II SA/Gl 241/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi M.N. (N.) na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Na wniosek R. N. wszczęte zostało postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania obecnie skarżącego M. N. z budynku położonego przy ul. [...] w U.. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że jej były mąż opuścił wspomniany lokal i przebywa w mieszkaniu należącym do jego matki. Zaznaczyła, że budynek ten stanowi jej odrębną własność, nabytą jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego ze skarżącym. Burmistrz Miasta U., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...]r., nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w budynku położonym w U. przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku postępowania skarżący twierdził, iż nadal zamieszkuje w przedmiotowym budynku, a fakt, że czasem nocuje u matki nie oznacza, że się do matki przeprowadził. W ocenie organu zeznania innych osób – K. N. (córki skarżącego) oraz J. C. (sąsiadki) pozwoliły stwierdzić, że skarżący nie przebywa pod wskazanym adresem. Konstatację tę potwierdziły również oględziny nieruchomości, w trakcie których stwierdzono, iż w budynku nie ma rzeczy należących do skarżącego. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ uznał, ze zachodzą ustawowe przesłanki do wymeldowania skarżącego z pobytu stałego. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zakwestionował stanowisko organu pierwszej instancji podnosząc, że nie opuścił wspomnianego budynku w sposób dobrowolny i trwały. Podniósł, że postępowanie prowadzono tendencyjnie, ignorując jego stanowisko i nie uwzględniając dorobku orzecznictwa sądów administracyjnych. Zaznaczył, że złożył obecnie do Sądu Rejonowego w C. wniosek o stwierdzenie istnienia współwłasności i podział majątku dorobkowego. Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] r., nr [...], uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał ją do ponownego rozpatrzenia. Zasadniczym powodem wydania takiego rozstrzygnięcia było naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów proceduralnych, a zwłaszcza niezapewnienie skarżącemu udziału w postępowaniu. Organ pierwszej instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, dokonanym z uwzględnieniem zaleceń sformułowanych przez organ odwoławczy, decyzją z dnia [...]r., Nr [...], ponownie orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. W uzasadnieniu organ podał, że twierdzenia skarżącego, dotyczące tego, iż u swojej matki przebywa sporadycznie i że nadal zamieszkuje w przedmiotowym budynku zostały skonfrontowane z zeznaniami świadków: G. F., K. N. (która zmieniła pod tym względem złożone wcześniej zeznania) oraz P. W. i J. C., którzy twierdzili, że skarżący pod wskazanym adresem nie przebywa przynajmniej od [...] r. W ocenie organu zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na to, iż skarżący opuścił zajmowany lokal dobrowolnie, w sposób trwały, a co za tym idzie zaistniały okoliczności uzasadniające wymeldowanie go z pobytu stałego. Nie przedstawił również żadnych dokumentów świadczących o próbie przywrócenia posiadania, nie uprawdopodobnił też żadnych okoliczności uzasadniających jego twierdzenie o uniemożliwieniu mu zamieszkania pod wskazanym adresem. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił organowi rażące naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 79 §1 i 2, art. 80, art. 81 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Podkreślił, że opuszczenie budynku mieszkalnego przy ul. [...] nie miało ani charakteru dobrowolnego ani trwałego. Odwołujący się zaznaczył, że organ nie odniósł się do kwestii uniemożliwienia mu dostępu do budynku ze względu na wymianę zamków, a całe postępowanie było prowadzone w kierunku potwierdzenia faktu opuszczenia przezeń zajmowanego budynku. Potwierdzeniem tej tezy było ograniczenie kręgu świadków wyłącznie do osób zainteresowanych uwzględnieniem wniosku R. N., a sam skarżący podkreślił, że budynku nie opuścił dobrowolnie i nie nosi się z zamiarem zmiany miejsca zamieszkania. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji. Wyjaśniając motywy tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że dla stwierdzenia, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu nie miało charakteru dobrowolnego nie wystarczy oświadczenie strony w tym zakresie lecz musi ona wykazać, ze podjęła kroki zmierzające do uzyskania rozstrzygnięcia przywracającego uprawnienie do posiadania lokalu lub budynku. Zainicjowanie postępowania dotyczącego podziału majątku wspólnego nie ma wpływu na kwestię meldunku, zaś zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych organy orzekające w sprawie nie mogą czekać na rozstrzygnięcia sądów powszechnych dotyczące podziału majątku wspólnego. W ocenie organu zgromadzony materiał dowodowy świadczy o tym, że skarżący nie zamieszkuje we wspomnianym lokalu ani też nie ma w nim swojego centrum życiowego. Dlatego też uznano, że spełnione zostały przesłanki warunkujące wymeldowanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach powtórzone zostały co do zasady zarzuty formułowane przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego. Raz jeszcze podkreślono, że działania polegające na wymianie zamków w drzwiach wejściowych uniemożliwiły skarżącemu przebywanie w przedmiotowym budynku, co wyklucza stwierdzenie, że opuszczenie zajmowanego budynku miało charakter dobrowolny. Czasowy pobyt u matki, spowodowany koniecznością sprawowania nad nią opieki, nie może być uznany za dobrowolne i stałe opuszczenie lokalu, tak jak przyjęły to organy prowadzące postępowanie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując prezentowane dotychczas stanowisko. Organ powołał się przy tym na zgromadzony materiał dowodowy, w tym zeznania świadków oraz oględziny, który jednoznacznie wskazuje na opuszczenie lokalu przez skarżącego. Fakt wymiany zamków w drzwiach wejściowych nie miał dla rozpoznawanej sprawy zasadniczego znaczenia, albowiem nastąpiło to już po opuszczeniu przez skarżącego zajmowanego budynku. Nie skorzystał on przy tym z ustawowo przewidzianych instrumentów ochrony posiadania, gdyż za takowe nie może uchodzić wniesienie powództwa o podział majątku. W piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że ustalenia organu są błędne, gdyż skarżący w trakcie toczącego się postępowania, w marcu nie mógł dostać się do budynku, w którym mieszkał. Na rozprawie, która miała miejsce w dniu 8 maja 2014 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał podnoszone w skardze zarzuty, wskazując jednocześnie, że postępowanie o podział majątku nie zostało jeszcze zakończone, a rozprawa w tym przedmiocie została wyznaczona na dzień [...] r. Pełnomocnik uczestniczki postępowania – R. N. wniosła o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania. Podzieliła argumentację prezentowaną przez organy administracji publicznej i zaznaczyła, że skarżący, po wypowiedzeniu mu umowy użyczenia lokalu we wspomnianym budynku, z niewielkim opóźnieniem zastosował się do wskazanego w wypowiedzeniu terminu ([...]r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Przedmiotem postępowania poddanego kontroli Sądu była kwestia ustalenia, czy zaistniały okoliczności wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych dające podstawy do wymeldowania skarżącego z pobytu stałego. Organy, opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym przyjęły, że skarżący opuścił zajmowany uprzednio lokal w sposób dobrowolny i trwały, a zarazem nie dopełnił obowiązku wymeldowania, w związku z czym przychyliły się do wniosku R. N. (właścicielki budynku) i orzekły o jego wymeldowaniu. Skarżący w toku postępowania administracyjnego i sądowego konsekwentnie stał na stanowisku, że opuszczenie przezeń lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem pobytu, a miejscem zameldowania. Podkreślić przy tym trzeba, że taka decyzja nie prowadzi do jakiejkolwiek zmiany stosunków prawnorzeczowych dotyczących nieruchomości, w tym nie rodzi żadnych praw do lokalu lub budynku. Przenosząc powyższe spostrzeżenia na grunt niniejszej sprawy wskazać trzeba, że materiał dowodowy, na którym organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcia przemawia, zdaniem Sądu, za przyjęciem tezy, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce swojego stałego pobytu i tym samym skoncentrował centrum swoich interesów w innym miejscu. W toku prowadzonego postępowania, uwzględniając wymogi sformułowane w art. 7 K.p.a. organ pierwszej instancji podjął szereg działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego, w szczególności zaś przeprowadził postępowanie dowodowe zgodnie z regułami określonymi w art. 77 § 1 K.p.a. korzystając z możliwości przesłuchania świadków oraz dokonania oględzin. Wnioski płynące z przeprowadzonych dowodów zostały w prawidłowy sposób wyrażone w uzasadnieniu jego decyzji, a organ odwoławczy w sposób wyczerpujący odniósł się w swoim rozstrzygnięciu do sformułowanych w odwołaniu zarzutów. Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów potwierdzających powoływane przezeń okoliczności, stąd też organy uznały, że zachodzą przesłanki wymeldowania go zgodnie z wnioskiem R. N.. Sąd, badając działania organów pod względem zgodności z prawem stwierdził, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a wydane rozstrzygnięcia w prawidłowy sposób uzasadniają zajęte stanowisko. Do takiej konstatacji prowadzi przede wszystkim fakt, że po pierwsze, jak przyznał sam skarżący, opuścił on miejsce swojego dotychczasowego pobytu na okres 5 tygodni celem sprawowania opieki nad matką. W świetle zeznań złożonych w toku postępowania przez świadków od [...] r. skarżący nie przebywa pod wskazanym adresem. Skarżący powołuje się co prawda na to, że uniemożliwiono mu zamieszkiwanie pod wskazanym adresem poprzez wymianę zamków w drzwiach wejściowych, nie mniej jednak zauważyć trzeba, że zmiana zamków w drzwiach nastąpiła w [...] r. a więc już po wszczęciu postępowania w sprawie o wymeldowanie go. Potwierdzeniem tego faktu jest oświadczenie skarżącego złożone na rozprawie administracyjnej w dniu [...]r. do protokołu, w którym oświadczył, że zamek został wymieniony już po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Oznacza to, że do tego momentu miał on możliwość przebywania w spornym lokalu, czego wszakże nie czynił, co potwierdzają udokumentowane zeznania świadków. Odnotować trzeba, że jedynie córka skarżącego - K. N. początkowo twierdziła, że ojciec zamieszkiwał w spornym budynku, później jednak zmieniła swoje zeznania w tym zakresie. Pozostali świadkowie konsekwentnie twierdzili natomiast, że skarżący pod wskazanym adresem nie przebywał. Na rozprawie administracyjnej skarżący podał co prawda, iż nie zabrał z zajmowanego wcześniej lokalu wszystkich swoich rzeczy, mieszkająca tam córka wpuszczała go do środka, a obecnie córka korzysta z mebli należących do skarżącego - nie mniej jednak na poparcie tej tezy nie przedstawił żadnego dowodu, a wnioski płynące z oględzin (przeprowadzonych w dniu [...]r.) i zeznań świadków są odmienne. Podał również, że aktualnie nocuje w lokalu należącym do matki. Wskazane wyżej okoliczności, przy uwzględnieniu zeznań świadków, złożonych w toku postępowania administracyjnego dają podstawy do twierdzenia, że w istocie skarżący w [...] r. opuścił miejsce dotychczasowego pobytu i nie zamierzał podejmować starań o powrót do zajmowanego uprzednio budynku. W szczególności nie skorzystał z instrumentów prawnych (np. roszczenia o przywrócenie posiadania), które służą odzyskaniu władztwa nad rzeczą i umożliwieniu korzystania z niej. W takiej sytuacji wystąpienie z wnioskiem o podział majątku nie może być traktowane jako czynność o charakterze zachowawczym, prowadząca do odzyskania utraconego władztwa nad nieruchomością. W istocie więc okoliczności sprawy wskazują na to, że skarżący dobrowolnie opuścił dotychczasowe miejsce pobytu na okres co najmniej trzech miesięcy, a centrum jego osobistych i majątkowych interesów mieści się gdzie indziej. Eksponowany przez skarżącego zamiar stałego pobytu we wspomnianym budynku nie może zaś być uznany za dostateczną przesłankę do stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające wymeldowanie. Podkreślić trzeba, że przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności, takich np. jak zasygnalizowana wyżej możliwość skorzystania z przewidzianych prawem środków ochrony posiadania. Dodatkowo wskazać przyjdzie, że sama wola powrotu do przedmiotowego budynku, w sytuacji, kiedy skarżącemu nie przysługuje do niego żaden tytuł prawny, nie doprowadzi do jej realizacji bez zgody właściciela lub orzeczenia sądu. Reasumując poczynione wyżej uwagi Sąd uznał, że decyzje wydane przez organy obydwu instancji odpowiadają prawu co daje podstawę do oddalenia skargi na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze z zm.). Odnosząc się natomiast do wniosku pełnomocnika uczestniczki postępowania o zasądzenie kosztów, to wskazać przyjdzie, że przepisy wspomnianej ustawy przewidują, iż w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji zwrot kosztów postępowania przysługuje jedynie stronie skarżącej w przypadku uwzględnienia skargi (art. 200).