II SA/Gl 238/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania nakazu rozbiórki oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nakazał P. J. rozbiórkę nadbudowy i rozbudowy budynku gospodarczego na działce nr 1 w P. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] r. Wykonanie tej decyzji zostało wstrzymane postanowieniem WINB z [...] r. do czasu rozpoznania skargi na decyzję przez sąd administracyjny. Prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 9 września 2010 r. sygn. II SA/Gl 1169/09 skarga została oddalona. Wobec prawomocności orzeczonego nakazu z [...] r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R., jako wierzyciel obowiązku, podjął czynności mające na celu jego wyegzekwowanie. Upomnieniem z [...] r. wezwano zobowiązanego do wykonania obowiązku rozbiórki, pouczając o zagrożeniu wszczęciem egzekucji administracyjnej. Przesyłka była dwukrotnie awizowana, a następnie zwrócona do nadawcy w dniu 27 grudnia 2010 r. W dniu 22 września 2011 r. PINB w Z. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], dotyczący wykonania nakazu rozbiórki wynikającego z decyzji nr [...] z [...] r. Pouczono zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów i ich podstawach oraz o mogących mieć zastosowanie środkach egzekucyjnych – grzywnie w celu przymuszenia i wykonaniu zastępczym. Także ta przesyłka nie została podjęta w terminie i zwrócono ją organowi po dwukrotnym awizowaniu. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] nałożono na P. J. grzywnę w kwocie 17.460,47 w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, wzywając do jej wpłacenia w terminie 14 dni od doręczenia postanowienia i do wykonania obowiązku. W podstawie prawnej podano przepis art. 119 § 2 i 121 § 5 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a. Pouczono, że w razie nie uiszczenia grzywny, zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji należności pieniężnych. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania. Stwierdzono, że obowiązek orzeczony ostateczną decyzją nie został wykonany, co uzasadnia wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do wysokości grzywny wskazano, że nakaz rozbiórki wynika z przepisów prawa budowlanego, wobec czego grzywna jest jednorazowa, a jej wysokość została obliczona z uwzględnieniem powierzchni części budynku objętej nakazem rozbiórki oraz 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy książeczek mieszkaniowych. Powierzchnia zabudowy podlegającej rozbiórce wynosi 22, 86 m2, a cena ustalona przez Prezesa GUS obowiązująca w II kwartale 2011 r. wynosi 3.819 zł (Dz. Urz. GUS z 2011 r., nr 9, poz. 41). Pouczono stronę, że nieuiszczona grzywna podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, w razie wykonania obowiązku grzywna nieuiszczona podlega umorzeniu, zaś zapłacona lub ściągnięta może być na wniosek zobowiązanego zwrócona. W zażaleniu na postanowienie, zobowiązany opisał swoja trudną sytuację życiową. Podał, że nie ma źródeł utrzymania. Wraz z rodzeństwem jest współwłaścicielem nieruchomości, jednak dochodzi między współwłaścicielami do sporów. Opisał okoliczności towarzyszące wykonanym robotom i podniósł, że były one tylko remontem, a nie rozbudową. Wskazał, że w razie rozbiórki nie będzie miał gdzie mieszkać. Podał też, że w żaden sposób nie ma możliwości uiścić grzywny, albowiem nie dysponuje żadnym majątkiem. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] utrzymał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy. Wyjaśnił w szczególności, że grzywna została nałożona w prawidłowej wysokości, obliczonej zgodnie z art. 121 § 5 u.p.e.a. Wymiary obiektu podlegającego obowiązkowi rozbiórki zostały określone w decyzji z 4 maja 2009 r. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte prawidłowo i przeprowadzone zgodnie z przepisami. Zarzuty strony dotyczące zasadności orzeczenia nakazu rozbiórki na obecnym etapie postępowania nie mogą mieć znaczenia, nakaz jest prawomocny a organ egzekucyjny nie może go weryfikować. Wysokość grzywny nie ma charakteru uznaniowego, ale podlega wyliczeniu zgodnie z przepisem art. 121 § 5 u.p.e.a. Zwrócono uwagę, że grzywna ta nie jest karą, zatem jeśli skarżący wykona obowiązek, to grzywna zostanie umorzona. W skardze do sądu administracyjnego skarżący podniósł zarzuty wobec zasadności orzeczenia nakazu rozbiórki. Podał, że nie zgadza się ze stanowiskiem organów, a orzeczona grzywna przewyższa wartość wykonanych robót. Dużym nakładem sił i przy pomocy służb socjalnych gminy zdołał zapewnić sobie mieszkanie, a wykonanie nakazu sprawi, że straci mieszkanie i trafi do zakładu karnego za niezapłaconą grzywnę. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić skarżącemu, że przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest kwestia legalności postanowienia wydanego w toku postępowania egzekucyjnego. Na tym etapie sprawy nie mogą już być rozpatrywane zarzuty dotyczące zasadności samego obowiązku nałożonego decyzją ostateczną. Z tego powodu Sąd nie mógł badać, czy nakaz rozbiórki został prawidłowo orzeczony, Sąd nie mógł go także zmienić. Sprawa skutków wykonanych robot została rozstrzygnięta w innym postępowaniu, decyzje administracyjne były kontrolowane przez sąd administracyjny. Ponieważ orzeczony nakaz rozbiórki pozostaje w mocy, zadaniem organu administracji będącego wierzycielem obowiązku jest po pierwsze kontrola wykonania obowiązku, po drugie egzekucja tego obowiązku. Bezsporne jest w sprawie, że obowiązek rozbiórki nie został wykonany, skarżący to przyznaje i deklaruje, że obowiązku dobrowolnie nie wykona. W tej sytuacji podjęcie czynności egzekucyjnych było uzasadnione, organ miał taki obowiązek. Przystąpienie do egzekucji nie może zatem być traktowane jako przejaw szykany ze strony organu nadzoru budowlanego. Przepisy prawa, które organ nadzoru budowlanego jest obowiązany przestrzegać, nie pozwalają także na kierowanie się w postępowaniu egzekucyjnym takimi względami, jak współczucie. Natomiast katalog czynności, które wierzyciel obowiązku może podjąć, jest ograniczony i uregulowany przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.). Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Jak stanowi art. 26 § 5 pkt 1 ustawy, wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia tytułu wykonawczego. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu przez siebie wystawionego. Tytuł winien być sporządzony wedle ustalonego wzoru. W niniejszej sprawie zobowiązany został prawidłowo wezwany upomnieniem z [...] r. do wykonania obowiązku, a doręczenie tytułu egzekucyjnego z [...] r. wszczęło postępowanie egzekucyjne. Doręczenia obu tych pism były skuteczne, albowiem przepisy procedury administracyjnej znają instytucję domniemania doręczenia, uregulowaną w art. 44 k.p.a., mającym zastosowanie w sprawie. Zgodnie z tym przepisem, w razie niemożności doręczenia pisma stronie osobiście w mieszkaniu lub miejscu pracy oraz doręczenia domownikowi, dozorcy lub sąsiadowi, poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej, a zawiadomienie o tym wraz z informacją o możliwości odbioru w terminie 7 dniu umieszcza się w skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości podjęcia przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie w odniesieniu do doręczenia upomnienia oraz tytułu wykonawczego. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny jest uprawniony do stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie (art. 7 § 1 u.p.e.a.). Środkiem służącym egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, jak w niniejszym przypadku, jest m. in. grzywna w celu przymuszenia. Grzywna ta, w przypadku obowiązków wynikających z przepisów prawa budowlanego jest jednorazowa (art. 121 § 4 u.p.e.a.). Wysokość grzywny w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części reguluje art. 121 § 5 u.p.e.a., zgodnie z którym oblicza się ją jako iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Powierzchnia budynku podlegająca obowiązkowi rozbiórki została określona w decyzji orzekającej nakaz rozbiórki i wynosi 22,86 m2. Cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłoszona przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, obowiązująca dla II kwartału 2011 r. wynosi 3.819 zł, co ogłoszono w Dz. Urz. GUS z 2011 r., nr 9, poz. 41. Obliczając grzywnę organ pomnożył powierzchnię budynku objętą nakazem i 1/5 ceny ogłoszonej przez Prezesa GUS, co wyniosło 17. 460 zł i 47 gr. Nakładając grzywnę organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, jeżeli nie został wcześniej doręczony (art. 122 § 1 w związku z art. 32 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie odpis tytułu został wcześniej doręczony, zatem doręczenie takie na etapie wydania postanowienia o nałożeniu grzywny nie było konieczne. Przepis art. 122 § 2 u.p.e.a. określa obligatoryjne elementy postanowienia o nałożeniu grzywny, powinno ono zawierać: wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Wydane postanowienie wskazane obligatoryjne elementy posiada, prawidłowo także została określona wysokość grzywny. Brak jest wobec powyższego podstaw podstaw do postawienia zarzutu, że nałożenie przedmiotowej grzywny w postępowaniu egzekucyjnym narusza przepisy prawa. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.