listopada 2024 r., tj. 17 dni przed aktu, i które organ powinien był uwzględnić wraz z dołączonymi do pisma dokumentami przy ocenie, czy zasadne jest wydanie zarządzenia pokontrolnego, 2) art. 12 ust. 1 pkt. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska w zw. z art. 12 oraz art. 10 ust. 1 Prawa Przedsiębiorców poprzez przedwczesne wydanie zarządzenia pokontrolnego w sytuacji, gdy w toku kontroli organ nie dokonał wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego, a w szczególności nie ustalił możliwych do ustalenia okoliczności faktycznych, które są niezbędne do oceny prawnej, czy produkty wprowadzane do obrotu przez spółkę są produktami jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych w rozumieniu art. 2 pkt. 9e ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, 3) art. 12 ust. 1 pkt. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska w związku z art. 8, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 Prawa Przedsiębiorców poprzez przyjęcie domniemania, że produkty wprowadzane do obrotu przez spółkę są produktami jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych w rozumieniu art. 2 pkt. 9e ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców, w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i jednocześnie uznanie, że to na wytwórcy ciąży ciężar dowodu w zakresie wykazania, że produkty przez niego wprowadzane do obrotu nie spełniają definicji z art. 2 pkt. 9e ustawy, podczas gdy to organ jest zobowiązany do prawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych i tylko okoliczności faktyczne ustalone przez organ, 4) art. 3i w zw. z pkt. 2 załącznika nr 7 w zw. z art. 2 pkt. 9e ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej w zw. z art. 12 ust. 1 pkt. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska poprzez wydanie zarządzenia pokontrolnego, podczas gdy spółka nie wprowadza do obrotu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych stanowiących sztućce, a sztućce wprowadzane do obrotu podmiot stanowią produkty wielorazowego użytku (są zarówno przeznaczone, zaprojektowane jak i wprowadzone do obrotu jako produkty wielorazowego użytku), wobec czego nie są produktami wymienionymi w załączniku nr 7 do ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, a w konsekwencji nie zaistniały przesłanki do wydania przez organ zarządzenia pokontrolnego, albowiem spółka nie narusza zakazu przewidzianego przez art. 3i ustawy, 5) art. 3o ust. 1 i 2 w zw. z pkt. 1 i 4 sekcji I załącznika nr 9 z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej w zw. z art. 12 ust. 1 pkt. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska poprzez wydanie zarządzenia pokontrolnego w zakresie prowadzenia, w postaci papierowej albo elektronicznej, ewidencji produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych stanowiących pojemniki na żywność i kubki na napoje wprowadzanych do obrotu w danym roku kalendarzowym, podczas gdy spółka nie wprowadza do obrotu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych stanowiących pojemniki na żywność i kubki na napoje, a pojemniki na żywność i kubki na napoje wprowadzane do obrotu stanowią produkty wielorazowego użytku, 6) art. 50 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach w zw. z w zw. z art. 9 ust. 1 pkt. 1 lit. a) Ustawy SUP oraz art. 50 ust. 1 pkt 1a) tego aktu w zw. z art. 2 pkt. 9c lit. b) z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej w zw. z art. 12 ust. 1 pkt. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska poprzez wydanie w zarządzeniu obowiązku wpisu w rejestrze Bazy Danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami w zakresie przedsiębiorców wprowadzających do obrotu produkty, podczas gdy spółka nie wprowadza do obrotu produktów w rozumieniu art. 2 pkt. 9c lit. b) z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej. Wniesiono również o przeprowadzenie 17 dowodów ze sprawozdań, sprawozdań z badań, prezentacji spółki i innych dokumentów (przede wszystkim prywatnych) na okoliczność wykazania, że produkty spółki nie spełniają definicji produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, zaprzestania produkcji i sprzedaży przez spółkę produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. W uzasadnieniu wskazano, że organ powinien był umożliwić spółce przedstawienie możliwie jak najszerszego materiału dowodowego i uwzględnić jej stanowisko