II SA/Gl 269/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu na skutek wniosku uczestnika postępowania S. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej p o s t a n a w i a przywrócić S. K. termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 269/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu. Odpis powołanego orzeczenia wraz z uzasadnieniem został doręczony uczestnikowi postępowania S. K. w dniu 23 września 2010 r., co oznacza, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej stosownie do treści art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a. upłynął w dniu 25 października 2010 r. (tj. w poniedziałek, bowiem 23 października 2010 r. wypadł w sobotę). Przedmiotowy wyrok prawomocny zaś jest od 26 października 2010 r. W rozpoznawanej sprawie, na skutek wniesionego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 października 2010 r., Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 17 listopada 2010 r. zwolnił S. K. z kosztów sądowych i ustanowił dla uczestnika postępowania adwokata z urzędu, którym wyznaczony został przez Okręgową Radę Adwokacką w K. adwokat P. G. Ww. pełnomocnik pismem z dnia 22 grudnia 2010 r. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w zawisłej sprawie. Pismem z dnia 31 maja 2011 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 2 czerwca 2011 r.) S. K. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od przywołanego na wstępie wyroku z dnia 11 sierpnia 2010 r. W uzasadnieniu wskazał, iż przyznany pełnomocnik z urzędu początkowo zadeklarował się sporządzić skargę kasacyjną, jednakże po wizycie w Sądzie, jak utrzymuje wnioskodawca, adwokat oznajmił mu, że jego zadaniem jest sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Nadto uczestnik oświadczył, iż pojawiła się szansa pokonania bariery finansowej, która do tej pory uniemożliwiała mu zaskarżenie wyroku. A mianowicie [...] w S. zadeklarowano mu pomoc prawną w sporządzeniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 czerwca 2011 r. S. K. złożył skargę kasacyjną sporządzoną przez adwokata wraz z jej odpisami, wymaganą liczbę odpisów pisma z dnia 31 maja 2011 r. a także pełnomocnictwo z dnia 21 czerwca 2011 r. dla adw. R. S. obejmujące umocowanie do reprezentowania w niniejszej sprawie w zakresie skargi kasacyjnej. Nadto wnioskodawca pismem z dnia 22 czerwca 2011 r. podniósł, iż Naczelna Rada Adwokacka nie uwzględniła jego skargi na adw. P. G., informując go o tym pismem z 6 kwietnia 2011 r. Dodał także, że pomocy szukał u Rzecznika Praw Obywatelskich oraz w biurach poselskich. Jako datę ustania przyczyny uchybienia terminu uczestnik wskazał 31 maja 2011 r., tj. dzień w którym cyt. : "poseł zaoferował się pomóc poprzez wskazanie adwokata, który bezpłatnie napisze skargę kasacyjną". W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 czerwca 2011 r. adw. R. S. uzupełnił braki formalne pisma wnioskodawcy z dnia 22 czerwca 2011 r., stanowiącego uzupełnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zarówno organ jak i skarżący oraz uczestnicy postępowania nie skorzystali z możliwości ustosunkowania się do przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 177 § 1 p.p.s.a skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zgodnie natomiast z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Wnioskodawca powinien uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a ponadto równocześnie z wnioskiem powinien dokonać czynności, której nie dokonał w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może być zastosowana jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nim przesłanki zostaną spełnione łącznie. Samo złożenie wniosku przez zainteresowanego we wskazanym terminie oraz dokonanie czynności, dla której zakreślony był termin, nie jest wystarczającą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Konieczne jest bowiem uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. W ocenie Sądu, w oparciu o normy powyżej przywołane, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w zawisłej sprawie jest uzasadniony