II SA/Gl 260/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi [A] Sp. z.o.o w T. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy przyłącza energii elektrycznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącej Spółki kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] na podstawie art. 105 § 1 kpa, orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie budowy przyłącza napowietrzno-kablowego energii elektrycznej nN dla zasilania altany na działce 1 w C. przy ul. [...] w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w dniu [...] r. wpłynęło pismo "A" Sp. z o.o. dotyczące sprawdzenia legalności posadowienia przyłącza napowietrzno-kablowego nN w pasie drogowym drogi gminnej w pobliżu sieci wodociągowej. Na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i przeprowadzonej kontroli obiektu stwierdzono, iż przyłącze napowietrzne zostało wykonane w oparciu o sporządzoną dokumentację projektową i odebrane protokołem. Przyłącze służy do podłączenia jednego odbiorcy. W toku postępowania stwierdzono, iż przebieg wodociągu w terenie nie pokrywa się z naniesionym na mapę zasadniczą znajdująca się w zasobach geodezyjnych Starostwa Powiatowego w G. Będąca podstawą do sporządzenia projektu budowlanego inwentaryzacja geodezyjna została sporządzona bez uwzględnienia stanu faktycznego przebiegu wodociągu (inny przebieg sieci wodociągowej w terenie niż wniesiony na mapie do celów projektowych). Wykonany w oparciu o tak sporządzoną inwentaryzację projekt przyłącza obejmujący budowę 5 słupów energii elektrycznej w ul. [...], doprowadził do znacznego ich zbliżenia do istniejącej sieci wodociągowej Ø 150 wybudowanej w latach 70-tych ubiegłego wieku. Wykonany w oparciu o inwentaryzację geodezyjną projekt budowy nie uwzględniał rzeczywistych odległości w odniesieniu do istniejącej infrastruktury. Zatem ze względu na wątpliwości, co do właściwego wykonania przyłącza energetycznego, w oparciu o warunki określone w przepisach, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] postanowieniem Nr [...] z dnia [...] r. nałożył obowiązek sporządzenia i dostarczenia ekspertyzy technicznej dotyczącej budowy przedmiotowego przyłącza. W dniu 27 września 2017 r. "B" S.A., Oddział w G. przedłożył ekspertyzę techniczną uwzględniającą odległość słupów wybudowanego przyłącza kablowo-napowietrznego od istniejącej sieci wodociągowej przy ul. [...] sporządzoną przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. K. K. Podstawą sporządzenia ekspertyzy była inwentaryzacja geodezyjna określająca odległość osi słupów energii elektrycznej od istniejącego wodociągu wykonana przez uprawnionego geodetę A. K. W dniu [...] r. odbyła się wizja lokalna w terenie, gdzie wykonano przekopy kontrolne. Dokonano trzech przekopów przy stanowiskach słupowych oznaczonych numerami 2, 3 i 4. Pomierzono odległości pomiędzy słupami i wodociągiem. Odległości wynoszą odpowiednio 1,07m, 0,88m i 1,03m. Po wykonanych pomiarach ekspert stwierdził, że odległość słupa nr 2 do wodociągu wynosi 83cm, odległość słupa nr 3 od wodociągu wynosi 64 cm, a słupa nr 4 wynosi 79 cm. Ekspert stwierdził, że wg [...] – zeszyt 3 – warunki techniczne wykonania i odbioru sieci wodociągowych, odległość pomiędzy słupem i wodociągiem została określona na 0,7m, lecz są to odległości zalecane, a nie obligatoryjne. Ekspert odniósł się również do odległości słupa energii elektrycznej od wodociągu określonej na 20,00 cm, podniesionej w protokole z udziałem stron postępowania w dniu [...] r. Stwierdził, że odległość została błędnie podana, gdyż wiertło do wykonania otworu Ø 55 uszkodziłoby wodociąg. Badania kontrolne wykazały wynik pomiarów i prób w granicach norm dopuszczalnych. Na podstawie zmierzonych odległości autor ekspertyzy stwierdził, iż "budowa słupów przyłącza napowietrznego nie mogła mieć wpływu na uszkodzenie wodociągu Ø 150". Po zakończeniu postępowania zostały powiadomione strony pismem z dnia 3 października 2017 r. Zarówno "A" Sp. z o.o., jak i "B" S.A. wniosły uwagi do prowadzonego postępowania w zakresie odległości wybudowanych słupów