II SA/Gl 247/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2025 r. sprawy ze skargi H. C. (C.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 10 grudnia 2024 r. nr SKOIV/424/904/2024 w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza P. z dnia 17 października 2024 r. nr [...]. Po rozpatrzeniu wniosku H. C. Burmistrz P. decyzją z dnia 17 października 2024 r. nr [...] odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia - klęski żywiołowej. Uznał, że wnioskowana pomoc nie dotyczyła niezbędnych potrzeb bytowych. Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat. W jego ocenie decyzja organu I instancji wydana została w sposób bezprawny i pozostaje w całkowitej sprzeczności z faktami. Bezsporne jest, że w dniu 15 września 2024 r. zalane zostały budynki położone przy ul. [...] w P., w tym nieruchomość wnioskodawcy, a mogą to potwierdzić właściciele oraz najemcy wszystkich budynków położonych przy tej ulicy. W ocenie strony pracownicy organu w czasie oględzin poświadczyli nieprawdę. Wnioskodawca nigdy nie odmawiał wskazania rozmiaru szkód, które wystąpiły na nieruchomości, czego dowodem są oba złożone wnioski (ich treść) oraz oświadczenie z dnia 24 września 2024 roku. W dniach 25 września 2024 roku oraz 16 października 2024 roku Burmistrz P. przyznał wnioskodawcy w maksymalnej wysokości zasiłek powodziowy, przyjmując, że złożone wnioski są zgodne z prawdą, aby w dniu 17 października 2024 roku odmówić przyznania zasiłku celowego i to na podstawie dwóch wykluczających się powodów. W wydanej decyzji organ I instancji z jednej strony stwierdził, że brak jest możliwości ustalenia czy do zalania doszło, albowiem ślady zalania nie były widoczne, a wnioskodawca nie doprecyzował poniesionych szkód, a z drugiej strony wnioskodawca otrzymał zasiłek powodziowy, który w ocenie organu jest adekwatny do pokrycia potrzeb wynikających z zaistniałej sytuacji tj. zalania pomieszczeń, "o ile to zalanie miało miejsce". Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że podstawą rozstrzygnięcia w sprawie był art. 40 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym: - zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. - zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Jak podniesiono, z treści cytowanych przepisów wynika, że przedmiotowy zasiłek cechuje elementu braku wymogu spełnienia kryterium dochodowego oraz przesłanka "zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej". Wobec tego powinnością organu administracji jest poczynienie ustaleń co do faktu poniesienia straty przez osobę bądź rodzinę w wyniku powodzi. Natomiast w pozostałym zakresie postępowanie administracyjne prowadzące do przyznania zasiłku oparte jest na uznaniu administracyjnym, na co wyraźnie wskazuje użycie w przytoczonych na wstępie przepisach sformułowania "może". W związku z tym, że przyznanie omawianego świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę nakłada to na organ obowiązek szczególnej staranności i skrupulatności w przekazywaniu motywów rozstrzygnięcia. W realiach przedmiotowej sprawy organ I instancji trafnie przyjął, że pomoc, jakiej oczekiwała odwołująca, nie będzie stanowić realizacji celu pomocy społecznej w oparciu o art. 3 ustawy, bowiem udzielona pomoc nie miałaby na celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej poszkodowanej i jej dzieci. Wnioskowany zasiłek nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane klęską powodzi. Zasiłek taki nie musi być zatem wypłacony każdemu, kto jest właścicielem nieruchomości dotkniętej zdarzeniem losowym w postaci powodzi. W przypadku przedmiotowego zasiłku, organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony i jej rodziny, mającej wpływ na zakres zaspokojenia zgłoszonych potrzeb, w kontekście celu ustawy o pomocy społecznej jakim jest: zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obydwóch instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie: 1) art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez: - zaniechanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i pominięcie przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy dowodów zawnioskowanych przez skarżącego na okoliczność wystąpienia powodzi oraz spowodowanych przez nią strat oraz ich wysokości. Dowody te były wymienione w odwołaniu (s. 7) i do odwołania dołączone, a wcześniej były również dostępne organowi I instancji; - nieustalenie stanu faktycznego sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia, tj. w zakresie wystąpienia na skutek powodzi we wrześniu 2024 roku straty po stronie skarżącego, lecz skupienie się na okolicznościach takich jak: stan majątkowy, zawodowy i rodzinny skarżącego, możliwość użytkowania i zamieszkiwania pozostałej części domu (tj. poza piwnicą), które to okoliczności nie powinny mieć dla rozstrzygnięcia żadnego znaczenia. 2) art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., poprzez brak ponownego rozpoznania sprawy i ograniczenie się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji organu I instancji, a to na skutek zaniechania przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji odmawiającej przyznania zasiłku celowego na podstawie wadliwych ustaleń faktycznych, które w sprawie są prawnie irrelewantne, podczas gdy zmiana stanu prawnego obligowała SKO do uzupełnienia ustaleń faktycznych o okoliczności prawnie istotne. Podkreślono, że w sprawie doszło do błędnego wyboru podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zastosowano bowiem art. 40 ustawy o pomocy społecznej. Wnioskodawca od początku żądał przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 69a ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 roku, poz. 1473). Skarżący zawnioskował również przeprowadzenie szeregu dowodów na okoliczność, iż poniósł szkody w wyniku powodzi. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r., poz. 1267) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Kontrolowane rozstrzygnięcia organów administracji zostały podjęte na podstawie przepisów ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283). Jak jednak wynika z akt administracyjnych i wprost z treści skargi skarżący domagał się przyznania zasiłku celowego w związku ze szkodami, które poniósł w związku z powodzią, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. Tego typu zasiłek może być przyznany na podstawie przepisów ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1473). Zgodnie z art. 69a tego aktu "zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w kwocie 8 tys. zł, jest przyznawany jako pomoc doraźna osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej i nie podlega zwrotowi". Jak wynika z uzasadnień decyzji organów administracji nie miały one bądź świadomości istnienia powyższych regulacji, bądź też nie rozważały możliwości, nawet potencjalnie, ich zastosowania. Dlatego konieczne jest uchylenie decyzji organów obu instancji. Burmistrz P. winien ustalić, czy w przypadku wniosku skarżącego zastosowanie znajdą przepisy ustawy o pomocy społecznej, czy też ustawy z dnia 1 października 2024 r. W tym drugim przypadku konieczne będzie ustalenie, czy w sprawie zaistniały przesłanki do przyznania świadczenia. W każdym przypadku organ administracji powinien należycie uzasadnić swe rozstrzygnięcie. Dopiero tak podjęta decyzja może zostać poddana ewentualnej kontroli sądu administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu.