II SA/Gl 270/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant st. sekretarz Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2005 r. sprawy ze skargi T. H. na niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 1999 r. sygn. akt I SA 1392/98 w przedmiocie niewykonania orzeczenia sądu w sprawie dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości o d d a l a s k a r g ę Pismem z dnia [...] T. H. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Wojewody Ś. zobowiązanego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 1999 r. "do wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji na mocy której przekazano w zarząd KWK [...] nieruchomości wywłaszczone położone w O. oznaczonych jako [...] i [...]". W uzasadnieniu wskazał, że wskazany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylił decyzję Wojewody B. z dnia [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] orzekającej o oddaniu w zarząd Kopalni Węgla Kamiennego "[...] " w W. Ś. nieruchomości oznaczonych jako [...], [...] położonych w O. M. oraz [...] położonych w K. Podkreślił, że pomimo zwrócenia się do Wojewody pismem z dnia [...] oraz skierowania pisma wyjaśniającego z dnia [...] Wojewoda pozostał nadal bezczynny i nie wydał decyzji, zatem nie wykonał wskazanego powyżej wyroku. Dodał, że brak decyzji zamyka mu możliwość realizacji prawa do odszkodowania w związku z odmową zwrotu (pierwszeństwa w nabyciu) wywłaszczonej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę, prezentując swoje stanowisko, Wojewoda Ś. wniósł o oddalenie skargi. Potwierdził, że wskazanym wyrokiem z dnia 21 maja 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody B. z dnia [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] orzekającej o oddaniu w zarząd Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" w W. Ś. wywłaszczonych nieruchomości. Wyjaśnił jednakże, iż w powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, iż oddanie spornych działek w zarząd kopalni nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, jedynie zasugerował, że oddanie tych działek rażąco naruszałoby prawo, gdyby zachodziły przesłanki zwrotu przedmiotowych działek. Niewątpliwie w ocenie Sądu oddanie spornych działek w zarząd nastąpiło z naruszeniem prawa, gdy oddanie tych działek nastąpiło przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy zwrotu nieruchomości, czyli przed jednoznacznym wykluczeniem przesłanek zwrotu tych nieruchomości skarżącemu. O ile zaś, czy owo naruszenie posiada charakter kwalifikowany powinno przesądzić postępowanie w sprawie zwrotu wymienionych nieruchomości położonych w O. M. i K. Wobec zakończenia – wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2002 r. (sygn. akt II SA/Ka 1179/00) oddalającym skargę T. H. – sprawy dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, Wojewoda Ś. powracając do wniosku skarżącego z dnia [...] o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] oddającej w zarząd KWK "[...]" wywłaszczone działki, decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wnioskowanej decyzji. Dodał, że w wyniku rozpatrzenia odwołania T. H. od tej decyzji, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] r. uchylił wymienioną decyzję Wojewody Ś. i odmówił stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. Wobec nie zaskarżenia tej ostatniej decyzji do sądu, stała się ona ostateczna. Zdaniem Wojewody wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 1999 r. został więc wykonany i nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia bezczynności Wojewody Ś. w tym zakresie. Na rozprawie w dniu [...] skarżący podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w złożonej skardze a nadto, po odczytaniu treści art. 154 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o ukaranie Wojewody Ś. grzywną, podkreślając, że głównie jednak zainteresowany jest zobowiązaniem Wojewody do wydania decyzji stwierdzającej nieważność. Pełnomocnik Wojewody Ś.podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził bowiem, wbrew stanowisku skarżących naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie. W tym miejscu należy wyjaśnić skarżącemu, że sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) dokonują jej pod względem zgodności z prawem. Wprawdzie według art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2005 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne dokonując kontroli administracji publicznej orzekają również w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 cytowanego przepisu, jednakże skarga wniesiona przez skarżącego nie dotyczy przypadku opisanego w powyższych przepisach. Jak wynika z treści skargi oraz ze sprecyzowanych przez skarżącego żądań na rozprawie – jest to skarga złożona w trybie art. 154 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Według tego przepisu, w razie niewykonania wyroku [...] strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpatrywanej sprawie, skarżący domaga się wykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 1999 r. sygn. akt I SA 1392/98. Wyrokiem tym, po rozpatrzeniu skargi skarżącego T. H. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody B. z dnia [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] orzekającej o oddaniu w zarząd Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" w W. Ś. Nieruchomości [...],[...] położonych w O. M. i działki [...] położonej w K., Sąd uchylił zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję Wojewody B. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że skarżący domagając się stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] podniósł, nie zrezygnował z wywłaszczonych działek, podkreślając, że w dniu [...] złożył ponowny wniosek o zwrot tych działek (pierwszy wniosek z dnia [...]) postępowanie w sprawie nie zostało zakończone a pomimo tego zadecydowano, wskazaną decyzją z dnia [...] o losie jego wywłaszczonych działek. Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że podczas kiedy w świetle obowiązujących przepisów były właściciel wywłaszczonej nieruchomości posiadał bezwzględne pierwszeństwo do otrzymania przed innymi podmiotami wskazanych nieruchomości, to ewentualne dysponowanie tego typu nieruchomością na rzecz innego niż były właściciel, podmiotu, powinno mieć miejsce dopiero po rozstrzygnięciu przez organ żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości złożonego przez byłego właściciela. Natomiast w przedmiotowej sprawie w trakcie toczącego się postępowania o zwrot wywłaszczonych w [...] nieruchomości, zadecydowano o przekazaniu tych nieruchomości w zarząd KWK "[...]". W ocenie Sądu decyzja ta niewątpliwie narusza prawo. Jednakże dla stwierdzenia nieważności tej decyzji, naruszenie prawa musi mieć kwalifikowany charakter "rażącego naruszenia prawa". Ocena taka może mieć miejsce dopiero po zakończeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, po ewentualnym potwierdzeniu przesłanek uzasadniających zwrot wnioskowanych nieruchomości byłemu właścicielowi możliwe byłoby stwierdzenie. Dlatego dla prawidłowości rozstrzygnięcia w zakresie zgłoszonego przez skarżącego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] znaczenie ma zakończenie postępowania w zakresie wniosku skarżącego z dnia [...] – zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Tak więc rozpatrujące ponownie sprawę organy związane zostały wskazaniami i ocenami wyrażonymi w wymienionym wyroku. W toku dalszego postępowania, w dniu [...] Starosta C.odmówił zwrotu nieruchomości położonej w O. M., oznaczonej jako [...]. W wyniku złożonego przez T. H. odwołania, Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] utrzymał ją w mocy, a wyrokiem z dnia 27 lutego 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach oddalił skargę T. H. na wspomnianą decyzję Wojewody. Zatem po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy wniosku T. H. z dnia [...] zgodnie ze wskazaniami wyroku z dnia 21 maja 1999 r. organy administracyjne powróciły do załatwienia wniosku T. H. z dnia [...] w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]. I tak, Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie w tym zakresie, natomiast w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego od tej decyzji, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] uchylił wymienioną powyżej decyzję Wojewody Ś. i orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w C. z dnia [...] W uzasadnieniu tej decyzji, stwierdził, że wobec zakończenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości odmowa zwrotu tych nieruchomości, wobec nie stwierdzenia przesłanek uzasadniających taki zwrot, w sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności wnioskowanej decyzji w trybie art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż naruszenie prawa – wydanie decyzji o oddaniu w zarząd nieruchomości przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy zwrotu nieruchomości, nie miało charakteru kwalifikowanego, a tylko taki uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji. Decyzji tej T. H. nie zaskarżył do sądu, a zatem zakończyła ona postępowanie. W przedstawionym zatem stanie faktycznym należy stwierdzić, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 1999 r., którego wykonania domaga się skarżący w niniejszym postępowaniu został wykonany. W niniejszym postępowaniu sądowym, prowadzonym w trybie art. 154 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli rozstrzygnięcia zapadłego w wyniku wykonania wskazanego wyroku a nadto nie może zadośćuczynić wnioskowi skarżącego sprecyzowanego podczas rozprawy, a mianowicie – nie może przymusić, wojewody do wydania decyzji stwierdzającej nieważność wnioskowanej decyzji z [...], zwłaszcza, że wskazania takiego nie zawarł w swoim rozstrzygnięciu rozpatrujący wówczas sprawę Naczelny Sąd Administracyjny. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzywszy się naruszenia prawa, potwierdzając wykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 1999 r., stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę. SW