II SA/Gl 257/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. i M.O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: 1) zwolnić skarżących z wpisu od skargi 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie W skardze z dnia [...] r. zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na wezwanie Sądu skarżący złożyli wniosek na drukach urzędowych formularzy. Wynika z nich, że C. i M. O. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz ze swoją małoletnią córką. Skarżący zamieszkują w budynku mieszkalnym o pow. [...] m2, utrzymując się z działalności rolniczej, oraz renty inwalidzkiej C. O. Łączna wysokość tych świadczeń wynosi około 1700 zł miesięcznie. W skład ich majątku wchodzi również nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Wnioskodawcy podkreślili, że ze względu na stan zdrowia C. O. oraz A. O. (ich córki) znaczącą pozycję w ich budżecie domowy zajmują wydatki na leczenie i rehabilitację. Okoliczności podniesione we wniosku znalazły potwierdzenie w dokumentach nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego. Wynika z nich bowiem, że łączny dochód osiągnięty w 2008 r. wyniósł 14.335 zł, zaś dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych przyznano w wysokości [...] zł. Równocześnie potwierdzenie znalazły oświadczenia dotyczące stanu zdrowia C. i A.O. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Mając powyższe na względzie trzeba zauważyć, że na obecnym etapie postępowania zasadniczym wydatkiem, do poniesienia którego zobowiązana jest strona jest wpis od skargi. W rozpoznawanej sprawie wpis ten będzie miał charakter stosunkowy, gdyż skarżący kwestionują wskazaną w zaskarżonej decyzji wysokość kary pieniężnej nałożonej przez Dyrektora Izby Celnej w K. Zgodnie z treścią § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis ten w niniejszej sprawie wyniósłby 345 zł ([...] zł x 3%). Oceniając sytuację materialną wnioskodawców w kontekście ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, na uwadze trzeba mieć nie tylko zadeklarowany przez nich dochód z prowadzonej działalność rolniczej lecz również wydatki związane z bieżącym utrzymaniem się. W świetle uzyskanych informacji uzasadnione jest twierdzenie, że w związku z koniecznością leczenia się wydatki te są wyższe od przeciętnych. Schorzenia skarżącego i jego córki maja bowiem charakter trwały i wymagają ustawicznego leczenia i rehabilitacji, co oznacza, że w tym zakresie niemożliwe jest poczynienie oszczędności. Biorąc więc pod uwagę wysokość wymaganego w niniejszej sprawie wpisu od skargi oraz wysokość dochodu wnioskodawców uzasadnione jest zwolnienie ich z tej opłaty. Stanowi ona bowiem niemalże 20% ich miesięcznych dochodów. Odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie pod uwagę brano przede wszystkim pozostałe, ewentualne koszty postępowania sądowego. Co do zasady są nimi opłata kancelaryjna za sporządzenie wyroku z uzasadnieniem (100 zł ) oraz wpis od skargi kasacyjnej (50 % wpisu od skargi). Podkreślenia wymaga jednakże, że opłaty te maja charakter potencjalny, czyli uzależniony od wyniku postępowania, którego obecnie nie sposób przewidzieć. Ich wysokość nie stanowi zaś wydatku na tyle znaczącego, aby jego poniesienie przez wnioskodawców wiązało się z większymi trudnościami. Stąd też w pozostałym zakresie odmówiono przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia