II SA/Gl 269/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.) Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Protokolant referent Jolanta Czarnata po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi D.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie skargi na bezczynność organu, dotyczącą rekultywacji gruntów postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...]r. D.B. jako użytkownik wieczysty nieruchomości Skarbu Państwa, obejmującej działkę nr [...] w P.Ś., wniósł do Wojewody Ś. skargę na bezczynność Prezydenta Miasta P.Ś., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, polegającą na stawianiu przeszkód formalnych w celu niedopuszczenia do przeprowadzenia prac rekultywacyjnych i wykorzystaniu jego nieruchomości. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż Skarb Państwa jest również właścicielem działki nr [...], będącej w użytkowaniu wieczystym Spółki A w B. Obie nieruchomości są zdewastowane i wymagają rekultywacji, której obowiązek przeprowadzenia nałożono na niego za jego zgodą, lecz nie dysponując prawem do działki nr [...], rekultywacji nie może przeprowadzić, zaś obie działki muszą być rekultywowane łącznie. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda Ś. działając na podstawie art. 65 § 1 kpa, przekazał skargę do rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., przyjmując że organem właściwym w sprawach rekultywacji gruntów zgodnie z ustawą z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ) oraz ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), jest starosta, zaś organem wyższego stopnia – kolegium. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po otrzymaniu skargi, pismem z dnia [...]r. wezwało D.B. o sprecyzowanie skargi poprzez wskazanie, czy została ona złożona w trybie art. 37 kpa, czy też na podstawie art. 227 kpa, wyjaśniając nadto znaczenie tych przepisów. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego podał, iż skarga została złożona w trybie art. 227 kpa, jako że Prezydent Miasta P.Ś., formalnie zachowując terminy i procedurę, faktycznie uniemożliwia przeprowadzenie rekultywacji terenu, pobierając przy tym podatki i opłaty, jakby teren był wykorzystywany gospodarczo, co nie jest możliwe bez rekultywacji działki skarżącego, jak i terenu sąsiadującego. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 105 kpa orzekło o umorzeniu postępowania w sprawie zażalenia D.B. na bezczynność Prezydenta Miasta P.Ś., polegającą na stawianiu formalnych przeszkód w celu niedopuszczenia do przeprowadzenia prac rekultywacyjnych i wykorzystywaniu nieruchomości nr [...]. W motywach Kolegium wskazało, iż postanowienie Wojewody Ś. o przekazaniu skargi w trybie art. 65 § 1 kpa, wiąże nie tylko strony, ale i organ. Jednak Kolegium nie jest organem właściwym do rozpatrzenia skargi złożonej w trybie art. 227 kpa zgodnie z art. 229 kpa, regulującym właściwość rzeczową. Stąd też nie może merytorycznie rozpoznać sprawy, a jednocześnie nie może wszcząć sporu kompetencyjnego, ani też przekazać jej organowi właściwemu w trybie art. 65 § 1 kpa. Taki stan rzeczy w ocenie organu stanowi przypadek bezprzedmiotowości postępowania, jako że nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Stąd też stwierdzenie braku właściwości uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. Zgodnie z zawartym pouczeniem, skargę na powyższą decyzję wniósł do sądu administracyjnego D.B., domagając się jej uchylenia względnie stwierdzenia niezgodności z prawem z powodu naruszenia art. 10 kpa, art. 100 kpa i art. 12 kpa. Zdaniem skarżącego, skoro Kolegium stwierdziło samą niewłaściwość do rozpatrzenia skargi, winno zawiesić postępowanie celem umożliwienia ewentualnego zaskarżenia postanowienia Wojewody o przekazaniu sprawy. Organ, którego działanie zaskarżono, wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Nie wnikając w kwestię, czy rozpatrzenie skargi wniesionej w trybie działu VIII kpa, mogło nastąpić decyzją administracyjną w formie umorzenia postępowania administracyjnego z art. 105 § 1 kpa, jak to orzekło Samorządowe Kolegium odwoławcze w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, iż wniesienie skargi było przedwczesne. W świetle art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zgodnie z art. 127 § 3 kpa, od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednak strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zaskarżona decyzja wbrew stwierdzeniu Kolegium, nie została zaś wniesiona w wyniku zażalenia na bezczynność w trybie art. 37 kpa, jak to podano w jej osnowie, bo wszak w uzasadnieniu organ stwierdził, iż skarga została wniesiona w trybie art. 227 kpa. Zatem decyzja o umorzeniu postępowania zapadła w pierwszej instancji, czego nie zmienia fakt, że tzw. skargę powszechną rozpoznają organy wymienione w art. 229 kpa. Stąd też wbrew zawartemu w decyzji pouczeniu, od decyzji przysługiwał środek w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nawet przy założeniu, że została wydana bez podstawy prawnej. Można też na marginesie zauważyć, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dysponowało żadnymi danymi co do ostateczności postanowienia Wojewody z dnia [...]r., które już w dniu [...]r. wpłynęło do tego organu. Wreszcie, po uzyskaniu wyjaśnienia co do trybu złożenia skargi na bezczynność, Kolegium mogło rozważyć możliwość zawiadomienia organu wyższego stopnia, tj. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu wdrożenia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia o przekazaniu sprawy w trybie art. 65 § 1 kpa skoro w postępowaniu skargowym z działu VIII kpa organ administracji w żadnym wypadku nie wydaje postanowień i decyzji, a przekazanie sprawy i zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, następuje pismem, od którego nie przysługuje środek odwoławczy, ani też skarga do sądu administracyjnego. Wreszcie, wyjaśnić przyjdzie, iż w przypadku bezczynności organu z art. 37 kpa, przedmiotem skargi do sądu administracyjnego nie może być postanowienie organu wyższego stopnia, lecz bezczynność organu I instancji. Z tych wszystkich względów skarga podlegała odrzuceniu z mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. su.