II SA/Gl 258/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2012 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie warunków zabudowy terenu oddala skargę. Prezydent Miasta C. – po rozpatrzeniu wniosku E. P. – decyzją nr [...] z dnia [...] roku ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu położonego w C., przy ul. [...], obejmującego działkę nr 1 obr. [...] dla inwestycji polegającej na rozbudowie i nadbudowie istniejącego budynku w głębi działki oraz budowie budynku mieszkalno-usługowego w części frontowej działki wskazując na spełnienie warunków z art. 61 ust.1 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, z 2003 roku, poz. 717 ze zm.). Mimo wskazania przez inwestora we wniosku, iż dla budynków przy [...], została utworzona Wspólnota Mieszkaniowa, organ I instancji powiadomił o postępowaniu właścicieli mieszkań przy [...], i im też dołączył decyzję z dnia [...] roku. Odwołania od tej decyzji wnieśli: A. C., K. C., A. P., J. K., F. M., E. G., Z. G., M. J. oraz K. K. (L.?). Odwołujący się wyrazili obawy co do projektowanej nadbudowy budynku istniejącego na działce nr 1, upatrując w tej nadbudowie ograniczenia dostępu światła dziennego do ich mieszkań. Podnieśli także, że ich budynek mieszkalny (na działce nr 2) jest usytuowany 9,5 metra od granicy, a nie 15 metrów. Po rozpatrzeniu powyższych odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.- umorzyło postępowanie odwoławcze. W motywach Kolegium stwierdziło, że odwołujący są właścicielami lokali mieszkalnych, tworzących Wspólnotę Mieszkaniową. Prawa i obowiązki właścicieli lokali oraz zarządu nieruchomością wspólną regulują przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2000 roku, nr 80, poz. 963 ze zm.), a w szczególności jej art. 21. Tylko zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej, reprezentowany przez co najmniej dwóch jej członków, mógłby skutecznie kwestionować decyzję organu I instancji. Natomiast odwołania nie zostały podpisane przez żadnego z członków zarządu, a więc nie są one prawnie skuteczne. Natomiast odwołujący się wskazują na naruszenie ich interesu prawnego przez ewentualne ograniczenie dostępu światła dziennego co w istocie uzasadnia istnienie interesu faktycznego. Kolegium powołało się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, stwierdzając iż wynika z niego, że stroną w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy w przypadku gdy z terenem inwestycji sąsiaduje działka na której znajduje się budynek Wspólnoty, jest Wspólnota Mieszkaniowa. Nadto organ odwoławczy w odpowiedzi na zarzuty odwołań podał, że budynek odwołujących się usytuowany jest w odległości 9,5 metra od granicy działki nr 1 oraz w odległości 15 metrów od budynku przeznaczonego do rozbudowy. Wskazano także, iż decyzja organu I instancji została doręczona członkom zarządu Wspólnoty, którzy nie złożyli odwołań. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożyła Wspólnota Mieszkaniowa [...] reprezentowana przez dwóch członków zarządu tej Wspólnoty. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzucając naruszenie wydaną decyzją ostateczną art. 1 k.p.a. Zdaniem strony skarżącej istotnie zasadą jest, że w sytuacji gdy postępowanie dotyczy części wspólnej nieruchomości Wspólnoty, stroną jest Wspólnota reprezentowana przez zarząd. Jednakże członek Wspólnoty, może występować samodzielnie jako strona postępowania, jeżeli wykaże swój indywidualny własny interes prawny. Składający odwołanie mieli interes prawny w postaci ograniczenia dostępu do światła dziennego. Skoro więc decyzja I instancji została im doręczona to organ odwołujący winien wydać decyzję merytoryczną, a nie umarzać postępowanie odwoławcze. Przyznano równocześnie, że decyzja ostateczna została doręczona zarządowi Wspólnoty Mieszkaniowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jest bezsporne w sprawie i wynika z akt postępowania administracyjnego ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji na działce nr 1, z którą bezpośrednio sąsiaduje działka należąca do Wspólnoty Mieszkaniowej [...], na której znajduje się budynek tej Wspólnoty zamieszkały m.in. przez odwołujących się. Spór dotyczy uprawnień odwołujących się (będących członkami Wspólnoty) do wystąpienia w sprawie w charakterze stron, a więc możliwości złożenia odwołania ze skutkiem o którym mowa w art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. lub 138 §2 k.p.a., a także charakteru prawnego decyzji z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 2012.270, dalej ppsa) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Skarżąca Wspólnota w istocie twierdzi, że taki interes posiada i kwestionuje odmowę przyznania tego interesu swoim członkom przez organ odwoławczy. Zdaniem Sądu w istocie Wspólnota stoi na stanowisku, że interesy poszczególnych odwołujących się były indywidualnymi interesami prawnymi, a równocześnie interesem Wspólnoty. Na wstępie rozważań należy stwierdzić, że ustawa z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie wskazuje wprost, kto jest stroną postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowano stanowisko (np. uchwałą z 25 września 1995, VI SA 13/95, ONSA 1995/4/154), że stroną postępowania administracyjnego o ustalaniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być właściciele lub użytkownicy sąsiednich działek, o ile inwestycja której dotyczą warunki oddziałowują na te działki. Inaczej mówiąc właściciele (użytkownicy) sąsiednich działek, aby być stronami postępowania o ustaleniu warunków zabudowy na sąsiedniej działce (co do zasady) muszą wykazać się interesem prawnym w rozumieniu art. 1 k.p.a., a więc wskazać przepis prawa z którego wynika ich interes prawny. Podkreślenia wymaga fakt, że to na nich spoczywa obowiązek wykazania posiadania interesu prawnego, który powinien być konkretny i realny. W niniejszej sprawie kontrolą sądową objęta jest ostateczna decyzja wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołań wymienionych w niej osób fizycznych, będących z mocy ustawy o własności lokali członkami skarżącej Wspólnoty. W ocenie Sądu pogląd Kolegium, iż odwołującym się w postępowaniu o wydanie wnioskowanej decyzji o warunkach zabudowy, przymiot strony nie przysługiwał należy podzielić. Jak już wskazano wyżej, wszyscy odwołujący się zamieszkują w budynku wchodzącym w składa nieruchomości tworzącej Wspólnotę Mieszkaniową [...]. Zarząd nieruchomością wspólną został uregulowany w ustawie z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2000 r., nr 80, poz. 903 ze zm.). Ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy Wspólnotę Mieszkaniową. Wspólnota Mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana (art. 6 ustawy o własności lokali). W przypadku Wspólnoty większej ( a z taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie) zarząd kieruje sprawami Wspólnoty Mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między Wspólnotą a jej poszczególnymi członkami. Oznacza to, że w sprawie o ustalenie warunków zabudowy na nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością na której znajdują się budynek Wspólnoty, stroną postępowania jest Wspólnota Mieszkaniowa. Od zasady, iż członków Wspólnoty reprezentuje zarząd istnieją odstępstwa. Odstępstwa te wynikają z ukształtowanego w tej kwestii orzecznictwa sądów administracyjnych. W orzecznictwie tym wyrażany jest pogląd, że członek Wspólnoty może być stroną w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli wykaże swój indywidualny własny interes prawny (np. wyrok z dnia 21 lipca 2004 roku, IV SA 2061/02 LEX 158921, wyrok z dnia 19 października 2004 roku IV SA 1522/03 LEX 160791). Zdaniem Sądu powoływanie się przez odwołujących na brak dostępu światła dziennego do ich mieszkań słusznie zostało przez organ odwoławczy ocenione jako brak indywidualnego interesu prawnego w sprawie o ustalenie warunków zabudowy. Także potraktowanie przez stronę skarżącą ewentualnego braku dostępu światła dziennego do lokali tworzących Wspólnotę nie uzasadnia wzruszenia zaskarżonej decyzji. Kwestia pozbawienia lub pogorszenia dostępu światła dziennego do mieszkań odwołujących się, a więc budynku Wspólnoty nie podlega ocenie na etapie ustalania warunków, ale dopiero na etapie pozwolenia na budowę. W decyzji organu I instancji (pkt 6) zawarto informacje dla projektanta, aby tak zaprojektować nadbudowę, aby nie doszło do naruszenia interesów osób trzecich, a więc i w zakresie ochrony tych interesów przed pozbawieniem dostępu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Zagadnienie "dostępu światła dziennego" nie stanowi więc podstawy do uznania istnienia indywidualnego interesu prawnego odwołujących się w sprawie o wydanie warunków zabudowy, nie może być ono badane na tym etapie. W sytuacji gdy brak projektu budowlanego, nie sposób stwierdzić czy konkretna budowa wywoła skutki w postaci braku dopływu światła dziennego do lokali mieszkalnych. Co więcej zdaniem Sądu organy administracyjne nie mogą badać tego zagadnienia w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Nawet bowiem, gdyby można było na tym etapie ustalić, że planowana inwestycja wywoła tego rodzaju skutki, to nie oznacza to, że nie będzie możliwości jej zrealizowania. Inwestor może bowiem uzyskać zgodę na odstępstwo od przepisów normujących zagadnienia dopływu światła dziennego. Udzielenie takiej zgody jest jednak możliwe dopiero na etapie wydawania pozwolenia na budowę (art. 9 ustawy z dnia 27 lipca 1994 r., Prawo budowlane). W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że odwołujący się nie wykazali własnego interesu prawnego, nie byli więc stroną przedmiotowego postępowania, a zatem nie służyło im prawo do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji (art. 127 § 1 k.p.a.). Zasadnie więc organ odwoławczy wydał decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Postępowanie odwoławcze może bowiem zakończyć się decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.). Przepisy art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie określa przyczyn umorzenia postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania będzie miała miejsce jednak nie tylko wtedy, gdy strona cofnie odwołanie (art. 137 § k.p.a.), ale także wtedy, gdy organ odwoławczy w trakcie postępowania ustali, że wnoszący odwołanie nie jest strona w sprawie (art. 127 § 1 k.p.a.), wypełnia to przesłankę bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego. W tym miejscu należy wskazać na uchwałę 7 sędziów z dnia 5 lipca 1999 roku (OPS 16/98, ONSA 1999, nr 4, poz. 119), w której wyjaśniono, że stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 1 k.p.a., następuje w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Pogląd ten podziela skład orzekający. W świetle wyżej przedstawionej argumentacji skarga Wspólnoty nie mogła być uwzględniona, i z tego powodu podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa. Jeżeli nawet przyjąć, że w sprawie doszło do naruszeń przepisów postępowania to w ocenie sądu nie mogły one mieć wpływu istotnego na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 litera c ppsa).