II SA/Gl 268/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie WSA Elżbieta Kaznowska, WSA del. Sławomir Wojciechowski, Protokolant st. sek. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę We wniosku sformułowanym ostatecznie w piśmie z dnia [...] 2003 r. S. W. i F. K. domagali się od Starosty T. zrealizowania opisanych w tym piśmie roszczeń odszkodowawczych związanychz bezprawnym ich zdaniem zajęciem nieruchomości przy ul. A nr X w T. stanowiącej własność ich poprzednika prawnego F. K. syna F., wypłacenia odszkodowania za wyburzenie połowy oficyny, zwrotu pozostałej połowy tej oficyny, wypłacenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogę dojazdową do sąsiedniej posesji należącej do Pana P., zwrotu zbędnie zajętego przez Gminę T. pasa gruntu o szerokości 4 m przylegającego do budynku przy ul. A nr X od strony południowej, względnie wypłacenia za ten grunt odszkodowania. Po rozpoznaniu tych żądań Starosta T. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył w tej sprawie postępowanie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że poprzednik wnioskodawców F. K. syn F. był właścicielem nieruchomości położonej w T. przy ul. [...] ( obecnie ul. A nr X ) składającej się z działek nr A i B o łącznej powierzchni [...] m2, zapisanej wówczas w księdze wieczystej Tom [...] wykaz [...] prowadzonej przez były Sąd Powiatowy w T.. Orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] Wydziału Społeczno – Administracyjnego ówczesnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. wywłaszczono za odszkodowaniem na rzecz Skarbu Państwa "A" część w/w nieruchomości o powierzchni [...] m2. Postanowieniem Sądu Powiatowego w T. z dnia [...] r. zamknięto wykaz nr [...] a objętą nim nieruchomość przeniesiono do Księgi wieczystej KW Nr [...]. Na mocy postanowienia Sądu Powiatowego w T. z dnia [...] r. sygn. akt [...] o dziale spadku po F. K. synie F. cała nieruchomość o pow. [...] m2 zapisana w KW Nr [...] stała się własnością wnioskodawcy F. K. s. K..W 1971 r. na wniosek "B" w S. dokonano podziału geodezyjnego przedmiotowej nieruchomości. W jego wyniku wydzielono działkę nr C o pow. [...] m2, zabudowaną budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] (obecnie A nr X ), stanowiącą własność Skarbu Państwa, objętą w/w orzeczeniem o wywłaszczeniu z dnia [...] r. i działkę nr D o pow. [...] m2, zabudowaną budynkiem Nr Y, stanowiącą w wyniku działu spadku własność F. K. s. K.. Działkę nr D F. K. sprzedał aktem notarialnym z dnia [...] r. nr rep. A-[...] J. i J. J., co też zostało uwidocznione w tym dniu w księdze wieczystej KW nr [...]. Decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] r. nr [...] stwierdzono nieważność w/w orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia [...] r. i w konsekwencji w dniu [...] r. Gmina T. zwróciła protokolarnie zabudowaną działkę nr C F. K. s. K.. Dalej organ orzekający stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, iż doszło do wywłaszczenia części działki wnioskodawców pod drogę dojazdową do sąsiedniej nieruchomości stanowiącej działkę nr E. Na działce nr D ustanowiona jest jedynie służebność przejazdu do działki nr E. W konsekwencji brak jest zdaniem organu orzekającego podstaw do uwzględnienia żądania wypłacenia odszkodowania za nieruchomość która zdaniem wnioskodawców miała być pod tę drogę wywłaszczona. Nie jest też możliwy zwrot pasa gruntu przylegającego do budynku nr X od strony południowej, czy też wypłacenia za ten grunt odszkodowania, a to w sytuacji zbycia działki nr C na rzecz osób trzecich. Z tego też powodu nie może być zrealizowane żądanie zwrotu pozostałej części usytuowanej na tej działce oficyny. Nie zostało wykazane wyburzenie drugiej połowy oficyny i z tego względu roszczenie z tym związane powinno być dochodzone na drodze postępowania sądowego. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik S. W. i F. K. wniósł o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem prawa i przy błędnych ustaleniach faktycznych. Stwierdził, że nie chodzi im o nieruchomość wywłaszczoną orzeczeniem z dnia [...] r. ale o budynek parterowy w którym mieszkała S. W. wraz z mężem, wywłaszczony w związku z budową wiaduktu i obwodnicy. Budynek ten był położony przy ul. [...] nr Y. Do jego wyburzenia i zajęcia części nieruchomości na dojazd do działki sąsiedniej doszło bez przeprowadzenia formalnego postępowania wywłaszczeniowego. Doszło do pozbawienia ich własności bez należnego im odszkodowania i bez ujawnienia uprawnień Skarbu Państwa w Księdze wieczystej. W następstwie tych nieprawidłowości możliwe też było zbycie działki przez F. K. na rzecz osób trzecich. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił, zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...], utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się na treść art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 kpa. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż bezprzedmiotowe jest żądanie zwrotu działek skoro ani Skarb Państwa ani inny podmiot publiczno-prawny nie posiadają do nich tytułu prawnego. Stanowią one własność osób fizycznych. Bezpodstawne jest też żądanie wypłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogę dojazdową do posesji sąsiednich – P., a to w sytuacji gdy nie doszło do wybudowania drogi a jedynie do obciążenia służebnością drogi koniecznej. Zdaniem organu odwoławczego obowiązek orzekania o odszkodowaniu w postępowaniu administracyjnym musi wynikać z konkretnych przepisów prawa. Takie przepisy w odniesieniu do sformułowanych przez odwołujących się żądań jednak nie obowiązują. Nie wyklucza to dochodzenia tych roszczeń przed sądem powszechnym. W skardze do sądu S. W. wniosła o uchylenie opisanych wyżej decyzji organów obu instancji jako wydanych jej zdaniem bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy oraz z naruszeniem treści art. 8 i 9 Kpa. Zarzuciła, iż do wybudowania wiaduktu nad torami kolejowymi w T. doszło z naruszeniem przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. Zdaniem odwołującej się poniosła ona szkodę w związku z nie wydaniem decyzji o wywłaszczeniu, chociaż doszło do faktycznego pozbawienia jej własności. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz formułując jego uzasadnienie o treści zbieżnej z motywami zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] 2006 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o stwierdzenie nieważności obu decyzji jako wydanych jego zdaniem z naruszeniem przepisów o właściwości organów. Jego zdaniem właściwym w tej sprawie był organ szczebla wojewódzkiego. Podniósł również iż dokumentacja dotycząca wywłaszczenia w związku z budową wiaduktu nad torami kolejowymi w T. znajduje się w archiwum Urzędu Wojewódzkiego w K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem obowiązującego prawa. W sprawach wszczętych i prowadzonych na wniosek, a taką jest sprawa niniejsza, przedmiot rozpoznania wyznacza żądanie sformułowane we wniosku. W tym też zakresie, sprecyzowanym ostatecznie pismem wnioskodawców z dnia [...] 2003r., sprawa została zdaniem Sądu należycie rozważona. Jak to zasadnie stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a co wynika z zawartej w art. 6 kpa zasady praworządności, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że na organach tych spoczywa obowiązek uwzględnienia żądań stron postępowania administracyjnego jeżeli wynikają one z obowiązujących przepisów. Żądania skarżącej, również zdaniem Sądu, z takich przepisów realizowanych na drodze postępowania administracyjnego, nie wynikają. Na gruncie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.), która w pierwszej kolejności mogła być brana pod uwagę przy ocenie żądań S. W. i F. K., podstawą takich żądań jest wcześniejsze ustalenie, iż są one związane z konkretnym aktem administracyjnym wydanym w odpowiednim trybie przez organ administracji publicznej. Na żaden taki akt w odniesieniu do swoich żądań wnioskodawcy jednak nie wskazali. W szczególności nie może być uznana za taki akt decyzja Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium MRN w T. z dnia [...] r. Nr [...] o zwolnieniu A. W. z obowiązku wpłaty kaucji mieszkaniowej ( zobacz skargę wnioskodawców do NSA Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 22.03.2004 r.). Decyzją tą nie pozbawiono bowiem wnioskodawców ich własności. Z uwagi na swoją treść decyzja ta nie mogła im też wyrządzić żadnej szkody. Nie można też przyjąć aby w oparciu o tę decyzję doszło do wyburzenia części oficyny usytuowanej wcześniej na działce oznaczonej obecnie nr C, czy też do zabrania pozostałej części tej oficyny. Nie stanowiła ona też podstawy do zajęcia części tej działki pod drogę konieczną do działki sąsiada P. ( działki nr E ). W konsekwencji nie zostało wykazane aby działania te były prowadzone w oparciu o decyzję administracyjną, a w konsekwencji aby związane z tymi działaniami roszczenia miały swoje źródło w takiej decyzji. Wprost przeciwnie zarówno w odwołaniu jak i w skardze akcentuje się okoliczność, że zdarzenia te taką decyzją a konkretnie decyzją o wywłaszczeniu i odszkodowaniu nie były poprzedzone. Wnioskodawcy nie wykazali także aby taka decyzja została wydana w odniesieniu do pasa terenu, którego żądanie zwrotu zostało sformułowane w pkt 3 ich pisma z dnia [...] 2004 r. Ze znajdujących się w aktach wypisów z ksiąg wieczystych nie wynika też w ogóle aby jakakolwiek część z dawnych parcel nr A i B, stanowiących własność F. K. s. F.– poprzednika prawnego wnioskodawców, nie wchodziła w skład działek oznaczonych obecnie numerami C i D. Nie wiadomo zatem z jakiego to tytułu przedmiotowy " zbędny grunt" miałby być zwracany i przez kogo, a właściwie o który konkretnie teren chodzi. W konsekwencji zasadnie przyjęły organy obu instancji, że przedmiotowe roszczenia nie mogą być dochodzone w postępowaniu administracyjnym. Zasadnie zatem prowadzone odnośnie tych żądań postępowanie administracyjne, jako bezprzedmiotowe zostało umorzone na podstawie art. 105 § 1 kpa. Zdaniem Sądu brak jest też w stanie faktycznym niniejszej sprawy podstaw do przyznania wnioskodawcom odszkodowania na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawę reformującą administrację publiczną ( Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zm.), a to w sytuacji gdy przesłanką przyznania takiego odszkodowania jest wcześniejsza decyzja komunikacyjna wojewody stwierdzająca nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod drogę, przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego ( art. 73 ust. 1 i ust. 3 ustawy ). Z akt nie wynika aby taka decyzja była wydana przed podjęciem decyzji zaskarżonej. (zobacz m.in. postanowienie Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] r. nr [...]). Jeżeli decyzja taka zapadnie to roszczenie w tym przedmiocie powinno być rozpoznane w odrębnym postępowaniu. Z uzasadnień decyzji obu instancji nie wynika też aby roszczenie to było nimi objęte. Dla jego rozstrzygnięcia niewystarczający byłby zresztą zgromadzony dotychczas w sprawie materiał dowodowy. Nie wynika w szczególności z niego, iż faktycznie część nieruchomości wnioskodawców została zajęta pod drogę publiczną. Żądanie w tym względzie ( odnośnie odszkodowania za część nieruchomości zajętą pod drogę publiczną ) nie zostało też w jednoznaczny sposób w postępowaniu administracyjnym sformułowane. Nie można też podzielić bliżej niesprecyzowanego zarzutu naruszenia właściwości przez organy orzekające. Do orzekania zarówno w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jak i w przedmiocie roszczeń odszkodowawczych związanych z wywłaszczeniem, właściwy jest bowiem zgodnie z ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami starosta. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).