II SA/Gl 24/24

WyrokWSA w Gliwicach2024-05-15

Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Aneta Majowska, Artur Żurawik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie rodzinne (zasiłek pielęgnacyjny) wypłacone po wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności, które potwierdza ten sam stopień niepełnosprawności, może zostać uznane za nienależnie pobrane, jeśli pouczenie organu nie było wystarczająco jasne co do skutków wydania takiego orzeczenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo materialne i procesowe. Kluczowe znaczenie ma świadomość strony o nienależnym pobieraniu świadczenia, która zależy od jasności i zrozumiałości pouczenia. W tym przypadku pouczenia nie były wystarczająco precyzyjne, aby uznać, że skarżący wiedział o utracie prawa do zasiłku po wydaniu nowego orzeczenia potwierdzającego ten sam stopień niepełnosprawności. Dodatkowo, organ pierwszej instancji dysponował informacją o nowym orzeczeniu, co narusza zasadę prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania do organów władzy.
Stan faktyczny
Prezydent Miasta S. uznał zasiłek pielęgnacyjny wypłacony W. N. za okres od listopada 2022 r. do sierpnia 2023 r. za nienależnie pobrany i zobowiązał do zwrotu kwoty 2.158,40 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach. Skarżący kwestionował zasadność uznania świadczenia za nienależnie pobrane, wskazując na brak jasnego pouczenia oraz fakt, że nowe orzeczenie o niepełnosprawności potwierdziło ten sam stopień niepełnosprawności. Skarżący podniósł również zarzut naruszenia art. 7 KPA.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 listopada 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 22 września 2023 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2024 r. sprawy ze skargi W. N. (N.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 listopada 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3271/2023/23098 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 22 września 2023 r. nr [...]. 1 UZASADNIENIE Decyzją nr [...] z 22 września 2023 r., wydaną na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323) Prezydent Miasta S. uznał zasiłek pielęgnacyjny wypłacony W. N.(dalej jako strona lub skarżący) za okres od 1 listopada 2022 r. do 31 sierpnia 2023 r., w łącznej wysokości 2.158,40 zł za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne oraz zobowiązał wyżej wymienionego do zwrotu tej kwoty w terminie 14 dni wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń. W uzasadnieniu tego aktu wskazano, że sporne świadczenie zostało przyznane stronie na okres od 1 maja 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. mocą decyzji Prezydenta Miasta S. z 12 maja 2021 r. nr [...], gdyż legitymowała się ona orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym [...] r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S., ważnym do 30 kwietnia 2022 r. Następnie, decyzją z 11 maja 2022 r. nr [...], zmieniono powołaną decyzję z 12 maja 2021 r. na podstawie art. 15h ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r., poz. 340 ze zm.), wydłużając okres pobierania wspomnianego zasiłku w związku z przedłużeniem ważności orzeczenia o niepełnosprawności - na czas do 60 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji zaznaczył, że w treści wskazanej wyżej decyzji zmieniającej skarżący został poinformowany o zasadach przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, w szczególności o tych wynikających z art. 15 h ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy z 2 marca 2020 r. Tymczasem ustalono, że [...] r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. wydał nowe orzeczenie nr [...], na mocy którego ponownie zaliczył go do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W tym stanie rzeczy podkreślono, że skoro wcześniejsze orzeczenie o niepełnosprawności wydane wobec strony obowiązywało do 30 kwietnia 2022 r., a jego ważność przedłużono do dnia wydania nowego orzeczenia, to zachowało ono moc jedynie do [...] r., kiedy to kolejne orzeczenie wydano. W rezultacie, z tym dniem wygasła z mocy prawa decyzja przyznająca skarżącemu sporne świadczenie, zaś pobrane z jego tytułu kwoty za okres począwszy od następnego miesiąca (listopad 2022 r.) stanowią świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czyli wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania. Niezadowolony z powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach domagając się jej uchylenia. Zaznaczył bowiem, że nowym orzeczeniem z [...] r. zaliczono go do umiarkowanego, czyli tego samego stopnia niepełnosprawności co w poprzednim orzeczeniu z [...] r. i dlatego był przekonany, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego nadal mu przysługuje nie mając świadomości, iż wypłata świadczenia następuje