II SA/Gl 242/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2017 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia [...] r., 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego "A" S.A. w K. kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W związku z wnioskiem R. M. zawiadomieniem z dnia [...] r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego na działce przy ul. [...] w K., które następnie postanowieniem z dnia [...] r. zostało zawieszone. Po jego podjęciu postanowieniem z dnia [...] r. orzekając w sprawie merytorycznie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją nr [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 38 z 1974 poz. 229 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym z 1974 r.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, zwanej dalej Prawem budowlanym) nakazał R. M., U. U. i "A" S.A. rozbiórkę budynku gospodarczego na działce [...] przy ul. [...] w K. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że budynek wybudowany bez pozwolenia w 1962 r. został rozbudowany również bez pozwolenia w 1972 r. Nie ma możliwości jego legalizacji gdyż brak jest na to zgody wszystkich współwłaścicieli. W następstwie złożonego od tej decyzji przez "A" S.A. w K. odwołania decyzja ta została uchylona a sprawa przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy zwrócił m.in. uwagę (w związku z treścią odwołania), iż nie została wyjaśniona kwestia własności objętego postępowaniem budynku. Gdyby bowiem zostało ustalone, że właścicielem jest jedynie odwołujący się [...] to należałoby badać dalsze przesłanki legalizacji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją nr [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. nakazał M. K., U. U. i "A" rozbiórkę przedmiotowego budynku. W uzasadnieniu powołując się na treść księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości przy ul. [...] w K. stwierdził, że składa się ona z działki (nr [...]), budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego. W budynku mieszkalnym wyodrębniono lokal nr 1 składający się z mieszkania na parterze i części piwnicy, którego jedynym właścicielem jest U. U., oraz lokal nr 2 składający się z mieszkania na piętrze i części piwnicy, którego jedynym właścicielem jest M. K. Właścicielem nieruchomości poza wymienionymi lokalami nr 1 i nr 2 jest Skarb Państwa, a użytkownikami wieczystymi M. K. w 0,4430 częściach, U. U. w 0,3782 częściach i "A" w 0,1788 częściach. Konieczna do legalizacji jest zatem zgoda wszystkich współużytkowników wieczystych, a takiej M. K. i U. U. nie wyrażają. W odwołaniu od tej decyzji reprezentowany przez radcę prawnego "A" zarzucił, że została ona wydana m.in. z naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o właściwości lokali (Dz. U. z 2015 r. poz. 1892 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o własności lokali) przez zakwestionowanie samodzielnego charakteru objętego postępowaniem budynku jako odrębnego lokalu o charakterze innym niż mieszkalny, co skutkowało błędnym ustaleniem, że na jego legalizację wymagana jest zgoda pozostałych współużytkowników wieczystych nieruchomości. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa orzeczenie organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu stwierdził, podobnie jak organ pierwszej instancji, że konieczną przesłanką legalizacji objętego postępowaniem budynku jest zgoda wszystkich współużytkowników wieczystych nieruchomości. W tej kwestii decyduje bowiem stan z daty orzekania o legalizacji, a nie z daty realizacji budynku (popełnienia samowoli). Brak takiej zgody ze strony uczestniczek postępowania uniemożliwia legalizację i uzasadnia orzeczenie nakazu rozbiórki. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję odwoławczą reprezentowany przez adwokata "A" S.A. w K. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił, że decyzja ta została wydana z : 1. Naruszeniem prawa materialnego: a) przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali poprzez zakwestionowanie samodzielnego charakteru wyodrębnionego lokalu o charakterze innym niż mieszkalny. 2. Naruszeniem przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji: a) art. 107 § 3 Kpa poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione i które leżały u podstaw zaskarżonej decyzji, b) 77 Kpa przez niewyczerpujące zebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności poprzez pominięcie faktu, iż obiekt objęty nakazem rozbiórki ma status samodzielnego lokalu i jako taki jest przedmiotem odrębnej własności, c) 80 Kpa poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranych w toku postępowania dowodów wyrażającą się pominięciem faktu, iż jedynym właścicielem przeznaczonego do rozbiórki obiektu jest "A" S.A. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że objęty nakazem rozbiórki budynek, wykorzystywany przez uczestniczki, został wybudowany przez lub za zgodą i wiedzą osób posiadających prawo do gruntu. Jego istnienie warunkuje w ogóle udział skarżącej we współużytkowaniu wieczystym nieruchomości, który jest związany z przysługującym jej wyłącznym prawem własności tego budynku jako stanowiącego odrębną własność lokalu o charakterze innym niż mieszkalny. W odpowiedzi na skargę [...]WINB w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej w dniu 6 września 2017 r. uczestniczki postępowania wniosły o oddalenie skargi oświadczając jednocześnie, że w wykonaniu zaskarżonej decyzji objęty postępowaniem budynek został przez nie rozebrany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem za zasadne należało uznać sformułowane w niej zarzuty wydania przez organy obu instancji decyzji z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania. W konsekwencji nie można odeprzeć też zarzutu wydania tych decyzji z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 2 ustawy o własności lokali. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego za prawidłowe należało uznać ustalenie organów obu instancji, które też nie zostało przez skarżącą zakwestionowane, że objęty postępowaniem budynek został wybudowany i rozbudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę w czasie obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r. W związku z treścią art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. w sprawie jego legalizacji ma zatem, jak to zasadnie przyjęły organy orzekające, zastosowanie treść art. 37 pierwszej z tych ustaw. Skarżąca nie zakwestionowała też stanowiska organów orzekających, że warunkiem legalizacji tego budynku jest wykazanie się prawem dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Całkowicie zasadny jest jednak zarzut skarżącej, że bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy organy orzekające przyjęły, iż prawo to skarżącej nie przysługuje. Naruszenie to o tyle wymaga przy tym podkreślenia, że w toku całego postępowania skarżąca konsekwentnie wskazywała, iż w świetle obowiązujących przepisów budynek stanowi jej wyłączną własność i w konsekwencji na jego legalizację zgoda uczestniczek nie jest wymagana. W tym względzie skarżąca powoływała się na treść art. 2 ustawy o własności lokali. Do tych konsekwentnych twierdzeń organy obu instancji się jednak nie odniosły, powołując się na treść prowadzonej dla działki nr [...] księgi wieczystej. Nie dokonały jednak należytej oceny jej treści i nie wyjaśniły należycie sprawy w odniesieniu do zgłaszanych w tym względzie twierdzeń skarżącej. Należy przy tym zaakcentować, że jakkolwiek skarżąca była reprezentowana przez fachowych pełnomocników to również jej twierdzenia w tym względzie są bardzo ogólne i nie zawierają ani bliższej analizy mających w sprawie zastosowanie przepisów ani też treści znajdujących się w aktach wypisów z ksiąg wieczystych. Nie zwalniało to jednak organów z obowiązku wyjaśnienia sprawy w tym względzie we własnym zakresie, czego jak już stwierdzono, nie uczyniły. W świetle zalegających w aktach wypisów z ksiąg wieczystych wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że uczestniczki są właścicielkami stanowiących odrębną własność samodzielnych lokali mieszkalnych w usytuowanym na działce nr [...] budynku mieszkalnym. Nie wynika natomiast w jednoznaczny sposób czy są one również współwłaścicielkami objętego postępowaniem budynku gospodarczego. Dla pełnego wyjaśnienia tych kwestii należało dopełnić dowód z umów o ustanowienie odrębnych własności tych lokali i ich sprzedaży na rzecz uczestniczek (lub ich poprzedników prawnych). Powinno z nich bowiem wynikać czy przysługują im również jakiekolwiek i jakie prawa do istniejącego na działce budynku gospodarczego. Skarżąca jako wieczysty użytkownik działki i właściciel znajdujących się na niej budynków mogła odrębną własność lokali ustanowić i zbyć jedynie w budynku mieszkalnym. Tylko też z prawem własności tych lokali uczestniczkom przysługiwałoby zatem prawo udziału w współużytkowaniu wieczystym nieruchomości wspólnej. Wówczas budynek gospodarczy stanowiłby wyłącznie własność skarżącej jako właściciela samodzielnego, niewyodrębnionego lokalu wykorzystywanego zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne, spełniającego wymogi o jakich mowa w art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali. O spełnieniu przez ten budynek (garaż) tych wymogów świadczy przy tym zalegające w aktach administracyjnych (k.22 zaświadczenie Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] r.). Wówczas też właśnie z własnością tego budynku jako niewyodrębnionego samodzielnego lokalu wykorzystywanego na cele inne niż mieszkalne wiązałby się przysługujący skarżącej udział w współużytkowaniu wieczystym działki nr [...], wynoszący zgodnie z wpisem w księdze wieczystej Nr [...] (karta 97 odwrót akt adm.) [...] części. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 omawianej ustawy do przedmiotowego budynku jako niewyodrębnionego lokalu skarżącej przysługiwałyby takie same prawa jak uczestniczkom jako właścicielkom wyodrębnionych lokali mieszkalnych. Oznaczałoby to, że na legalizację tego budynku nie byłaby wymagana ich zgoda. Ponieważ kwestia ta stanowiła jedyną przyjętą przez organy orzekające przesłankę orzeczenia nakazu rozbiórki, to jej niedostateczne wyjaśnienie skutkowało uchyleniem decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369). O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 tej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.). W związku z oświadczeniem uczestniczek złożonym na rozprawie sądowej, przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustali w pierwszej kolejności organ pierwszej instancji czy istotnie doszło już do rozbiórki budynku. Wówczas bowiem postępowanie legalizacyjne jako bezprzedmiotowe będzie podlegało umorzeniu. W przeciwnym przypadku dokonają organy ponownych ustaleń co do własności budynku pod kątem dysponowania nim na cele budowlane, przy uwzględnieniu przedstawionych wyżej przez Sąd, w oparciu o ustawę o własności lokali, rozważań.