II SA/Gl 260/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi U. L. i P. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Starosty C. nr [...] z dnia [...] r. 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących kwotę [...] zł ([...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta C. decyzją nr [...] z dnia [...] roku na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 z zm.) zatwierdził projekt budowlany dobudowy tarasu do istniejącego budynku mieszkalnego na działkach nr A i B, obręb [...] w S. i udzielił R. i J. S. pozwolenia na budowę tego obiektu. Powyższa decyzja uzyskała przymiot ostateczności. Pismem z dnia [...] 2006 roku, określonym jako "zażalenie" L. i U. L., właściciele sąsiedniej nieruchomości oznaczonej nr C, wnieśli o "anulowanie" udzielonego inwestorom pozwolenia na dobudowę tarasu. Podali, że nie brali udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty C. z dnia [...] roku, a projektowany taras będzie usytuowany na przeciw dwóch okien znajdujących się w ścianie ich budynku, położonego w granicy z działkami inwestorów. Budowa tarasu, którego ściana boczna ma wysokość 4 metrów znacznie pogorszy dostęp światła słonecznego do pomieszczeń w ich budynku. Twierdzili, że złożony przez inwestorów projekt budowlany nie ujawniał okien istniejących w ścianie granicznej ich budynku, a okna te zostały wykonane zgodnie z dokumentacją budowlaną z [...]roku. Postanowieniem z dnia [...] roku Starosta C. wznowił na wniosek określony jako "zażalenie" postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...] roku o pozwoleniu na budowę tarasu. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazał na przesłanki podane przez wnioskodawców, a odpowiadające art. 145 § 1 pkt 4 kpa i art. 145 § 1 pkt 5 kpa i zachowanie przez wnioskodawców terminu przewidzianego art. 148 kpa. W dniu [...] roku decyzją nr [...] Starosta C., na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa, odmówił uchylenia decyzji z [...] roku. W uzasadnieniu organ dokonał analizy przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145 a kpa i stwierdził brak ich wystąpienia. W szczególności zdaniem organu I instancji nie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Decyzją w stosunku do której nastąpiło wznowienie postępowania zezwolono na budowę tarasu, którego ściana osłonowa pełna została odsunięta na odległość 3 metrów od granicy działki wnioskodawców, a więc zostały zachowane wymogi § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. z 2002 r., nr 75, poz. 690 z zm.). Okoliczność ta – zdaniem organu I instancji w świetle art. 28 ust.2 w związku z art. 3 ust. 20 Prawa budowlanego świadczy o nie posiadaniu przez wnioskodawców przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną o pozwoleniu na budowę tarasu. Jeżeli chodzi o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa to w ocenie organu podanie przez wnioskodawców informacji, że w ścianie ich budynku mieszkalnego usytuowanego w granicy z działką inwestorów znajdują się okna, nie jest nowym dowodem w sprawie, a raczej przesłanką o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Nadto dobudowa tarasu w odległości 3 metrów od granicy w której posadowiony jest budynek wnioskodawców z oknami nie narusza § 13 rozporządzenia, gdyż nie dochodzi do zacienienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Brak także w sprawie przesłanki wymienionej w art. 145 § 1 pkt 1 kpa, a polegającej na sfałszowaniu dokumentacji projektowej dla budowy tarasu, przez nieuwzględnienie w niej istnienia okien w ścianie budynku wnioskodawców. Istnienie przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 kpa jest bowiem uzależnione od istnienia prawomocnego orzeczenia sądowego bądź orzeczenia innego organu, stwierdzającego dokonanie fałszerstwa. W konkluzji uzasadnienia organ I instancji stwierdził, że w sytuacji nie istnienia wad postępowania określonych w art. 145 § 1 kpa i stwierdzenia ich niewystępowania należało odmówić uchylenia decyzji objętej wznowionym postępowaniem. W odwołaniu U. i P. L. zarzucili organowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 ,5 kpa, § 13 ust. 1 i § 57 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych (...) oraz art. 5 ust. 9 Prawa budowlanego z 1994 r. Zdaniem odwołujących się ponieważ ich budynek został wykonany w oparciu o pozwolenie na budowę, a w jego ścianie położonej w granicy z działką inwestorów znajdują się otwory okienne to sporny taras winien być oddalony od granicy działek o 4 metry. Osłonięte ściany tarasu blokują bowiem dostęp światła do okien budynku odwołujących się z naruszeniem § 13 rozporządzenia. Fakt istnienia okien w budynku odwołujących się nie był znany organowi orzekającemu w dacie wydania pozwolenia na budowę, co także uzasadnia wznowienie postępowania w sprawie udzielonego pozwolenia na budowę. Zaskarżoną decyzją ( nr[...]) Wojewoda [...] w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach organ podzielił stanowisko organu I instancji co do braku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Stanowi to – zdaniem organu II instancji – następstwo faktu, że dobudowa tarasu osłoniętego ścianą pełną od strony graniczącej z działką odwołujących się nie narusza wymagań § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r., gdyż nie dochodzi do zacienienia pomieszczeń wnioskodawców. Brak także przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 wobec nie stwierdzenia fałszerstwa dokumentacji projektowej wyrokiem, a także przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucili wydanie decyzji ostatecznej z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa art. 145 § 1 pkt 4 oraz pkt 5 kpa, § 12 ust. 1 pkt 1 oraz § 13 ust. 1 i § 57 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r., a także art. 5 ust. 9 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. W związku z powyższymi zarzutami domagali się uchylenia przedmiotowej decyzji. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. W postępowaniu przeprowadzonym bez udziału skarżących została wydana w dniu [...] roku decyzja zezwalająca R.i J. S. na dobudowę do budynku mieszkalnego znajdującego na działkach A i B tarasu. Taras ten od strony działki sąsiedniej nr C, należącej do skarżących posiada ścianę pełną i jest od niej oddalony o 3 metry. W granicy działki C z działkami inwestorów usytuowany jest budynek skarżących wykonany w oparciu o pozwolenie na budowę z [...] roku ( pismo Burmistrza S. z [...].2003 r.). Budynek ten został zaprojektowany jako obiekt w zabudowie szeregowej na granicy z działką [...] ( obecnie A i B ), a projekt przewidywał lokalizację okien w ścianie granicznej z obecnymi działkami inwestorów. Zarówno obiekt skarżących, jak i inwestorów powstały po roku [...] i stanowiły pawilony usługowe w zabudowie szeregowej. Zaskarżona decyzja, tak jak i decyzja organu I instancji, odmawiające uchylenia decyzji zezwalającej na budowę tarasu na działkach A i B zostały wydane w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 Kpa. Organy orzekające uznały, iż skarżącym nie przysługuje przymiot strony z uwagi na fakt, że usytuowanie tarasu odpowiada § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, a tym samym brak jest przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Tego stanowiska skład orzekający nie podziela. Fakt usytuowania obiektu ( jego części ) w stosunku do działki sąsiedniej w sposób spełniający wymagania § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 12 kwietnia 2002 r. nie przesądza o braku przymiotu strony właściciela tej sąsiedniej działki w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę odnośnie tego obiektu. Stosownie do art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, obowiązującego w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę tarasu, stroną postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu ( art. 3 pkt 20 ). Zdaniem składu orzekającego przez przepisy odrębne o których mowa w art. 3 pkt 20 należy rozumieć przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych do nich oraz aktów wykonawczych do ustawy – Prawo budowlane. Należą więc do tych przepisów także przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych : organy nie dostrzegły jednak, że obszar oddziaływania obiektu nie jest ograniczony dopuszczalnymi w § 12 rozporządzenia odległościami lokowania obiektów względem granic działki sąsiedniej, ale także np. regulacjami dotyczącymi naturalnego oświetlenia ( § 13 i § 57 ) czy bezpieczeństwa pożarowego ( § 271 i § 273 ). Prawidłowe wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu ma istotne znaczenie dla ustalenia stron postępowania ( art. 28 ust. 2 ) co koresponduje z wyrażoną w Prawie budowlanym zasadą poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Stwierdzenie przez organy orzekające w sprawie, że skarżącym nie przysługiwał status strony w postępowaniu zakończonym decyzją o pozwoleniu na budowę tarasu nastąpiło z naruszeniem art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20, Prawa budowlanego, a w konsekwencji z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Ustalenie obszaru oddziaływania obiektu ( tu tarasu ) nastąpiło bowiem jedynie z uwzględnieniem § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 roku. Pominięto natomiast podnoszone przez skarżących kwestie związane z zacienieniem ściany ich budynku w której znajdują się otwory okienne. Twierdzenie organów co do zachowania wymagań § 13 rozporządzenia należy bowiem ocenić jako gołosłowne skoro z decyzji nie wynika ani wysokość dobudowanego tarasu, ani dokonanie obliczeń o których mowa we wskazanym przepisie. Oznacza to, że odmówienie skarżącym przymiotu strony nastąpiło także z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 § 1 kpa, a w konsekwencji art. 107 kpa. Nie uwzględniły także organy okoliczności, iż budynek skarżących usytuowany w granicy i posiadający w ścianie granicznej okna został wzniesiony w oparciu o pozwolenie na budowę. Do czasu gdy decyzja zezwalająca na jego budowę będzie funkcjonować w obiegu prawnym, fakt ten musi być uwzględniany chociażby w kontekście powołanego § 13 rozporządzenia i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Nie można także podzielić stanowiska o braku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa skoro jest bezsporne, że o istnieniu okien w ścianie granicznej budynku skarżących organ wydający pozwolenie na budowę tarasu nie posiadał informacji w dacie jej podjęcia. Za zasadne natomiast należy uznać wykluczenie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, która istotnie jest uzależniona od stwierdzenia sfałszowania dowodu prawomocnym orzeczeniem sądu. W świetle powyższych rozważań zaskarżoną decyzją wydaną w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa należy uznać za wadliwą, a conajmniej przedwczesną. W postępowaniu ponownym organy orzekające powinny prawidłowo ustalić obszar oddziaływania dobudowanego tarasu, uwzględniając regulację rozporządzenia w zakresie dopuszczalnego zacienienia, ochrony przeciwpożarowej i fakt legalnego istnienia w granicy działek budynku posiadającego otwory okienne. Dopiero wynik tak przeprowadzonego postępowania umożliwi stwierdzenie czy skarżącym przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę tarasu, a tym samym czy zaistniała przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Istnienie bowiem tej przesłanki ( z art. 145 § 1 pkt 4 kpa ) jest niezbędne dla uwzględnienia podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a to z uwagi na fakt, że postępowanie może być wznowione wyłącznie na żądanie strony lub z urzędu ( art. 147 kpa ). W przypadku uznania, że w sprawie wystąpiła lub wystąpiły przesłanki wznowieniowe należy sprawę rozpoznać od nowa i rozstrzygnąć w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie orzekania, wydając decyzję przewidzianą art. 151 § 1 pkt 2 kpa lub 151 § 2 kpa. Kierując się powyższą argumentacją na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c w związku z art. 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm., ppsa) orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na art. 200 ppsa.