oraz dowody przedstawione wraz z pismem z dnia 22 listopada 2024 r., tj. dokonać ich oceny prawnej przy wydawaniu zarządzenia oraz przedstawić tą ocenę w uzasadnieniu wydanego aktu. Uchylając się od powyższego organ naruszył powołane przepisy prawa, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonanie oceny pisma z dnia 22 listopada 2024 r. wraz z dołączonymi dowodami mogłoby (a zdaniem spółki powinno - o czym w uzasadnieniu zarzutów naruszenia prawa materialnego) doprowadzić do konkluzji, że kontrolowana nie naruszyła wskazanych przez organ przepisów prawa, wobec czego nie zaistniały przesłanki do wydania zarządzenia pokontrolnego na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Odnosząc się do naruszenia prawa materialnego skarżąca bardzo szeroko przeprowadziła analizę ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej. Wskazała, że w świetle opublikowanych przez Komisję Europejską pomocniczych Wytycznych dotyczących produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na podstawie dyrektywy Parlamentu europejskiego (UE) 2019/904 w sprawie zmniejszania wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (2021/C 216/01) - "Wytyczne SUP" - wskazano, że te same rodzaje produktów wykonanych z tworzyw sztucznych mogą być oceniane jako jednorazowego lub wielorazowego użytku. W punkcie 4 Wytycznych SUP, Komisja Europejska przedstawiła przykładowe kryteria dotyczące konkretnych produktów, które mogą być stosowane do kwalifikacji danego produktu jako jednorazowego podlegającego Dyrektywie SUP. W pkt. 4,3 kryteria te przedstawiono w odniesieniu do sztućców (por. pkt 1 zarządzenia pokontrolnego), w pkt 4.1 kryteria dotyczące pojemników na żywność organ nie ustalił cech fizykochemicznych produktów, w tym gramatury produktów i zmian w odniesieniu do poprzednich projektów produktów. Nie poczynił ustaleń w zakresie ich wytrzymałości czy też celu i przeznaczenia związanych z ich wprowadzaniem do obrotu przez spółkę. Oparł się na ogólnikowych twierdzeniach i supozycjach zamiast na obowiązku rzetelnego zebrania materiału dowodowego, który następnie mógłby być poddany ocenie. W ramach procesu czynienia ustaleń faktycznych, tym bardziej zaś w świetle wyjaśnień spółki przedstawionych w piśmie z 22 listopada 2024 r. obowiązkiem organu było dokonanie weryfikacji konkretnych produktów oferowanych przez spółkę pod kątem możliwości ich wielorazowego wykorzystania, w tym przeznaczenia i wprowadzenia do obrotu w tym celu. Dopiero wówczas możliwe było dokonanie oceny spełnienia wymagań ustawy z dnia 11 maja 2001 r., a w rezultacie oceny konieczności wydania (i ewentualnie treści) zarządzenia pokontrolnego. W ocenie skarżącej nie obowiązują żadne domniemania prawne ani wiążące reguły nakazujące uznawanie danego produktu za produkt jednorazowego bądź wielorazowego użytku. W konsekwencji każdy produkt winien zostać oceniony in concreto i różna może być jego kwalifikacja w zależności od specyficznych okoliczności stanu faktycznego, przy czym dla wydania zarządzenia pokontrolnego wskazującego na istnienie rzekomych nieprawidłowości organ powinien je wykazać / udowodnić. Jest to zaś możliwe tylko w sytuacji, w której organ ustali, iż dany, konkretny produkt nie spełnia cech, kryteriów pozwalających na uznanie go jako produkt wielorazowego użytku i jego właściwości fizykochemiczne, trwałość, przeznaczenie i cechy czynią zeń tylko produkt jednorazowego użytku. Obowiązkiem organu było dokonanie takiej analizy. Ten jednak zaniechał tej oceny wydając Zarządzenie Pokontrolne, co czyni je przedwczesnym, a finalnie - także wadliwym. Skarżąca odniósł się także do podniesionego w protokole z kontroli zagadnienia masowości produkcji spółki. Podkreśliła, że pomimo tego spółka kwalifikuje się jako mały przedsiębiorca zgodnie z przepisami Prawa przedsiębiorców. Nie jest możliwe prześledzenie toku rozumowania organu, dlaczego akurat taki wolumen produkcji świadczy o tym, że jej produkty nie są przeznaczone ostatecznie na cele wielokrotnego użycia. Od czasu gdy spółka zaprzestała wprowadzania do obrotu produktów jednorazowego użytku i zaczęła wprowadzać do obrotu produkty wielorazowego użytku, zmniejszył się wolumen produkcji i sprzedaży. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a."). W świetle art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Takimi aktami są m.in. zarządzenia pokontrolne, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochronie Środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 415). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Celem zarządzenia pokontrolnego jest oficjalne stwierdzenie, jakie naruszenia obowiązków prawnych wykryto w toku kontroli, i zwrócenie - w sposób urzędowy - właściwej osobie uwagi na konieczność podjęcia działań w celu wyeliminowania tych naruszeń (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 20 czerwca 2018 r., II SA/Go 207/18 – wszystkie orzeczenia za CBOSA). Nakazy sformułowane w zarządzeniu pokontrolnym stanowią w istocie przypomnienie praw i obowiązków w sposób oczywisty już przedtem istniejących tj. wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa czy decyzji administracyjnych wydanych w stosunku do kontrolowanego podmiotu. Badanie legalności zarządzenia pokontrolnego sprowadza się zasadniczo do sprawdzenia, czy w świetle przepisów prawa i wydanych decyzji administracyjnych w ustalonym stanie faktycznym istniały podstawy do jego wydania. Badanie to obejmuje ustalenie czy kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ, czy treść zarządzenia koresponduje z ustaleniami poczynionymi w protokole kontroli oraz, czy treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Podkreślić należy, że sąd administracyjny dokonując oceny zarządzenia pokontrolnego nie bada legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli, gdyż wówczas przedmiotem kontroli nie byłoby zarządzenie pokontrolne, ale dokument w postaci protokołu kontroli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2022 r., III OSK 5434/21; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 grudnia 2019 r., IV SA/Wa 2272/19). Z pełnych gwarancji procesowych, wynikających z przepisów k.p.a., strona będzie mogła skorzystać, jeśli w oparciu o protokół kontroli zostanie wszczęte postępowanie administracyjne. Badając zaskarżone zarządzenie pod względem zgodności z treścią art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska należy stwierdzić, że odpowiada ono wymaganiom prawa. Zostało podjęte na podstawie protokołu kontroli, zostało skierowane do kierownika kontrolowanej jednostki (Prezesa Zarządu Spółki) i zawiera wskazania zgodne z obowiązującym prawem, to jest przepisami ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 433 – dalej "ustawa o opakowaniach") oraz ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1587), Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie i głównym argumentem podniesionym w skardze jest to, że w ocenie spółki nie wprowadza ona do obrotu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych stanowiących sztućce a także pojemników na żywność i kubków na napoje. Bo właśnie ta okoliczność została przez organ stwierdzona, co skutkowało zarządzeniem w zakresie wprowadzania do obrotu sztućców jednorazowych oraz obowiązków w zakresie sprawozdawczości w odniesieniu do pojemników na żywność i kubków na napoje. W ocenie Sądu dokonana przez organ administracji kwalifikacja produktów spółki jest prawidłowa. Zgodnie z art. 3i ustawy o opakowaniach "zakazuje się wprowadzania do obrotu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wymienionych w załączniku nr 7 do ustawy oraz wyrobów wykonanych z oksydegradowalnych tworzyw sztucznych". Za produkt jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych uważa się zaś (art. 2 pkt 9e) produkt, który jest w całości lub części wykonany z tworzyw sztucznych i który nie został przeznaczony, zaprojektowany ani wprowadzony do obrotu, tak aby osiągnąć w ramach jego cyklu życia wielokrotne użycie przez zwrócenie go w celu powtórnego napełnienia lub ponownego użycia do tego samego celu, do którego był pierwotnie przeznaczony. Warto tu odwołać się również do załącznika nr 7 do ustawy wskazującego produkty objęte zakazem wprowadzania do obrotu. W pkt 2 wskazuje on "sztućce (widelce, noże, łyżki, pałeczki)". Skarżąca swą skargę oparła na twierdzeniu, że produkty wytwarzane przez spółkę są wielorazowego użytku. Przedstawiła bogatą argumentację wskazującą, że wyroby te mogą być używane więcej niż jeden raz – wielokrotne. Przedstawił na tę okoliczność szereg badań, które potwierdzają tę cechę. Tych ostatnich Sąd nie kwestionuje. Nie mają one jednak w rozstrzyganej sprawie charakteru decydującego. W istocie mamy tu do czynienia ze sporem semantycznym. W języku potocznym często posługujemy się określeniem "jednorazowy". Doskonałym