II SA/Gl 271/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. ref. Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2007 r. sprawy ze skargi Gminy na decyzję Wojewody z dnia (...)r. nr (...) w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę Decyzją z dnia (...) roku, Nr (...), Starosta C. odmówił dokonania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w W., oznaczonej jako pgr (...) o powierzchni (..) ha, pgr (...) o powierzchni (...) ha oraz pgr (...) o powierzchni (...) ha. Decyzja ta wydana została po rozpoznaniu wniosków następców prawnych M. i J. P., od których na podstawie umowy z dnia 11 lutego 1969 roku przejęto na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w W. o łącznej powierzchni (...)ha, objętą księgą wieczystą Sądu Rejonowego w C. nr KW (...). Umowa ta została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 roku, Nr 18, poz. 94 z późn. zm.). Celem przejęcia była budowa dzielnicy wczasowo-wypoczynkowej w W. W toku postępowania ustalono, że działki objęte wnioskiem powstały w wyniku podziałów geodezyjnych i stanowią część wywłaszczonej nieruchomości. Ustalono ponadto, że ta część nieruchomości nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Wskazano także, że obecnie działki pgr (...) i pgr (...) stanowią w całości własność Gminy W., a działka pgr (...) stanowi współwłasność w 1/3 Gminy W., w 1/3 E. K. (będącej jednocześnie jednym z wnioskodawców) oraz w 1/3 innych osób fizycznych nie będących stronami w sprawie. Udziały w tej ostatnio wymienionej nieruchomości zostały sprzedane przez Gminę W. w dniu 30 lipca 2001 roku. W dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości nie obowiązywał dla wnioskowanego terenu miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Nie zostały także wydane dla tego terenu decyzje o warunkach zabudowy lub o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z kolei do nieruchomości oznaczonej jako pgr (...) przylega m.in. nieruchomość oznaczona jako pgr (...), która stanowi własność E. K. Uzasadniając odmowę zwrotu organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 roku, Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) warunkiem zwrotu części nieruchomości, na której nie został zrealizowany cel wywłaszczenia jest możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega ona do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. Tymczasem w ocenie organu żaden z wymienionych warunków nie został spełniony. Odnosząc się do kwestii przylegania jednej z wnioskowanych działek do działki będącej własnością E. K. organ stwierdził, iż warunek ten można by było uznać za spełniony jedynie w sytuacji, kiedy działka przylegająca stanowiłaby własność wszystkich wnioskodawców. Odwołanie od tej decyzji wniósł pełnomocnik ośmiu z szesnastu wnioskodawców, a mianowicie G. P. i innych. Zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz o orzeczenie o zwrocie nieruchomości. W uzasadnieniu swojego stanowiska pełnomocnik wnioskodawców, nie kwestionując ustaleń faktycznych wskazał, że błędnie organ pierwszej instancji przyjął, że w sprawie nie został spełniony warunek przylegania, o którym mowa w powołanym przepisie. W jego ocenie warunek ten należy uznać za spełniony, jeżeli nieruchomość będąca przedmiotem zwrotu przylega do nieruchomości choćby jednego z wnioskodawców. Rozpoznając to odwołanie Wojewoda S. zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko pełnomocnika wnioskodawców zaprezentowane w odwołaniu co do spełnienia warunku przylegania w rozumieniu art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazał ponadto, że sprzedaż udziałów w nieruchomości oznaczonej jako pgr (...) nastąpiła bez powiadomienia poprzedniego właściciela o możliwości jej zwrotu. Sprzedaż ta nastąpiła w 2001 roku, co w ocenie organu powoduje, iż w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Poddał zatem w wątpliwość skuteczność umowy, na podstawie której nastąpiło zbycie tych udziałów. Wskazał jednocześnie, iż postępowanie w przedmiocie negowania skutków umowy cywilnoprawnej możliwe jest wyłącznie przed sądem powszechnym. Rozstrzygnięcie w tej sprawie stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, a obowiązkiem organu pierwszej instancji jest wezwanie strony do wystąpienia o takie rozstrzygnięcie i zawieszenie postępowania. Skargę na powyższą decyzję wniosła Gmina W. zarzucając organowi odwoławczemu błędną interpretację art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca poparła przy tym w całości stanowisko organu pierwszej instancji, że żaden z warunków określonych w tym przepisie nie został spełniony. Tym samym wskazywane przez organ odwoławczy zagadnienie wstępne pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 11 września 2007 roku pełnomocnik uczestnika postępowania G. P. wniósł również o oddalenie skargi wskazując argumenty, jakie już wcześniej zostały zaprezentowane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Obecny na rozprawie uczestnik postępowania J. C. także wniósł o oddalenie skargi przychylając się do stanowiska organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja jest w ocenie składu orzekającego zgodna z prawem. W szczególności wskazać przyjdzie, że ustalony w sprawie stan faktyczny jest bezsporny. Sporne natomiast jest, czy w sprawie spełniony został warunek przylegania jednej z działek stanowiących przedmiot żądania zwrotu (pgr (...)) do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot (pgr (...)), o którym to warunku jest mowa w art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. Z treści tego przepisu nie sposób wywnioskować, jak tego chce skarżący, aby nieruchomość przylegająca miała stanowić własność wszystkich osób wnioskujących o zwrot. Wręcz przeciwnie – wystarczy, że chociażby jedna z osób wnioskujących o zwrot jest właścicielem nieruchomości przylegającej, to warunek przylegania należy uznać za spełniony. W tym stanie rzeczy za prawidłowe należy uznać stanowisko wnioskodawców odnośnie tej kwestii, czemu dał wyraz Wojewoda S.w zaskarżonej decyzji. Za trafne uznać przyjdzie także stanowisko organu odwoławczego w kwestii zagadnienia wstępnego. Istotnie bowiem, wobec faktu, że nieruchomość oznaczona jako pgr (...) została zbyta z pominięciem procedury, o której mowa w art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to przed wydaniem decyzji w przedmiocie jej zwrotu niezbędnym jest podjęcie działań prowadzących do sytuacji, w której stan prawny zostanie przywrócony do stanu sprzed daty zbycia udziałów w tej nieruchomości. Przez powyższe działania należy rozumieć np. albo wystąpienie przez organ lub strony do sądu powszechnego z powództwem o unieważnienie umowy sprzedaży na rzecz osób trzecich jako zawartej z naruszeniem przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami regulujących kwestię zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (por: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2002 r., sygn. akt III CKN 543/00, LEX nr 54361) lub poprzez wystąpienie przez strony z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (por: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. akt III CKN 38/01, OSNC z 2003 r., nr 2, poz. 27). W ostatnim z wymienionych wyroków Sąd Najwyższy wyraził bowiem pogląd, że z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej może wystąpić zarówno ten, komu przysługuje prawo nie wpisane do księgi, jak i ten kto ma interes prawny w tym, aby prawo innej osoby zostało wpisane do księgi wieczystej. Podjęcie takich działań stanowić będzie z kolei podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego po myśli art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd powszechny. Z przytoczonych wyżej rozważań i przyczyn skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).