II SA/Gl 250/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2008r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję (...)Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia (...). nr (...) w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. S. K. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. o podjęcie interwencji w sprawie szamba wybudowanego samowolnie przez E. K. na działce przy ul. [...] w W. Podniosła, że dopływ do starego szamba powstałego w roku [...] został uniemożliwiony a E. K. korzysta z nowego zbiornika. Na posesji zostały przeprowadzone oględziny w dniu [...]r. Ustalono, że na działce nr [...] k.m. [...] przy ul. [...] w W., będącej własnością E. K., istnieje zbiornik na nieczystości. Właściciel wybudował go w roku [...] bez pozwolenia. Zbiornik jest żelbetowy, monolityczny, o wymiarach [...]x[...] m i głębokości [...] m. Nad poziomem terenu wykonano właz w odległości [...] m od ogrodzenia i [...] m od budynku mieszkalnego. Inwestor pismem z [...]r. poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., że wybudowany zbiornik nie jest szambem lecz służy do bieżącej utylizacji ścieków fekalnych w warstwie biologicznej, ma wydajność 5 m3 / 24 h. Oczyszczone ścieki będą zasilały staw rybny, gdzie będzie docelowe biologiczne oczyszczenie ścieków. Zespół ten zastąpi tradycyjne szambo z roku [...]. Obiekt ten nie wymagał uzyskania pozwolenia na budowę w związku z art. 29 ust. 2 pkt 1 prawa budowlanego a informacje o jego powstaniu inwestor planował przesłać organowi po wybudowaniu stawu, planowanego na lata [...]. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nakazał E. K. rozbiórkę wykonanego zbiornika, kwalifikując go jako samowolnie wykonany zbiornik na nieczystości ciekłe. Decyzja została wydana na podstawie art. 48 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacja prawa budowlanego dokonaną ustawą z dnia 27 marca 2003 r. Po rozpoznaniu odwołania inwestora, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że z dniem 11 lipca 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 80, poz. 718). Zgodnie z art. 7 ust. 2 tej ustawy, do postępowań dotyczących obiektów budowlanych będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, bądź też pomimo wniesionego sprzeciwu, wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy art. 48-49b w brzmieniu obowiązującym po zmianie ustawy. Po przeprowadzeniu kolejnych oględzin w dniu [...]r., które potwierdziły stan dotychczasowy, organ I instancji w dniu [...]r. wydał postanowienie na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 prawa budowlanego, którym nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia, w terminie do [...]r. zaświadczenia właściwego organu, czy budowa zbiornika jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czterech egzemplarzy projektu budowlanego zawierającego inwentaryzację wykonanych robót oraz oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uzasadnieniu wyjaśniono, że w związku ze zmianą stanu prawnego powstała możliwość zalegalizowania samowolnie wykonanego zbiornika, co będzie możliwe po wykazaniu zgodności robót z przepisami i uiszczeniu opłaty legalizacyjnej. W postanowieniu pouczono o prawie wniesienia zażalenia na postanowienie. Skutkowało to wniesieniem przez inwestora takiego zażalenia. Organ II instancji stwierdził jego niedopuszczalność postanowieniem z dnia [...]r., wskazując, że przepisy prawa budowlanego nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wydane trybie art. 48 ust. 2 i 3 prawa budowlanego a strona może je zaskarżyć w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie. Skarga na to postanowienie został oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie o sygn. II SA/GL 835/06. Dnia [...]r. przeprowadzone zostały kolejne oględziny zbiornika. Z wykonanej dokumentacji fotograficznej wynika, że zbiornik nie był pusty. W protokole określono istniejący obiekt jako "zbiornik na nieczystości ciekłe". W trakcie wizji inwestor zobowiązał się, że