przykładem są powszechnie używane maszynki do golenia "jednorazowe". Oczywiście jest to pewien skrót myślowy. Celem tych maszynek jest usuwanie zarostu. I poza szczególnymi przypadkami nie są one wykorzystywane zgodnie z celem "jeden raz". Są one z tego punktu widzenia "wielorazowe". Co nie zmienia faktu, że ich konstrukcja nie pozwala na wymianę (lub naostrzenie) ostrzy tnących – w przeciwieństwie do urządzeń wykorzystujących żyletki. Z tego punktu widzenia są one "jednorazowe". Biorąc pod uwagę powyższe należy przyjąć, że w rozumieniu przepisów opakowaniem, lub produktem jednorazowym będzie decydować przede wszystkim materiał z jakiego zostały wyprodukowane. Jest to (art. 2 pkt 1aa ustawy) materiał składający się z polimeru w rozumieniu art. 3 pkt 5 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniającego dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz. Urz. UE L 396 z 30.12.2006, str. 1, z późn. zm.( 4 )), do którego mogły zostać dodane dodatki lub inne substancje i który może funkcjonować jako główny składnik strukturalny produktów końcowych, z wyjątkiem polimerów naturalnych, które nie zostały chemicznie zmodyfikowane". Drugą cechą pozwalającą za uznanie za produkt (czy opakowanie) jednorazowe, w znaczeniu ustawowym a nie potocznym, jest jego charakter. Produktem (czy opakowaniem) jednorazowym będzie każdy przedmiot, którego sposób wykorzystania, sposób wytwarzania oraz cena wskazują, że nie został on wytworzony w celu stałego, wielokrotnego wykorzystania. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że spółka wytwarza produkty jednorazowe. Możliwe jest oczywiście ich kilkukrotne (a nawet wielokrotne) użycie w celu jakim zostały wytworzone lub innym. Ale to nie zmienia ich charakteru. Wykonane są bądź z polistyrenu bądź z kompozytu drewniano-polimerowego WPG, będącego materiałem wykonanym z polipropylenu oraz lignocelulozy. Polistyren oraz kompozyt WPG, spełniają definicję tworzyw sztucznych określoną w art. 2 pkt 11aa ustawy o opakowaniach. Polistyren a nawet kompozyt WPG nie są trwałe. W kulturze europejskiej (może za bardzo nielicznymi wyjątkami) surowce te nie są wykorzystywane do wytwarzania naczyń, czy też sztućców, które ze swojej natury powinny charakteryzować się trwałością. Dlatego są wytwarzane ze szkła, ceramiki, czy metalu. I nabywane są przez konsumentów w celu pełnienia (trwałej) funkcji naczyń (pojemników na żywność), czy też sztućców. Produkty wytwarzane przez spółkę mają inny charakter. Wprost odpowiadają one funkcji pojemników na żywność, w tym pojemników takie jak pudełka, z pokrywką lub bez, stosowane w celu umieszczania w nich żywności, która jest: a) przeznaczona do bezpośredniego spożycia, na miejscu lub na wynos, b) zazwyczaj spożywana bezpośrednio z pojemnika oraz c) gotowa do spożycia bez dalszej obróbki, takiej jak przyrządzanie, gotowanie czy podgrzewanie - w rozumieniu załączników 6 i 7 do ustawy o opakowaniach. Załączony do skargi cennik wszystkich produktów spółki wskazuje jednoznacznie na ich "jednorazowy" charakter. Ceny produktów wahają się pomiędzy kilkunastoma a kilkudziesięcioma groszami. Sprzedawane są również w dużych pakietach, po kilkanaście - do kilkuset sztuk Wykorzystywane są głównie w punktach gastronomicznych, w celu podawania sprzedawanych tam potraw. Ze względu na niską cenę nie podnoszą w sposób znaczący ceny sprzedawanej żywności. Z tego samego powodu, oraz ze względu na wymagania higieniczne, nie jest opłacane ich mycie i higienizowanie. Są one usuwane, jak wszystkie inne odpady. W ocenie Sądu tylko taka wykładnia treści wspomnianych przepisów ustawy o opakowaniach pozwoli na osiągnięcie celu określonego w ustawie oraz dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko – czyli znaczącego ograniczenia powstawania odpadów z tworzyw sztucznych. Argumentacja zawarta w pozwie nie zasługuje na uwzględnienie w tym zakresie. Przyjęcie, że to wytwórca decyduje o charakterze naczynia bądź sztućców, umieszczając informację, że dany produkt może być wykorzystany więcej niż jeden raz powodowałaby, że regulacja ustawy o odpadach oraz wspomnianej dyrektywy stała by się fikcją. W konsekwencji należy uznać, że nałożone zaskarżonym zarządzeniem obowiązki są zgodne z prawem i ustalonym stanem faktycznym Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone zarządzenie nie narusza prawa, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło