II SA/Gl 241/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie sprostowania nazwiska rodowego w akcie małżeństwa oddala skargę. Pismem z dnia [...]r. Zastępca Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w B. o podjęcie działań zmierzających do wyeliminowania nieprawidłowości w zakresie danych dotyczących matki B. E. P., nazwisko rodowe M., zamieszkałej w W., ul. [...], gmina Z., które widnieją w jej rekordzie i aktach stanu cywilnego. W treści pisma wskazano, że na podstawie aktów stanu cywilnego ustalono, że matką B. E. P. jest A. M.. W odpisie zupełnym aktu urodzenia dla B. E. M. wpisano jako dane rodziców E. H., A. M., natomiast w rekordzie B. E. P. wpisano nazwisko rodowe "M." oraz nazwisko rodowe matki "M.". Na tej podstawie zwrócono się o wyjaśnienie powyższej sprawy oraz dokonanie właściwych zmian w akcie małżeństwa B. E. P. w tym zakresie. Pismem z dnia [...]r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Z. zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w B. z wnioskiem o sprostowanie z urzędu aktu małżeństwa nr [...] sporządzonego na nazwiska P. E., M. B.. Organ wskazał, że w trakcie rozpatrywania sprawy wynikły niezgodności w pisowni nazwiska M. i w związku z powyższym przesłał w załączeniu prawidłowy odpis zupełny aktu urodzenia B. M. celem dokonania z urzędu sprostowania nazwiska w akcie małżeństwa nr [...]. Pismem z dnia [...]r., na podstawie art. 61 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w B. poinformował B. P., że w dniu [...]r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie sprostowania aktu małżeństwa nr [...], w którym błędnie wpisano nazwisko rodowe "M." zamiast "M.". Organ poinformował również stronę, że powyższe dotyczy także nazwiska rodowego jej matki oraz pouczył o treści art. 10 ust. 1 oraz 41 Kodeksu postępowania administracyjnego. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 28 i art. 22 ustawy z dnia 29 września 1986r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2011r., Nr 212, poz. 1264) w związku z art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Z. z dnia [...]r., zezwolił z urzędu na sprostowanie w akcie małżeństwa sporządzonego w księdze małżeństw pod nr [...] błędu polegającego na tym, że zamiast wymienionego w akcie, w danych kobiety nazwiska "M." winno być nazwisko "M.". W treści uzasadnienia wskazano, że podstawę sprostowania stanowi akt urodzenia nr [...]sporządzony w Urzędzie Stanu Cywilnego w Z.. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła B. P. wskazując, że chce dalej pozostać przy nazwisku rodowym M. i nie zgadza się na zmianę pisowni nazwiska rodowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]., nr [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W treści uzasadnienia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał, że w postępowaniu administracyjnym zmierzającym do sprostowania błędu w akcie stanu cywilnego obowiązuje zasada, zgodnie z którą sprostowania takiego można dokonać w oparciu o odpis zupełny wcześniejszego aktu stanu cywilnego, dlatego też w oparciu o zgromadzone odpisy zupełne aktów wcześniejszych od aktu małżeństwa, który został sprostowany tj. aktu urodzenia B. P. (nr aktu [...]) oraz aktu urodzenia matki B. P. – A. M. organ I instancji sprostował w akcie małżeństwa B. P. (nr aktu [...]) nazwisko, nazwisko rodowe oraz nazwisko rodowe matki, kobiety zawierającej związek małżeński z nazwiska "M." na nazwisko "M.". W dalszej części uzasadnienia Wojewoda stwierdził, że ingerencja w treść aktu stanu cywilnego w trybie administracyjnym, na podstawie art. 28 zdanie drugie ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego jest możliwa jedynie w razie oczywistej omyłki pisarskiej, a więc w przypadku, gdy z prostego zestawienia treści aktu stanu cywilnego i treści dokumentów, będących podstawą sporządzenia takiego aktu wynika bezspornie, że kierownik urzędu stanu cywilnego sporządzając akt, popełnił błąd pisarski. Zdaniem organu, w świetle zgromadzonych odpisów zupełnych aktów stanu cywilnego bezspornie wynika, że B. P. nosi nazwisko rodowe M., a takie nazwisko rodowe nosiła również jej matka A. M. oraz dziadkowie, dlatego też okoliczność popełnienia błędu wydaje się w tym przypadku nie budzić wątpliwości i w związku z powyższym zasadne było ujednolicenie w tym zakresie aktów stanu cywilnego. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie organu II instancji wniosła do WSA w Gliwicach B. P. wskazując, że nigdy nie nosiła nazwiska M., podobnie jak jej matka. Skarżąca stwierdziła nadto, że wszystkie dokumenty w tym dowód osobisty miała wydane na nazwisko rodowe M. i nie wyraża zgody na zmianę pisowni nazwiska rodowego. Do skargi załączyła dowód osobisty matki, swój dowód osobisty, odpis skrócony aktu urodzenia, odpis zupełny aktu małżeństwa rodziców oraz swój odpis skrócony aktu małżeństwa. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał wnioski i twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. W toku postępowania sądowego skarżąca podtrzymała skargę i oświadczyła, że nie wyraża zgody na zmianę pisowni swojego nazwiska rodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, pozostaje w zgodzie z obowiązującym prawem, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że kwestie związane z dokumentowaniem stanu cywilnego osoby i sporządzania aktów stanu cywilnego obecnie regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2014r., poz. 1741). Podkreślenia wymaga jednakże fakt, że zaskarżona decyzja została wydana w okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2011r. Nr 212 poz. 1264 ze zm.). W związku z powyższym przytaczane regulacje prawne odnosić się będą do stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z regulacjami wspomnianej ustawy, akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym – art. 4 ustawy. Konsekwencją takiej regulacji statusu aktu stanu cywilnego jest ograniczenie zawarte w art. 28 ustawy, zgodnie z którym w akcie stanu cywilnego nie można dokonywać żadnych zmian, chyba że ustawa stanowi inaczej. Można jedynie sprostować oczywisty błąd pisarski. Przytoczony przepis zezwala więc organom administracji na sprostowanie błędu pisarskiego, przy czym musi być on oczywisty. Dodatkowo należy podkreślić, że nie chodzi o każdego rodzaju oczywisty błąd, lecz wyłącznie o błąd pisarski. W języku polskim zwrot "oczywisty" oznacza, iż coś jest bezsporne, pewne, nie budzi wątpliwości. Z kolei "błąd pisarski" to widoczne, wbrew zamierzeniom osoby piszącej jakiś tekst – niewłaściwe użycie wyrazu, ewidentnie mylna jego pisownia, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, błąd w tzw. "literówce", błąd ortograficzny lub gramatyczny. Zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem sądów administracyjnych przy wykładni tego przepisu należy przyjąć za oczywisty błąd pisarski taką niedokładność, która nie znalazłaby się w akcie, gdyby uczestnicy czynności – to znaczy osoby zgłaszające dane i kierownik urzędu stanu cywilnego – wykazali należytą staranność. W szczególności chodzi tu o przeoczenie, że coś źle odczytano, pominięto przy pisaniu, wpisano w niewłaściwej rubryce albo "przeinaczono" część wyrazu (zob. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1987r, sygn. akt SA/Gd 679/87, czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2005r., Sygn. akt IVSA/Wa 1420/05). Reasumując, stwierdzić należy, iż ingerencja w treść aktu stanu cywilnego w trybie administracyjnym, na podstawie art. 28 zdanie drugie Prawa o aktach stanu cywilnego, jest możliwa tylko w przypadku oczywistej omyłki pisarskiej, a więc w sytuacji, gdy z prostego zestawienia treści aktu stanu cywilnego i treści dokumentów, będących podstawą sporządzenia takiego aktu wynika bezspornie, że kierownik urzędu stanu cywilnego, sporządzając akt, popełnił błąd pisarski. Natomiast w pozostałych przypadkach, gdy ustalenie prawidłowej treści aktu stanu cywilnego wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego i dokonania ustaleń faktycznych, sprawa powinna zostać rozstrzygnięta w postępowaniu sądowym przed sądem powszechnym, gdyż akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym, natomiast tryb administracyjny i sądowy wzajemnie się wykluczają (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2014r., sygn. akt II OSK 878/13). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że organy zarówno I jak i II instancji prawidłowo zastosowały art. 28 Prawa o aktach stanu cywilnego, gdyż w niniejszej sprawie jest dopuszczalne sprostowanie aktu przez organ administracji w oparciu o tę podstawę prawną z uwagi na błąd w pisowni nazwiska, który miał niewątpliwie charakter omyłki pisarskiej w rozumieniu przepisów powoływanej ustawy. Z zebranych przez organy dokumentów wynika bowiem w sposób oczywisty jakie jest prawidłowe nazwisko rodowe B. P. oraz jej matki. Tylko bowiem odpis zupełny aktu stanu cywilnego odpowiada treści aktu z uwzględnieniem wzmianek dodatkowych, zatem weryfikacja aktu dokonywana w formie sprostowania. winna mieć miejsce w oparciu o odpisy zupełne. Stanowisko takie jest akceptowane przez praktyków i przedstawicieli doktryny (por. m.in. M. Albiniak, A. Czajkowska, Prawo o aktach stanu cywilnego z objaśnieniami, Toruń 1992, s. 45). Tym samym uznać należy, że orzekające w sprawie organy prawidłowo prowadziły postępowanie dowodowe w oparciu o odpisy zupełne pierwotnych względem prostowanego aktu aktów stanu cywilnego. Wypada w tym miejscu podkreślić, że organ w momencie, w którym potwierdził informację o wystąpieniu omyłki w pisowni nazwiska zobowiązany był do jej sprostowania, co w niniejszej sprawie uczynił. Należy również zaznaczyć, że dokumenty, na które powołuje się skarżąca, a które zostały dołączone do skargi, mają charakter wtórny i wydane zostały w oparciu o błędnie sporządzone skrócone odpisy, a jak już była mowa wyżej podstawą do ustalenia prawidłowej pisowni mogą być tylko pełne odpisy aktów urodzenia. W związku z tym dowodem pozwalającym na ustalenie prawidłowej pisowni nazwiska rodowego nie mogą być dane zawarte w dowodzie osobistym, gdyż osoba ubiegająca się o jego wydanie obowiązana jest załączyć do wniosku skrócony odpis aktu urodzenia – w przypadku osób które nie wstąpiły w związek małżeński lub odpis skrócony aktu małżeństwa wraz z adnotacją o aktualnie używanym nazwisku (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2014r., sygn. akt II OSK 878/13). Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.