II SA/Gl 252/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi I. J. i K. J. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r. znak [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...]r. znak: [...], odmawiającą nakazania usunięcia przepustu pod ul. [...] w D. oraz zaprzestania przeprowadzania wód przez przedmiotowy przepust na działkę Nr [...]w C. obręb D., stanowiącą własność K. J. i I. J. Kontrolowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia [...] r. pełnomocnik I. J. i K. J. - właścicieli działki nr [...], obręb D. (dalej: właściciele), wystąpił do Starosty [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, tj. przepustu pod drogą powiatową nr [...] oraz nakazanie Zarządowi Dróg Powiatowych w R. (dalej: ZDP) podjęcia działań zmierzających do likwidacji szkód wyrządzonych przez przedmiotowe urządzenie wodne, poprzez jego usunięcie, względnie do zaprzestania zalewania przedmiotowej nieruchomości. Jak ustalono w trakcie postępowania wyjaśniającego, przedmiotowy przepust został wykonany w naturalnie ukształtowanej niecce, w celu odprowadzenia do istniejącego rowu wód z posesji i terenów położonych po przeciwnej stronie drogi w stosunku do działki nr [...]. Działka ta, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennym Gminy i Miasta C., który obowiązywał do dnia [...] r., położona była w terenach mieszkaniowo-usługowych z przewagą zabudowy jednorodzinnej, symbolu planu [...], a obecnie, zgodnie z obowiązującym miejscowym planem (zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w C. z dnia [...] r. Nr [...], ogłoszoną w Dz. Urz. Woj. [...]. Nr [...]), w terenach mieszkaniowo-usługowych o symbolu planu M2. Przepust służy do odprowadzania wód pochodzących z drogi po stronie południowej. Rów na działce nr [...] jest zgodny z istniejącą rzeźbą terenu, istniał co najmniej od 1975 r., lecz poprzez brak zagospodarowania działki przez poprzednich właścicieli i jej podnajmowanie w celach rolniczych, w sposób naturalny zarastał i był stopniowo zasypywany odpadami po kolejnych zbiorach (według wyjaśnień świadków). Starosta [...] uznał, iż w tej sytuacji nie zachodzą podstawy do zastosowania art. 64b pr. wod. i ww. decyzją z dnia [...] r. odmówił wydania decyzji nakazującej usunięcie przepustu pod ul. [...] w D. oraz zaprzestania przeprowadzania wód przez przedmiotowy przepust na działkę Nr [...] . Od powyższej decyzji, pismem z dnia [...] r., odwołanie wniósł pełnomocnik stron. Podniósł zarzuty dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych, bowiem przepust nie jest utrzymywany w stanie właściwym, a rów na działce wcześniej nie istniał. Wskazał także na naruszenie art. 7, 77, 80 oraz art. 8 k.p.a. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. (dalej: Dyrektor RZGW) ww. decyzją z dnia [...] r. utrzymał rozstrzygnięcie w mocy. Przedmiotem postępowania, jak wyjaśnił organ, było wykazanie, czy przepust pod drogą powiatową nr [...] jest należycie utrzymywany, czyli jego funkcja nie została zmieniona ewentualnie czy jego nienależyte utrzymywanie spowodowało zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty. Jedynie w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, czyli w niniejszym przypadku - ww. przepustu, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwie oddziaływanie na grunty, Starosta [...] miałaby podstawę do nakazania, w drodze decyzji, przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód. W wyniku analizy akt sprawy organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji. W jego ocenie, przepust pod drogą powiatową nr [...] jest należycie utrzymywany przez ZDP, co potwierdza m.in. decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta R. z dnia [...] r. znak [...], umarzająca w całości postępowanie dotyczące zgodności tego urządzenia z przepisami prawa budowlanego. W uzasadnieniu tej decyzji (str. 4) organ budowlany potwierdził, że podczas okresowych kontroli w dniu [...] r. nie wniesiono uwag co do stanu technicznego przepustu. Należyte utrzymywanie tego urządzenia wynika także z protokołu z oględzin, przeprowadzonych w dniu [...] r. przez organ I instancji w obecność przedstawicieli odwołujących się i ZDP wraz załączoną dokumentacją fotograficzną. Ponadto, jak ustalono, funkcja przepustu nie uległa zmianie. Z akt sprawy (uzasadnienie ww decyzji PINB dla miasta R. z dnia [...] r – str. 3) wynika, że został on wykonany najprawdopodobniej przez I wojną światową (co potwierdzają materiały z których został wykonany i stopień ich zużycia). Jego funkcją od początku było przeprowadzanie przez drogę wód z odwodnienia, co potwierdzają także zeznania świadków z dnia [...] r. (J. H. i G. W.), którzy stwierdzają, że istniejący przepust jest i był obiektem inżynieryjnym, odprowadzającym wody z rowu odwadniającego przedmiotową drogę po stronie południowej, przecinającą prostopadle naturalne ukształtowania rzeźby terenu, w tym posesji przylegających do niej wraz z działką nr [...]. Te elementy infrastruktury drogi funkcjonowały jako zastane od roku 1975/6, czyli od chwili zamieszkania w nowo wybudowanym domu. Obecnie przepust przeprowadza przez drogę wody opadowe z połowy powierzchni jezdni o szerokości 3 m i pobocza nieutwardzonego szerokości 1 m oraz części terenu niestanowiącego pasa drogowego, naturalnie nachylonego w kierunku jezdni (str. 2 ww. decyzji nr [...]). Zdaniem organu odwoławczego ustalenia te uzasadniają twierdzenie, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 64b Prawa wodnego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podniesiono następujące zarzuty: 1) błąd w ustaleniach faktycznych poczynionych przez organ administracji poprzez przyjęcie, że urządzenie wodne, tj. przepust pod drogą powiatową nr [...] jest utrzymane w należytym stanie i nie powoduje szkodliwego oddziaływania na nieruchomość należącą do skarżących; 2) błąd w ustaleniach faktycznych poczynionych przez organ administracji poprzez przyjęcie, że urządzenie wodne, tj. przepust pod drogą powiatową nr [...] współistniało z rowem odprowadzającym wodę z tego wypływającą z tego przepustu, podczas gdy w rzeczywistości zawsze woda ta wylewała się na działkę znajdującą się u wylotu przepustu i ją zalewała, a woda spływająca do niżej położonego miejsca tworzyła jedynie wyżłobienie, nigdy zaś nie było rowu; 3) obrazę prawa materialnego, tj. art. 64b Prawa wodnego poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą niezastosowaniem tego przepisu w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy nienależyte utrzymanie urządzenia wodnego, o którym mowa w tym przepisie nie może być utożsamiane z samym tylko złym stanem technicznym tego urządzenia, ale musi być rozpatrywane szerzej, tzn. przy uwzględnieniu dokształtu okoliczności związanych z eksploatacją tego urządzenia, czyli również z uwzględnieniem tego, czy jest zapewnione ujęcie wody wypływającej z przepustu; 4) naruszenie art. 7, w związku z art. 77 § 1 i w związku z art. 80 k.p.a., poprzez odstąpienie od wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych sprawy, i doprowadziło do zebrania niepełnego materiału dowodowego w sprawie, a co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych i błędnego zastosowania prawa materialnego; 5) naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez działanie sprzeczne z zasadą i Ustępowania budzącego zaufanie do organów władzy publicznej.  W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem prowadzonego postępowania, zgodnie z wnioskiem skarżących z dnia [...] r. była sprawa nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, tj. przepustu pod drogą powiatową nr [...] i nakazanie Zarządowi Dróg Publicznych w R. podjęcia działań zmierzających do likwidacji szkód wyrządzonych eksploatacją tego urządzenia wodnego poprzez jego usunięcie względnie do zaprzestania zalewania działki nr [...]. Sprawa toczyła się zatem w granicach zakreślonych art. 64b ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U z 2017 r., poz. 1127, dalej: pr. wod.), zgodnie z którym w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności. Podjęcie na tej podstawie prawnej decyzji zawierającej nakaz sformułowany w przepisie in fine warunkowane jest spełnieniem dwu materialnych przesłanek: pierwsza – zostanie ustalone (stwierdzone), że urządzenie wodne utrzymywane jest w sposób nienależyty; po wtóre – to nienależyte utrzymywanie powoduje zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty. Analiza przepisu w części dotyczącej przesłanek prowadzi do wniosku, iż druga z nich może zostać spełniona tylko w sytuacji, w której zostanie wykazane spełnienie przesłanki pierwszej. Innymi słowy rzecz ujmując, to nienależyte utrzymywanie urządzenia wodnego ma być (jest) przyczyną zmiany jego funkcji lub szkodliwego oddziaływania na grunty. Jak wynika z akt sprawy, w żaden sposób nie wykazano nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego tj. przepustu pod drogą nr [...]. Jak twierdzą Skarżący, to nienależyte utrzymywanie miałoby polegać na tym, że "woda z niego wypływająca nie jest w żaden sposób ujmowana i odprowadzana", co dotyczy nie stanu samego urządzenia, a skutków jego działania. To z kolei pozostaje w zakresie drugiej z ww. przesłanek. Przepust ten został zrealizowany zgodnie z przepisami prawa budowalnego, co wynika z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] z [...] r., umarzającej postępowanie prowadzone w tym zakresie (tj. zgodności z pr. bud.). Także kontrola przeprowadzona przez ten organ w dniu [...] r. stwierdziła odpowiedni stan przepustu. Brak jest zatem podstaw do badania (oceny) drugiej przesłanki warunkującej wydanie przez właściwy organ decyzji na podstawie art. 64b pr. wod. Prowadzone postępowanie wyjaśniające rzeczywiście wykazało zalewanie działki nr [...], należącej do Skarżących, przez wody spływające z przepustu. Nie jest to jednak okoliczność, która w świetle art. 64b pr. wod. uzasadniałaby podjęcie wskazanego tam rozstrzygnięcia. Wobec powyższego Sąd nie podziela zarzutów podnoszonych w skardze, w tym dotyczących błędu w ustaleniach faktycznych co do utrzymywania w należytym stanie przepustu oraz szkodliwego oddziaływania na działkę Skarżących (zarzut nr 1). W postępowaniu wyjaśniającym nie wykazano w żaden sposób , aby przepust był utrzymywany w stanie nienależytym. Co za tym idzie, nie doszło także do naruszenia art. 64b pr. wod., który w takiej sytuacji (brak spełnienia podstawowej przesłanki) nie mógł znaleźć w tej sprawie zastosowania (zarzut nr 3). Sąd nie dostrzegł także błędu w ustaleniach faktycznych co do współistnienia przepustu i rowu odwadniającego, skoro tylko Skarżący wyrażają pogląd o braku takiego rowu, natomiast wszyscy inni, w tym świadkowie, zdecydowanie mówią o odprowadzaniu wody z przepustu poprzez taki właśnie rów ( z biegiem czasu zasypany). Nie stwierdzono także naruszeń prawa procesowego, w tym art. 7, 77 § 1, 80 i 8 k.p.a., bowiem istotne dla sprawy okoliczności zostały prawidłowo ustalone i wyprowadzono z nich właściwe wnioski. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.