w sposób niezgodny z prawem. Nadto wywiódł, że czas od października 2022 r. do czerwca 2023 r. był dla niego trudnym okresem z uwagi na nasilenie problemów zdrowotnych oraz podkreślił, że aktualnie rozpoczął studia i pozostaje na utrzymaniu rodziców, którzy ponoszą znaczne wydatki na jego leczenie, w związku z czym zwrot kwoty 2.158,40 zł stanowić będzie dlań poważne obciążenie finansowe. Decyzją z 9 listopada 2023 r., nr SKO.PSŚ/41.5/3271/2023/23098, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy rozstrzygnięcie stanowiące przedmiot odwołania. W uzasadnieniu tej decyzji wpierw opisano dotychczasowy przebieg postępowania podzielając ustalenia faktyczne poczynione przez organ pierwszej instancji oraz przytoczono treść mających zastosowanie w sprawie przepisów, w tym art. 15 h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. Zaznaczono przy tym, że w treści decyzji z 11 maja 2022 r. zmieniającej decyzję o przyznaniu stronie zasiłku pielęgnacyjnego wskazano wyraźnie, iż okres pobierania tego świadczenia przedłuża się zgodnie z powołanym przepisem, do upływu 60 dni od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a nadto poinformowano ją, że w przypadku uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności przed datą w skazaną w tej decyzji należy o tym niezwłocznie poinformować organ wypłacający świadczenia. Zważywszy powyższe organ odwoławczy podniósł, że skoro [...] r. skarżący uzyskał nowe orzeczenie o zaliczeniu go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, to z tym dniem wygasła decyzja o przyznaniu mu zasiłku pielęgnacyjnego, co oznacza, że kwoty wypłacone mu w tych ramach za okres od listopada 2022 r. stanowią świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wspomniany przepis uznaje bowiem za takowe, świadczenia rodzinne pobrane mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty tych świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę na konieczność rozpoznania przez organ pierwszej instancji wniosku o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń, który jego zdaniem został zawarty przez skarżącego w odwołaniu. Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się jej uchylenia oraz dając wyraz swojemu niezadowoleniu z tego rozstrzygnięcia. Skarżący podniósł, że przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie powinien mieć w sprawie zastosowania, gdyż nie doszło tu do takiej zmiany stanu faktycznego, która miałaby wpływ na przysługujące mu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, skoro poważnie choruje już od 6 roku życia a nowym orzeczeniem wydanym [...] r. zaliczono go - podobnie jak wcześniejszym orzeczeniem z [...] r. - do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Nadto wskazał na skomplikowany charakter unormowań obowiązujących w trakcie pandemii COVID-19 powodujący dezorientację osób niepełnosprawnych. Podkreślił przy tym, że pouczenie zawarte w decyzji zmieniającej z 11 maja 2022 r. nie było jasno sprecyzowane i zinterpretował je w taki sposób, iż obowiązek przedstawienia nowego orzeczenia dotyczy jedynie sytuacji, gdyby na jego mocy zakwalifikowano go do innego niż dotychczas stopnia niepełnosprawności. Dodatkowo podniósł zarzut naruszenia art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegającego na podjęciu przez organ pierwszej instancji działań zmierzających do ustalenia, jaki ma stopień niepełnosprawności dopiero po 31 sierpnia 2023 r., co naraziło go na konieczność spłaty kwot pobranych za okres aż 10 poprzednich miesięcy. Wskazał również, że na podstawie nowego orzeczenia o niepełnosprawności przyznano mu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na kolejny okres - od 1 września 2023 r. do 31 października 2025 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji stwierdziło, iż podnoszone przez stronę zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 tej regulacji, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 powołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się tu względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W tym kontekście uznano, że skargę w niniejszej sprawie należało uwzględnić. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała bowiem, że zaskarżona decyzja, a także poprzedzające ją rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne naruszają prawo materialne jak również przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a zatem należało je wyeliminować z obrotu prawnego. Na mocy decyzji stanowiącej przedmiot skargi uznano, że kwota zasiłku pielęgnacyjnego wypłacona stronie za okres od 1 listopada 2022 r. do 31 sierpnia 2023 r. stanowi świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z brzmienia tego unormowania wynika, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Uznanie świadczenia za nienależnie pobrane wymaga zatem spełnienia dwu warunków. Po pierwsze - jego wypłacenie musi nastąpić pomimo zaistnienia okoliczności, powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo uzyskanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub części, zaś po drugie - osoba pobierająca świadczenia powinna zostać należycie pouczona o braku prawa do ich pobierania. Pouczenie spełnia wymogi prawidłowego wówczas, gdy jest zredagowane w sposób zrozumiały dla konkretnej osoby i w taki sposób, aby mogła jego treść odnieść do swojej sytuacji, by następnie wiedzieć, że określona okoliczność w jej sytuacji ma znaczenie dla przyznania jej uprawnienia, a jej zaistnienie rodzi po jej stronie obowiązek poinformowania organu o tym fakcie (por.: wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Bydgoszczy z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 699/17, publ. Lex nr 2437882 oraz w Lublinie z 16 marca 2021 r., II SA/Lu 709/20, publ. Lex nr 3163974). Znaczenie prawidłowego pouczenia jest tu niewątpliwie istotne, jako że pojęcie "świadczenia nienależnie pobranego" użyte w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. nie jest równoznaczne ze "świadczeniem nienależnym", gdyż wiąże się również z istnieniem po stronie świadczeniobiorcy świadomości, że pobierane świadczenie w zaistniałych okolicznościach faktycznych danej osobie się nie należy (por. K. Małysa-Sulińska [red.], Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, publ. Lex, 2023 r.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, wedle którego obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co oznacza, że dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być zatem świadoma, że wystąpiła okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia. Z tego względu istotne jest dochowanie obowiązku powiadomienia świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia i następnie ustalenie, czy jego nieuprawnione pobranie nastąpiło w warunkach złej woli beneficjenta, a zatem, czy wiedział, że świadczenie miało charakter nienależnego (por. m.in. wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1392/21, publ. Lex nr 3342757 oraz wyrok tutejszego Sądu z 28 października 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 764/21, publ. Lex nr 3258861). Z akt niniejszej sprawy wynika, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego zostało pierwotnie przyznane skarżącemu mocą decyzji organu pierwszej instancji z 12 maja 2021 r. na okres od 1 maja 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. (czyli do dnia wydania dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności), a następnie decyzją tego samego organu z 11 maja 2022 r., okres ten przedłużono do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Równocześnie jest poza sporem, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. orzeczeniem z [...] r. uznał wyżej wymienionego za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym do 30 kwietnia 2022 r. (wskazując, że niepełnosprawność istnieje od 6 roku życia), a następnie, w wyniku rozpatrzenia jego kolejnego wniosku, nowym orzeczeniem wydanym [...] r. zaliczył go do tego samego stopnia niepełnosprawności - do 31 października 2025 r. Organ pierwszej instancji uzyskał informację o tym nowym orzeczeniu dopiero 30 sierpnia 2023 r. (vide: zalegający w aktach sprawy wydruk z systemu EKSMON) i z tego powodu wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego przezeń zasiłku, po czym wydał decyzję uznającą za nienależnie pobrane świadczenie, środki, które zostały mu wypłacone w tych ramach za okres począwszy od listopada 2022 r. (miesiąc następujący po uzyskaniu wspomnianego wyżej nowego orzeczenia) do 31 sierpnia 2023 r. Uwzględniwszy przy tym zaprezentowane wyżej rozważania prawne stwierdzić przyjdzie, że kluczowe znaczenie dla oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia ma kwestia, czy strona we wskazanym okresie pobierała sporne świadczenie w sposób świadomy, w tym znaczeniu, że zdawała sobie sprawę, że jej ono nie przysługuje, W tym zaś kontekście zasadniczą rolę odgrywa odpowiedź na pytanie, czy pouczenie, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych było w rozpoznanym przypadku sformułowane w taki sposób, aby można było przyjąć, że skarżący miał wiedzę o nienależnym pobieraniu zasiłku. W ocenie Sądu pouczenia zawarte w wydanych w sprawie decyzjach nie mogą stanowić dostatecznej podstawy do formułowania takiej tezy. Organ pierwszej instancji pouczył skarżącego o wynikającym z art. 25 ust. 1 powołanej ustawy, obowiązku niezwłocznego informowania w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, jak i o treści art. 15h ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, stanowiącego, że orzeczenie o niepełnosprawności, którego ważność upływa w okresie od dnia wejścia w życie ustawy Covid-19, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zaznaczono również, że w przypadku uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności przed datą wskazaną w rozstrzygnięciu należy niezwłocznie poinformować o tym organ wypłacający świadczenie, a także wyjaśniono, że w świetle art. 30 cytowanej ustawy nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają zwrotowi. Zdaniem składu orzekającego pouczenia te nie zawierają jednak w swojej treści jasnej i jednoznacznej informacji o tym, że każdy przypadek uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności przed datą wskazaną w decyzji o przyznaniu zasiłku będzie skutkował utratą prawa do pobierania tego świadczenia. Przedmiotowy brak ma znaczenie tym bardziej istotne, że nowe orzeczenie z [...] r. - co jest poza sporem - jedynie potwierdziło, że skarżący nadal pozostaje osobą pełnoletnią z takim samym jak dotychczas, czyli umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Wymaga podkreślenia, że niepełnosprawność powstała u niego przed 21 rokiem życia, zatem tak w świetle wcześniejszego jak i późniejszego orzeczenia spełniał on (i nadal spełnia) materialnoprawną przesłankę, która w świetle art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych determinuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, a skoro tak, trudno wymagać, aby bez wyraźnego i precyzyjnego pouczenia mógł przewidywać, że sam fakt wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności - nawet potwierdzającego ten sam jej stopień co przedtem - stanowi zmianę wywierającą wpływ na prawo do tego świadczenia w rozumieniu art. 25 ust. 1 oraz art. 30 ust. 2 pkt 1 cytowanej regulacji, a w szczególności powodującą ustanie tego prawa. W tym stanie rzeczy zarzuty skargi należało uznać za zasadne zwłaszcza, że podnoszone przez stronę wywody wskazują, iż nie miała ona świadomości o tym, aby brak powiadomienia o wydaniu nowego orzeczenia - w tym także potwierdzającego dotychczasowy stopień niepełnosprawności, powodował utratę prawa do pobieranego zasiłku. Tymczasem orzekające w sprawie organy nie poddały tego zagadnienia dostatecznej analizie, gdyż z uzasadnień ich decyzji nie wynika, aby podjęły wystarczająco wnikliwe rozważania co do świadomości skarżącego o nienależnym pobraniu spornego świadczenia oraz co do istnienia w tych ramach złej woli po jego stronie. W konsekwencji, wskazane decyzje naruszają zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś rezultatem tego naruszenia było przedwczesne zastosowanie normy określonej w art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na marginesie prowadzonych rozważań dostrzec należy jeszcze jedną okoliczność, która nie była podnoszona w skardze, a mianowicie w rozpoznawanej sprawie organ orzekający o stopniu niepełnosprawności jest częścią aparatu pomocniczego organu wydającego w sprawie decyzję w pierwszej instancji. Oznacza to, że organ pierwszej instancji od momentu wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dysponował informacją o nowym orzeczeniu wydanym na rzecz skarżącego. W demokratycznym państwie prawa nie jest dopuszczalna sytuacja, kiedy informacja znajduje się w jednej komórce organizacyjnej aparatu pomocniczego organu podejmującego rozstrzygnięcia i nakłada się na adresata działań administracji obowiązek przekazywania jej do innej komórki tego samego aparatu. Podkreślić należy, że sytuacja taka wyczerpuje znamiona naruszenia postanowień art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego i zasady pogłębiania zaufania do organu władzy państwowej. W konsekwencji uznać należy, że w sprawie tej organ pierwszej instancji dysponował stosowna informacją tyle, że znajdowała się ona w innym pokoju niż osoba odpowiedzialna za zasiłek pielęgnacyjny. Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego wyroku i raz jeszcze oceni, poddając analizie treść otrzymanych przez skarżącego pouczeń, czy miał on wiedzę o tym, że wydanie nowego orzeczenia, w którym nie zmieniono ustaleń co do stopnia jego niepełnosprawności kwalifikuje się jako zmiana mającą wpływ na przysługujące mu prawo do pobieranego zasiłku pielęgnacyjnego. Następnie organ ten dokona prawidłowej wykładni art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustali, czy pobrany w spornym okresie zasiłek nosi znamiona nienależnie pobranego świadczenia, ewentualnie rozważy umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiotowym zakresie. Zważywszy wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania nie orzeczono albowiem skarżący nie był reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika i nie poniósł żadnych opłat z uwagi na objęcie ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a powołanej ustawy, a nadto nie zgłosił w tych ramach wniosku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło