II SA/Gl 27/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, 2) orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Ostateczną decyzją z dnia [...] roku nr [...] nakazano J. G. dokonanie rozbiórki budynku mieszkalnego wybudowanego na posesji nr [...] w R.. Naczelny Sąd Administracyjny – OZ w Katowicach wyrokiem z dnia 12 maja 1999 r. sygn. akt SA/Ka 472/99 stwierdził nieważność decyzji organu I i II instancji w części dotyczącej daty rozbiórki, a oddalił skargę w pozostałej części. Konsekwencją powyższego wyroku było uzyskanie przez nakaz rozbiórki wynikający z decyzji z dnia [...] r. przymiotu prawomocności. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. upomnieniem z dnia [...] roku wezwał zobowiązanego J. G. do wykonania w terminie 30 dni od dnia doręczenia upomnienia obowiązku wynikającego z decyzji ostatecznej z dnia [...] r. to jest rozbiórki budynku mieszkalnego na posesji nr [...] w R.. Organ w upomnieniu uprzedził zobowiązanego, iż w przypadku nie wykonania obowiązku w podanym terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Upomnienie zostało zobowiązanemu doręczone w dniu [...] roku. [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wystawił tytuł wykonawczy, określił w nim zobowiązanego, treść podlegającego egzekucji obowiązku, wskazał podstawę prawną egzekucji, klauzulę o dopuszczalności egzekucji administracyjnej i pouczył o prawie zgłaszania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Tytuł wykonawczy został doręczony skarżącemu w dniu [...] roku. Następnie organ egzekucyjny w dniu [...] roku wydał postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku określając jej wysokość (i wskazując sposób wyliczenia) na kwotę [...] zł. Postanowienie zostało wydane na podstawie art. 64a § 1, 119, 121 § 4 i § 5 oraz art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 110, poz. 968 z zm.). W zażaleniu J. G. twierdził, że postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym OZ w Katowicach nie zostało zakończone. Postępowanie to zostało zawieszone postanowieniem z dnia 3 kwietnia 1998 roku sygn. akt II SA/Ka 785/96 i dotychczas nie podjęte. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] r. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 119, 121 § 4 i § 5 oraz art. 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził prawidłowość wszczęcia, prowadzenia egzekucji oraz wymierzenia grzywny w celu przymuszenia. Odnosząc się do zarzutów odwołania podał, że w sprawie SA/Ka 472/99 (po podjęciu postępowania II SA/Ka 785/96) został przez NSA – OZ w Katowicach wydany w dniu 12 maja 1999 roku wyrok, którym oddalono skargę na decyzję ostateczną z dnia [...] r. w części dotyczącej nakazu rozbiórki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. G. stwierdził, że nie otrzymał wyroku z dnia 12 maja 1999 r. sygn. akt II SA/Ka 785/96 (po podjęciu) i zarzucił organowi odwoławczemu powoływanie się na okoliczności nie odpowiadające prawdzie. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie (oraz postanowienie organu I instancji) zostało wydane z naruszeniem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co Sąd badając legalność zaskarżonego aktu i orzekając w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił z urzędu. Instytucję grzywny w celu przymuszenia regulują przepisy rozdziału 2 działu II ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2002 r. nr 100, poz. 968 z zm.), dotyczące egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Postanowienie o ukaraniu grzywną w celu przymuszenia by być uznane za zgodne z prawem musi być wydane w prawidłowo wszczętym i prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 i 32 ustawy egzekucyjnej). Tytuł wykonawczy musi spełniać warunki art. 27 § 1 i § 2 ustawy i być sporządzony wg ustalonego wzoru (art. 26 § 1). Obowiązek zbadania czy tytuł ten spełnia powyższe wymagania obciąża organ egzekucyjny (29 § 2), a stwierdzenie, że wymagania te nie zostały spełnione przesądza o niedopuszczalności egzekucji. Oczywiście także w wypadku jak w niniejszej sprawie, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, wystawiony przez niego tytuł musi spełniać warunki art. 27 § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej. Należy bowiem wyraźnie stwierdzić, brak chociażby jednego z elementów wskazanych w art. 27 (a także 27 a-c) powoduje niedopuszczalność egzekucji w administracji. W rozpoznawanej sprawie tytuł wykonawczy z dnia [...] r. nie został wystawiony według określonego wzoru. Wzór ten został zawarty w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137, poz. 1541). Jeżeli nawet przyjąć, że naruszenie art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej zobowiązującego do wystawienia tytułu wykonawczego według ustalonego wzoru nie jest naruszeniem przesądzającym o wadliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego, to taki pogląd tylko wtedy może być zasadny, gdy tytuł wykonawczy – mimo, że nie sporządzony wg wzoru – zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 27. Wśród tych elementów jest pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 27 § 1 pkt 9). Takie pouczenie powinno zawierać dwa elementy: termin, w którym można zgłosić zarzuty oraz wskazywać podstawę zarzutów, tj. przytaczać treść art. 33. Jest to bardzo ważne, gdyż podstawą zarzutów nie może być jakakolwiek przyczyna, ale tylko określona w art. 33. Owo prawidłowe pouczenie ma istotne znaczenie dla stron wobec możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie w przedmiocie zarzutów. Brak tego pouczenia pozbawia stronę możliwości skorzystania z jednego ze środków prawnych przysługujących jej w postępowaniu egzekucyjnym. Tytuł wykonawczy z dnia [...] roku nie zawiera właściwego pouczenia o możliwości złożenia zarzutów. Ograniczono się w nim bowiem do wskazania, że zarzuty przysługują i określenia terminu. Nie tylko nie przytoczono treści art. 33 ustawy egzekucyjnej, ale nawet tego przepisu nie powołano. W ocenie – składu orzekającego – oznacza to braki w tytule wykonawczym (art. 27 § 1 pkt 9) przesądzające o niedopuszczalności egzekucji. Nadto należy wskazać na pismo skarżącego z dnia [...] r. (wpływ do organu [...] r.) wyraźnie nawiązujące do tytułu wykonawczego, a nie ocenione przez organ pod kątem czy nie stanowi on zarzutów. Jeżeli organ miał w tej mierze wątpliwości powinien je wyjaśnić bezpośrednio ze stroną przez zobowiązanie jej do określenia charakteru pisma. Załatwienie tego pisma odpowiedzią organu z dnia [...] r. w istocie mogło pozbawić skarżącego skorzystania z przysługujących mu środków prawnych. Zaskarżone postanowienie nie może więc zostać uznane za zgodne z prawem, bowiem zostało wydane w wadliwie wszczętym postępowaniu. Postanowienie to także nie zawiera pouczenia o przysługujących zarzutach przez przytoczenie treści art. 33 ustawy egzekucyjnej. Odnosząc się do treści skargi Sąd pragnie wyjaśnić skarżącemu, że postępowanie w sprawie z jego skargi na decyzję z dnia [...] r. w przedmiocie rozbiórki, po zawieszeniu postępowania sądowego w dniu 3 kwietnia 1998 r. zostało podjęte postanowieniem z dnia 15 marca 1999 r. W dniu 12 maja 1999 r. miała miejsce rozprawa, o czym skarżący został zawiadomiony a wyrok wydany w tym dniu został doręczony skarżącemu w dniu [...] r. Mając na uwadze powyższe argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c, art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.) orzekł jak w sentencji. Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie, wynikają wprost z powyższego uzasadnienia.