i zasługuje na uwzględnienie. Okoliczności w nim przedstawione dostatecznie uprawdopodobniają, iż do uchybienia terminu doszło bez winy S. K. S. K. co prawda zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 13 stycznia 2011 r., w odpowiedzi na pismo z dnia 30 grudnia 2010 r. - wyrażające sprzeciw wnioskodawcy co do wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o zasądzenie ponoszonych kosztów tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej a nadto zawierające wniosek o wyznaczenie innego adwokata, poinformowany został, iż w świetle obowiązujących przepisów ustanowienie fachowego pełnomocnika w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem przez wnioskodawcę pełnomocnictwa, zaś sąd zwraca się jedynie do właściwej okręgowej rady adwokackiej o wyznaczenie adwokata. Odnotować także należy, iż wyjaśniono wnioskodawcy, iż rola sądu w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu kończy się na przyznaniu tego uprawnienia, natomiast reszta kompetencji leży już po stronie bądź to zainteresowanego, tj. w zakresie ewentualnego wypowiedzenia pełnomocnictwa bądź Rady, w kwestii zmiany osoby pełnomocnika. Jak wynika z akt sprawy, wskazano także, iż zarzuty odnośnie relacji z wyznaczonym pełnomocnikiem, zainteresowany powinien kierować do właściwej Rady, zaś w przypadku wypowiedzenia pełnomocnictwa, zobowiązany jest o powyższym fakcie powiadomić sąd. Również wypada zaznaczyć, iż jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 31 stycznia 2011 r. S. K. nie wypowiedział pełnomocnictwa, a oświadczył jedynie, że rezygnuje z udziału na rozprawie z pełnomocnika z urzędu, wyjaśniając jednocześnie, że złożył skargę na działania adwokata do Rady. Przy czym podkreślić należy, że wnioskodawca poinformowany został o możliwości wyznaczenia innego pełnomocnika. Jednakże pomimo powyższych okoliczności, nie bez znaczenia pozostaje fakt nieporozumienia między zainteresowanym a wyznaczonym pełnomocnikiem z urzędu (co wynika m.in. z pism adwokata P. G. z dnia 5 i 25 stycznia 2011 r.), a także wniosek tegoż pełnomocnika o wystąpienie przez Sąd do Okręgowej Rady Adwokackiej w K. o wyznaczenie innego pełnomocnika z urzędu, na skutek odmowy przez wicedziekana powołanej Rady wyznaczonemu pełnomocnikowi zmiany osoby pełnomocnika. Rozpoznając wniosek Sąd miał także na względzie ustawowe obwarowanie skargi przymusem adwokackim z jednej strony, z drugiej zaś sytuację majątkową zainteresowanego. Uwzględnić należało również postawę uczestnika, który niepozostając bierny wobec złożenia przez pełnomocnika z urzędu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, podjął kroki zmierzające w istocie do jej sporządzenia. Sąd kierował się zachowaniem pewnego kompromisu polegającego na tym, by z jednej strony mieć na uwadze obiektywny miernik staranności, której można i trzeba wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, z drugiej zaś strony powstrzymanie się od nadmiaru formalizmu, by z tego powodu nie zamknąć stronie prawa do sądu. W konsekwencji przyjęto, iż sporządzona opinia przez pełnomocnika przyznanego z urzędu nie może skutkować brakiem winy po stronie zainteresowanego w sytuacji uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej (zwłaszcza nieodpłatnie) przez innego fachowego pełnomocnika. Sąd wyszedł również wnioskodawcy naprzeciw uznając, że zainteresowany zachował siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Bowiem za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu przyjęto powołaną przez wnioskodawcę datę złożenia przez posła obietnicy w zakresie wskazania fachowego pełnomocnika celem nieodpłatnego sporządzenia skargi kasacyjnej, tj. 31 maja 2011 r. Rozpoznawany zaś wniosek nadany został w placówce pocztowej 2 czerwca 2011 r., a zatem przed upływem siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Dodatkowo zaznaczyć wypada, że braki formalne wniosku o przywrócenie terminu, jak również pisma stanowiącego jego uzupełnienie usunięte zostały w terminie. Uwzględniając przytoczoną argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.