dostarczy żądaną dokumentację do dnia [...]r. E. K. przedłożył organowi zaświadczenie Stowarzyszenia [...] z dnia [...] r. o tym, że jest jego członkiem od roku [...], zaś uprzednio od roku [...] był członkiem Polskiego Związku [...], prowadzi w [...] prace badawcze a ich wyniki publikuje. Złożono także wypis z księgi wieczystej nr [...] dokumentujący tytuł strony do działki nr [...] i odręczny szkic zbiornika. Nadto dołączono do akt pisma strony kierowane do organu I instancji: z dnia [...]r. i [...]r. W pierwszym z nich strona podnosi, że zbiornik nie jest samodzielnym obiektem, lecz stanowi element budynku mieszkalnego, zaś pismo drugie informuje, że w dniu [...]r. skarżący przystąpił do likwidacji szamba wybudowanego w roku [...] na działce nr [...], albowiem nie odpowiadało ono wymogom ustawy. Pismem z dnia [...] organ I instancji zwrócił uwagę skarżącemu, że złożone dokumenty nie stanowią realizacji obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...]r. W odpowiedzi strona podała, że zaświadczenie o prowadzonej hodowli [...] upoważnia do wniesienia bez pozwolenia zbiornika na nieczystości płynne na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1d prawa budowalnego, zaświadczenia o charakterze zabudowy nie otrzymała a przesłana kopia pisma informuje o realizacji zbiornika w ustawowym terminie 120 dni od rozpoczęcia budowy. Dnia [...]r. ponownie organ I instancji zwrócił uwagę stronie, że nie dostarczyła wszystkich żądanych dokumentów, co daje podstawę do wydania nakazu rozbiórki. W konsekwencji decyzją z dnia [...]r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nakazał E. K. dokonanie rozbiórki zbiornika na nieczystości ciekłe znajdującego się na działce nr [...]. W podstawie prawnej podano przepis art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, że zbiornik powstał w roku [...] r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powoływany przez stronę przepis art. 29 ust. 1 pkt 1d w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania obiektu już nie obowiązuje. Dotyczył on obiektów związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach działki zagrodowej. Na terenie Wojkowic nie ma działek zagrodowych, zgodnie z ówcześnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Nadto obiekty takie wymagały dokonania zgłoszenia. W związku z tym zobowiązano inwestora do przedłożenia dokumentów umożliwiających legalizację obiektu. Dokumentacja złożona przez stronę nie spełnia wymogów określonych w postanowieniu z [...]r., co uzasadnia orzeczenie nakazu rozbiórki. W odwołaniu od decyzji E. K. wniósł o uchylenie decyzji. Podał, że zbiornik tendencyjnie nazywany jest szambem. W rzeczywistości jest on neutralizatorem ścieków i jest zgodny z ustawą prawo budowlane art. 29 ust. 1 pkt d). Zbiornik zastępuje zlikwidowane, rozszczelnione szambo. Powstał w innym miejscu niż obiekt zlikwidowany, albowiem do właściciela nieruchomości należy prawo decydowania o sposobie zagospodarowania działki. Jeśli nie narusza norm technicznych, brak jest podstaw do ingerencji organów nadzoru budowlanego. W odwołaniu zarzucono, że S. K. nie jest stroną postępowania, budowa zbiornika została zgłoszona pismem z dnia [...]r. a zaświadczenie o prowadzonej hodowli [...] uzasadnia zastosowanie art. 29 prawa budowlanego. Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu i instancji. W podstawie prawnej podano przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1 i 4 prawa budowlanego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zbiornik na nieczystości ciekłe nie jest zwolniony od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, gdy jest realizowany jako samodzielny obiekt. Działka skarżącego nie może zostać uznana za działkę siedliskową. O tym, jakie przeznaczenie ma działka, decyduje plan miejscowy. Na terenie miasta nie ma działek siedliskowych, nadto przepis art. 29 w powoływanym przez stronę brzmieniu nie obowiązuje. Inwestor był zatem obowiązany uzyskać pozwolenie na budowę zbiornika. Pismo z dnia [...] r. nie może zostać uznane za zgłoszenie, nie odpowiada bowiem rygorom zgłoszenia i zostało dokonane po wykonaniu zbiornika. Skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, mających umożliwić legalizację zbiornika, co uzasadnia orzeczenie nakazu rozbiórki. W skardze do sądu administracyjnego E. K. zawnioskował o uchylenie decyzji nakazującej rozbiórkę i ochronę jego danych poprzez zaniechanie przekazywania ich S. K. Wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1d prawa budowlanego, jako prowadzący hodowlę związana z produkcją rolną, miał prawo w roku [...] wybudować bez pozwolenia na budowę obiekt do neutralizacji ścieków. Ustawa nie zawęża tego prawa od działki siedliskowej. Także zmiana przepisów nie jest istotna, albowiem nastąpiła po wybudowaniu zbiornika. Zbiornik nie jest szambem i nie funkcjonuje samodzielnie. Powstał w wyniku likwidacji dotychczasowego zbiornika. Jego parametry są zgodne z przepisami technicznymi. Niezasadne jest kwestionowanie dokonanego zgłoszenia, prawo nie precyzuje jego formy a podanie terminu rozpoczęcia robót nie było możliwe. Zgłoszenia dokonano w terminie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 22 sierpnia 2008 r. skarżący wyjaśnił, że zbiornik jest częścią budynku, do którego jest podłączony, zlokalizowanego w pobliżu. Zbiornik nie jest zatem obiektem budowlanym lecz urządzeniem. Działka jest zagospodarowana na cele budownictwa mieszkaniowego. Jej powierzchnia wynosi [...] m2, na działce utrzymywane są aktualnie trzy [...]. W aktach administracyjnych (k.10) znajduje się pismo Wydziału Architektury i Geodezji Urzędu Miasta w W. z dnia [...]r., skierowane do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. W odpowiedzi na skierowane zapytanie poinformowano, że zgodnie z ówcześnie obowiązującym miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta W., zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w W. nr [...] z dnia [...]r. (Dz. Urz. Woj. [...] z dnia [...]r., nr [...], poz. [...]) wraz ze zmianami fragmentów miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta W., zatwierdzonymi uchwałą Rady Miejskiej w W. nr [...] z dnia [...]r. (Dz. Urz. Woj. [...] z dnia [...]r., nr [...], poz. [...]), działki [...] i [...] w W. położone są w jednostkach o symbolu planu [...] – tereny mieszkalnictwa o niskiej intensywności zabudowy, utrzymanie istniejącej zabudowy mieszkaniowej, gospodarczej i usługowej, realizacja nowej w granicach wyznaczonych planem, oraz w jednostce o symbolu [...] – tereny zieleni nie urządzonej. W piśmie zawarto informację, że plan zagospodarowania nie przewiduje na terenie miasta działek zagrodowych i siedliskowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Zaskarżona do sądu decyzja została wydana na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 prawa budowlanego. Przepis art. 48 ma zastosowanie do budowy obiektów budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. O prawidłowości decyzji decyduje zatem, czy wykonany przez skarżącego zbiornik jest obiektem budowlanym, czy został wybudowany i czy dla legalności jego wykonania było wymagane pozwolenie na budowę. Nadto rozważenia wymaga, czy nałożone na skarżącego obowiązki, zmierzające do legalizacji obiektu, zostały wykonane. Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że wykonany zbiornik nie jest obiektem budowlanym, lecz urządzeniem budowlanym. Zbiorniki zdefiniowane zostały w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego jako budowla, a więc obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury. Natomiast urządzenia budowlane to, zgodnie z art. 3 pkt 9 ustawy, urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków. Zbiornik betonowy nie jest urządzeniem technicznym, nie jest przyłączem czy urządzeniem instalacyjnym. Do tej kategorii można zaliczyć np. przyłącza kanalizacyjne. Zbiornik natomiast jest wymieniony jako przykład budowli i tak też winien być kwalifikowany w niniejszej sprawie. Analogiczne stanowisko wyraził NSA w wyroku z dnia 29 września 2006 r. w sprawie o sygn. II OSK 1155/05 (lex 320915). Jak przyznał skarżący, zbiornik został wykonany od podstaw w roku [...]. Wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu jest budową, zgodnie z art. 3 pkt 6 prawa budowlanego. Roboty budowlane, w tym budowa, mogą być prowadzone jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w art. 29-31 prawa budowlanego. Budowa zbiornika na nieczystości ciekłe do takich wyjątków nie należy. Skarżący wskazywał, że do zbiornika miał w dacie jego powstania zastosowanie ówczesny przepis art. 29 ust. 1 pkt 1d) prawa budowlanego, który przewidywał, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, w tym obiektów do neutralizacji ścieków o wydajności do 5 m3 na dobę. Przekonanie skarżącego nie jest uzasadnione. Po pierwsze, obiekt musiałby być związany z produkcją rolną i uzupełniać zabudowę zagrodową. Jak wynika z oświadczenia skarżącego, zbiornik służy potrzebom istniejącego budynku mieszkalnego, zastępując poprzedni zbiornik na nieczystości ciekłe. Nie jest zatem obiektem gospodarczym. Nie zostało także wykazane, że na działce prowadzona jest produkcja rolna, nie można za taką uznać utrzymywania na działce kilku [...]. W oparciu o twierdzenia skarżącego nie można wskazać, na czym miałby polegać związek między zbiornikiem i faktem utrzymywania na działce [...], w jaki sposób zbiornik taki służy utrzymywaniu owadów. W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że powstały zbiornik jest zbiornikiem na nieczystości dla budynku mieszkalnego a proponowane przez skarżącego odmienne kwalifikacje nie znajdują uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Należy przy tym zauważyć, że Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, jakoby dla odmowy uznania siedliskowego charakteru działki wystarczające było odwołanie się do zapisów planu. Po pierwsze, w dacie wydawania decyzji plan ten już nie obowiązywał. Po wtóre, plany zagospodarowania odnoszą się do dopuszczalnego zagospodarowania terenów, nie wpływają jednak na już istniejące zagospodarowanie. To, że plan nie przewiduje terenów pod zabudowę siedliskową nie oznacza, że na terenie nim objętym takich działek siedliskowych nie ma. Uwaga ta ma jednak w okolicznościach sprawy jedynie znaczenie porządkujące, jak bowiem podniesiono wyżej, w ocenie Sądu działce skarżącego nie można przyznać charakteru siedliskowego. Powstanie przedmiotowego zbiornika wymagało uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Bezsporne jest, że pozwoleniem takim skarżący nie dysponuje. Okoliczność ta uzasadnia zastosowanie w sprawie art. 48 prawa budowlanego. Konsekwencją art. 7 ust. 2 ustawy z 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw jest możliwość zastosowania w sprawie procedury umożliwiającej legalizację popełnionej samowoli, przewidzianej w art. 48 ust. 2 i 3 prawa budowlanego. Zgodnie z tymi przepisami, jeżeli budowa jest zgodna ze standardami wskazanymi w ust 2 pkt 1 i 2 ustawy, właściwy organ nakłada na inwestora postanowieniem obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o jakich mowa w art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 prawa budowlanego. Postanowienie takie w sprawie zostało wydane. Zobowiązano w nim stronę do przedłożenia zaświadczenia o zgodności inwestycji z planem, projektu budowlanego wraz z opiniami i uzgodnieniami oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością. Nie ulega wątpliwości, że strona w wyznaczonym terminie, mimo monitów ze strony organu, nie złożyła projektu budowlanego. Nie złożono także żądanego zaświadczenia o zgodności z planem lub alternatywnej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Okoliczność ta uzasadnia wydanie nakazu rozbiórki. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 4 ustawy, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązku nałożonego postanowieniem, stosuje się przepis ust., 1, a ten z kolei przewiduje nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.