II SA/Gl 268/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Gapiński po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G., T. T., E. K., M. R., M1. R. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 18 stycznia 2024 r. nr NWXIV.7581.3.27.2023 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości p o s t a n a w i a odrzucić skargę M1. R. Pismem z dnia 31 stycznia 2024 r. J. G. oraz T. T., E. K., M. R. (dalej: "skarżący") i M1. R. reprezentowani przez J. G. wnieśli skargę na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 18 stycznia 2024 r. nr NWXIV.7581.3.27.2023 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. dalej: "p.p.s.a.") uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Powyższe oznacza, że skarżący musi mieć w złożeniu skargi interes prawny pojmowany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością. "Interes prawny" zachodzi wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. To, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny, decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego; jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe (podobnie B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2007, s. 424–425). W orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny wywodzony jest z przepisu prawa uprawniającego dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (postanowienie NSA z 8 stycznia 2020r., II OSK 3831/19). Ze skargą może zatem wystąpić podmiot, który wykaże związek pomiędzy chronionym przez przepisy prawa, zasadniczo prawem materialnym, interesem prawnym a zaskarżoną decyzją. Wykazanie związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnia uprawnienie do złożenia skargi. Musi to być przy tym interes własny, indywidualny i wynikający z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Podmiot, który nie ma interesu prawnego, nie ma również legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Brak legitymacji skargowej skutkuje natomiast odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalnej. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2023 r. Starosta [...] (dalej: organ I instancji) wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., poz. 2000 z późn. zm.) odmówił wszczęcia postępowania na rzecz M1. R. w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w gminie G., obręb G., oznaczonej jako działka 1 o powierzchni 0,00094 ha, objętej księgą wieczystą [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa (k. 40 akt administracyjnych sprawy). Uzasadniając powyższe postanowienie organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 18 marca 2024 r. M1. R. wystąpiła o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Przywołując art. 136 ust. 3 ustawy z dna 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344, - dalej: u.g.n.) podkreślił, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r., sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po J. T. ustalił, że wchodzi ona w krąg spadkobierców poprzedniego współwłaściciela wskazanej nieruchomości. Dalej podkreślił, że na podstawie umowy sprzedaży z dnia 12 stycznia 1961 r. Rep. [...] Skarb Państwa nabył przedmiotową nieruchomość. Przywołał art. 136 ust. 7 u.g.n., zgodnie z którym uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w art. 3. Końcowo wskazał, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, bądź doszło do upływu terminu, po którym podmiot nie może domagać się przysługującego jej uprawnienia, należy odmówić wszczęcia postępowania. Na powyższe postanowienie nie wniesiono środka zaskarżenia. W związku z powyższym M1. R. nie była stroną w postępowaniu administracyjnym, ponadto nie doręczono jej zarówno decyzji organu I instancji z dnia 21 listopada 2023 r. nr 3 ([...]) jak i zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym stwierdzić należy, że M1. R. nie posiadała interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., a tym samym nie była uprawniona do wniesienia skargi w sprawie. Uwzględniając powyższe M1. R. nie przysługiwał własny, indywidualny interes prawny w zaskarżeniu decyzji, a co najwyżej interes faktyczny w rozpoznawanej sprawie, który jednak nie daje ochrony sądowej. W konsekwencji nie mogła ona skutecznie wnieść w tej sprawie skargi do sądu administracyjnego. Brak interesu prawnego powoduje bowiem niedopuszczalność skargi oraz skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Uwzględniając powyższe, stosownie do regulacji zawartej art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., Sąd, orzekł jak w sentencji postanowienia. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.