przyłącza energii elektrycznej od wodociągu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] po zapoznaniu się z wniesionymi w pismach uwagami przyjął za wiarygodne pomiary dokonane przez uprawnionego geodetę w dniu [...] r. przy udziale stron. W odwołaniu od decyzji "A" Sp. z o.o. zarzuciła nieuwzględnienie jej stanowiska zawartego w piśmie z dnia 25 października 2017 r., w którym po zapoznaniu się z ekspertyzą techniczną, podała wyniki dokonanych pomiarów odległości pomiędzy słupami, a siecią wodociągową. Jednakże zaskarżoną decyzją organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Organ II instancji stwierdził, że przedmiotowe przyłącze energii elektrycznej zostało zrealizowane w oparciu o sporządzony plan sytuacyjny, tj. w ramach trybu przewidzianego w art. 29a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.). W ocenie organu nie budzi też wątpliwości przedłożona ekspertyza budowlana, gdyż przedstawiciel odwołującej się Spółki brał udział w wizji, w trakcie której wykonano przekopy kontrolne oraz z udziałem uprawnionego geodety pomierzono odległości pomiędzy słupami a wodociągiem. Wówczas przedstawiciel Spółki nie zgłosił zastrzeżeń co do wyników pomiarów. Zdaniem organu, nie można zaś uznać za miarodajne i wiarygodne pomiary wykonane przez Spółkę, gdyż mogą być obarczone błędami i czynności pomiarowe wykonano bez udziału pozostałych stron. Nadto, autor ekspertyzy wyjaśnił, że zalecana, ale nie obligatoryjna norma odległości pomiędzy słupem i wodociągiem równa 0,7m, w przypadku słupa nr 2, przy badaniu którego miało dojść do uszkodzenia wodociągów, wynosi w rzeczywistości 0,83m. Co prawda, w przypadku słupa nr 3, odległość ta wynosi 0,64m, lecz i tak jest wystarczająco duża i bezpieczna. Ewentualne roszczenia z tytułu uszkodzenia wodociągu, podlegają zaś kognicji sądów powszechnych. Stąd też zdaniem organu odwoławczego, wykonana budowa przyłącza jest legalna i zgodna z przepisami. Brak zatem konieczności przeprowadzenia postępowania naprawczego, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. W skardze do sądu administracyjnego Spółka "A" domagała się uchylenia decyzji organów obydwu instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie: 1) art. 7 i 77 § 1 kpa z powodu nieuwzględnienia dowodu z dokonanych przez nią pomiarów i przedłożonej dokumentacji fotograficznej, 2) błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie odległości słupów energii elektrycznej od sieci wodociągowej. Skarżąca zarzuciła, że odległości te są zbyt małe w stosunku do określonych w tym zakresie norm, co stwarza zagrożenie uszkodzenia wodociągu. Wg wyliczeń skarżącej, odległość ta wynosi zaledwie 20 cm, co jest rażącym przekroczeniem istniejącej normy. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Uczestnik postępowania "B" S.A. pismem z dnia 11 czerwca 2018 r. wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, przychylając się do stanowiska organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty należało podzielić. Przedmiotem postępowania była budowa przyłącza napowietrzno-kablowego, zrealizowanego na podstawie planu sytuacyjnego w trybie art. 29a ustawy – Prawo budowlane, wyżej powołanej. Fakt, że budowa nie wymagała pozwolenia, ani zgłoszenia robót budowlanych, nie pozbawia jednak organów nadzoru budowlanego kompetencji co do ingerencji w proces budowy, jeżeli roboty budowlane wykonano w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 tej ustawy). Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 października 2016 r. sygn. akt II OPS 1/16 (ONSAiWSA 2017/1/2). Postępowanie organu I instancji prowadzone było na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Jego celem było zbadanie, czy przedmiotowa budowa w sposób istotny odbiega od warunków określonych w warunkach technicznych wykonania i odbioru sieci wodociągowych, a mianowicie, czy zachowano zaleconą odległość pomiędzy słupem a wodociągiem, określoną na 0,7m. Celem ustalenia tej okoliczności organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego nałożył na "B" S.A. jako inwestora obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej, dotyczącej lokalizacji słupów przyłącza od istniejącej sieci wodociągowej. Z przedłożonej ekspertyzy wynika, że budowa obejmowała pięć słupów przyłącza napowietrznego. Tymczasem pomiary geodezyjne wykonano jedynie co do trzech słupów, oznaczonych nr 2,3 i 4. Z niewiadomych przyczyn ekspertyzą nie objęto zatem słupów nr 1 i 5. Do tej okoliczności nie odniosły się w ogóle organy nadzoru budowlanego, pomimo, że skarżąca pismem z dnia 25 października 2017 r. skierowanym do organu I instancji zarzuciła brak wykopu kontrolnego słupa nr 1, kwestionując nadto wyniki pozostałych pomiarów. Tego samego rodzaju okoliczności podniesiono w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżąca nie podniosła jedynie zarzutów co do niezachowania odległości słupa nr 5, co do którego nie wykonano wykopów pomiarów kontrolnych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 kpa oraz art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, organy nadzoru budowlanego orzekły o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Nie zbadano bowiem odległości słupów nr 1 i 5 od istniejącego wodociągu. Sąd administracyjny nie podzielił natomiast pozostałych zarzutów skargi. Ustalenia organów nadzoru budowlanego co do spełnienia zalecanej odległości pozostałych słupów oparto bowiem na ekspertyzie technicznej i pomiarach, wykonanych przez uprawnionego geodetę z udziałem stron. Skarżąca nie podważyła rzetelności tych pomiarów, przedkładając wyniki pomiarów i dokumentację fotograficzną z ich przebiegu, wykonaną bez udziału stron i jedynie przez własnych pracowników. Stąd też brak podstaw do ferowania zarzutu dowolności ustaleń faktycznych organów obydwu instancji i naruszenia reguł procedury administracyjnej w tym względzie. Jedynie przedłożenie wyników pomiarów wykonanych przez uprawnionego geodetę na zlecenie skarżącej, mogłyby podważyć wiarygodność ekspertyzy technicznej, złożonej przez inwestora. Celem postępowania przed organem nadzoru budowlanego nie może też być ustalenie przyczyn uszkodzenia wodociągu, a jedynie zbadanie przesłanek z art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy – Prawo budowlane. Zdaniem sądu administracyjnego, nie ma też znaczenia fakt, że na mapach geodezyjnych nie naniesiono rzeczywistego przebiegu wodociągu, wykonanego w latach 70-tych ub. wieku. W terenie widoczny jest bowiem hydrant, usytuowany w linii słupów elektrycznych (vide: materiał fotograficzny, sporządzony przez PINB w dniu [...] r.). Tego rodzaju stan rzeczy winien wzbudzić czujność inwestora w toku realizacji inwestycji i dochowanie staranności przy prowadzeniu robót, aby nie doszło do narażenia mienia skarżącej. Nadto, ewentualne prace przy wodociągu mogą skutkować zagrożeniem stabilności słupów elektrycznych. Stąd też celem działań organów nadzoru budowlanego winno być zbadanie odległości wszystkich słupów od wodociągu i wydanie nakazów w trybie art. 51 Prawa budowlanego celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem i sztuką budowlaną. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obydwu instancji jako wydane bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.). O kosztach postępowania obejmujących wpis sądowy w kwocie 500 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącej zgodnie z art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 tej ustawy. Aczkolwiek pełnomocnik skarżącej Spółki w osobie radcy prawnego zgłosił udział w postępowaniu sądowym poprzez nadesłanie pełnomocnictwa po wniesieniu skargi, jednak brak podstaw do zasądzenia na jego rzecz wynagrodzenia. Nie dokonał bowiem żadnej innej czynności procesowej, tj. nie sporządził skargi (nie podpisał jej), nie nadesłał żadnego innego pisma, ani też nie stawił się na rozprawę. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien zatem wezwać inwestora o uzupełnienie ekspertyzy technicznej co do słupów nr 1 i 5, bądź zlecić jej uzupełnienie w trybie art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego. Dopiero na tej podstawie możliwe będzie rozstrzygnięcie sprawy. ec