II SA/Gl 265/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy W skardze z dnia [...] r. zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Następnie skarżący złożył wniosek na druku urzędowego formularza. Wynika z niego, że P.K. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z małżonką i trójką pełnoletnich dzieci. W skład ich majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Skarżący podkreślił, że jedynym źródłem utrzymania się jego rodziny jest dochód osiągany z pracy w gospodarstwie rolnym, który kształtuje się na poziomie około [...] zł miesięcznie. Oprócz typowych kosztów utrzymania się, wnioskodawca ponosi dodatkowe wydatki związane z edukacją swoich dzieci – córki A. i syna G. Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca nadesłał szereg dokumentów obrazujących ich sytuację materialną. W oparciu o nie ustalono, że comiesięczne wydatki jego rodziny kształtują się na poziomie około [...] zł i składają się na nie opłaty za wodę, energię elektryczną, wywóz śmieci oraz telefony. Skarżący korzystają z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych – w [...] r. z tego tytułu przyznano im kwotę [...] zł, co potwierdza treść decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] r. nr [...], której kserokopię skarżący nadesłał na wezwanie referendarza sądowego. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Mając powyższe na względzie trzeba zauważyć, że na obecnym etapie postępowania zasadniczym wydatkiem, do poniesienia którego zobowiązana jest strona jest wpis od skargi. W rozpoznawanej sprawie wpis ten będzie miał charakter stosunkowy, gdyż skarżący kwestionuje wskazaną w zaskarżonej decyzji wysokość przyznanego mu odszkodowania za wywłaszczenie. Biorąc więc pod uwagę, że wynosi ono [...], wpis stosunkowy wyniesie [...]zł ([...] x 4% zgodnie z treścią § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Oceniając sytuację materialną wnioskodawcy w kontekście ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, na uwadze trzeba mieć nie tylko zadeklarowany przezeń dochód z prowadzonej działalność rolniczej lecz również uzyskiwanie dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. Uwzględniwszy wysokość dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych, uzyskanych w [...] r. ustalono, że przeciętnie, miesięczny dochód rodziny P.K. wynosi około [...] zł. W tej sytuacji uiszczenie wpisu od skargi w opisanej wyżej wysokości nie spowoduje znaczącego uszczerbku w utrzymaniu się jego rodziny. Pozostałe koszty, którymi co do zasady mogą być ewentualny wpis od skargi kasacyjnej oraz opłata kancelaryjna za sporządzenie odpisu wyroku sądu wraz z uzasadnieniem nie są zaś na tyle wysokie, aby ich opłacenie leżało poza możliwościami finansowymi P. K. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia