II SA/Gl 250/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. M. i S. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie usytuowania i szczelności zbiornika na nieczystości ciekłe w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: 1) zwolnić skarżących z wpisu od skargi w kwocie przekraczającej [...] ([...]) zł, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie Z. i S. M., w swojej skardze z dnia [...] r. zawarli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie, w następstwie wezwania Sądu, wniosek ten złożyli na drukach urzędowych (formularzach PPF). Z ich treści wynika, ze wnioskodawcy utrzymują się z dochodów w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie. W skład ich majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] arów. Wnioskodawcy nie posiadają żadnych oszczędności ani też papierów wartościowych, nie są również właścicielami przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W druku formularza Z. i S. M. zaznaczyli również, że znaczącą pozycję w ich budżecie domowym stanowią wydatki związane z leczeniem się. Ich wysokość ustalili na kwotę około [...] zł miesięcznie. Do druku formularza dołączone zostały kserokopie odcinków emerytur. Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawcy nadesłali kserokopie rachunków za energię elektryczną, telefon, wywóz odpadów, a także paragonów z apteki. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) zasady odpłatności postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Okoliczności powołane przez skarżących pozwoliły ustalić, że ich wniosek zasługuje na uwzględnienie w części. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). W rozpoznawanej sprawie, ze względu na jej przedmiot, wysokości wpisu wynosi [...] zł – zgodnie z treścią § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Kwota ta, będąca na obecnym etapie postępowania zasadniczym wydatkiem, do poniesienia którego są zobowiązani skarżący, w zestawieniu z wysokością świadczeń uzyskiwanych przez Z. i S. M. jest wysoka. Konieczność jej zapłacenia mogłaby doprowadzić do powstania uszczerbku w utrzymaniu się skarżących. Ich miesięczny dochód netto wynosi bowiem [...] zł. Udokumentowane, miesięczne wydatki kształtują się natomiast na poziomie około [...] zł (energia elektryczna, telefon, wykup lekarstw). Oceniając stan majątkowy wnioskodawców uwzględniono również stan ich zdrowia, który uzasadnia twierdzenie, że koszty utrzymania się są wyższe od przeciętnych. Do dyspozycji skarżących pozostaje więc kwota około [...] zł netto miesięcznie. Nie mniej jednak, w ocenie rozpoznającego wniosek Z. i S. M. są w stanie uiścić część należnego wpisu. Wydatek rzędu [...] zł nie powinien bowiem w znaczący sposób pogorszyć ich sytuacji materialnej. Całkowite zwolnienie wnioskodawców od kosztów sądowych byłoby bowiem, ze względu na ich sytuacje materialną nieuzasadnione. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.