II SA/Gl 271/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Grzegorz Śliwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2010 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zameldowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3) przyznaje adwokatowi J. F., tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych w tym podatek VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Wnioskiem z dnia [...] r. J. D. wystąpił o wymeldowanie I. W. z lokalu położonego w C. przy [...] wskazując, że nie przebywa on w tym lokalu od [...]r. i nie posiada z nim żadnego kontaktu. Organ zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania I. W. z pobytu stałego pod wskazanym adresem i przeprowadził wymagane postępowanie wyjaśniające, zakończone decyzją z dnia [...] r. Nr [...]. Wymienioną decyzją, podjętą z upoważnienia Prezydenta Miasta C., na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, orzeczono o odmowie zameldowania I. W. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy [...] w C. oraz anulowano czynność materialno-teczniczną dokonaną w dniu [...]r. w postaci rejestracji zameldowania w dokumentacji ewidencji ludności. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że stosowanie do treści art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, decyzja o wmeldowaniu osoby z miejsca stałego pobytu może być podjęta, gdy osoba opuściła miejsce stałego pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, a zatem istotne w sprawie jest faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Wniosek o wymeldowanie może być rozstrzygany przy założeniu, że osoba w przeszłości została prawidłowo zameldowana we wskazanym lokalu. Dlatego też uwzględniając regulację z art. 47 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy poddano weryfikacji dane zgłoszone do zameldowania. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że I. W. został zameldowany w wymienionym powyżej lokalu na pobyt stały w dniu [...]r. jednak w dacie zameldowania w lokalu nie zamieszkiwał. Występujący z wnioskiem o wymeldowanie wymienionego z tego lokalu potwierdził, że do chwili obecnej nie zamieszkuje on w wymienionym lokalu. Postępowanie wyjaśniające ustaliło, że I. W. odbywa obecnie karę pozbawienia wolności, a po opuszczeniu zakładu karnego dokona wymeldowania. Wnioskujący J. D. wyjaśnił, że po dokonaniu zameldowania, wymieniony powyżej I. W. nigdy nie wprowadził się do jego lokalu i nigdy w nim nie zamieszkiwał. Mając powyższe na uwadze, organ uznał, że czynność materialno-techniczna w postaci zameldowania dotknięta był wadą i w związku z powyższym orzekł jak w sentencji orzeczenia. W wyniku złożonego przez I. W. odwołania, rozpatrujący sprawę Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania uznając, że jej rozstrzygniecie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości. W uzasadnieniu organ uznał, że przeprowadzone w sprawie postępowanie nie wyjaśniło w sposób wyczerpujący i jednoznaczny wątpliwości, zwłaszcza w zakresie stanowiska prezentowanego przez zainteresowanego I. W. Wojewoda wskazał na fakt, iż pomimo skierowania do niego pism z konkretnymi pytaniami i brakiem odpowiedzi na nie, zdecydowano o merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy, nie bacząc na brak stanowiska osoby najbardziej zainteresowanej tym rozstrzygnięciem. W toku kolejnego rozpatrzenia sprawy organ pierwszej instancji powinien uzupełnić postępowanie w sprawie we wskazanym kierunku i dopiero wówczas rozstrzygnąć ją merytorycznie. Organ pierwszej instancji ponawiając postępowanie w sprawie, uzupełnił materiał dowodowy i decyzją z dnia [...]r., przywołując w podstawie prawnej art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 47 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekł o odmowie zameldowania I. W. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy [...]w C. oraz o anulowaniu czynności materialno-technicznej dokonanej w dniu [...]r. w postaci rejestracji zameldowania w dokumentacji ewidencji ludności. W uzasadnieniu nawiązując do treści przepisów art. 15 ust. 2 oraz art. 47 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy stwierdził, iż uzupełnione postępowanie wyjaśniające potwierdziło fakt, iż I. W. w dacie dokonywania zameldowania nie zamieszkiwał w lokalu nr [...] położonym w C. przy [...], a także nie zamieszkuje w nim także w chwili obecnej. Stan taki potwierdza wnioskujący o wmeldowanie J. D. , oraz wysłuchani w sprawie świadkowie, a także sam zainteresowany, dodając tylko tłumaczenie, iż było to niemożliwe z uwagi na przeprowadzany remont. Oświadczeniu zainteresowanego (o dacie przeprowadzanego remontu) organ nie dał jednak wiary, wobec zupełnie innych informacji w tym zakresie przestawionych przez świadków i wnioskującego, popartych dołączonymi dowodami. Ustalono również, że zainteresowany nie zamieszkał w wymienionym lokalu także w późniejszym okresie, z uwagi na zatrzymanie przez Policję i osadzenie w Zakładzie Karnym. Uwzględniając powyższe ustalenia Prezydent Miasta C. uznał, że czynność materialno-techniczna w postaci zameldowania I. W. dokonana w dniu [...] r. dotknięta była wadą, a to skutkować musi przyjętym w sprawie rozstrzygnięciem. Wnosząc odwołanie I. W. wskazał, iż nie kwestionuje faktu (bezspornego), iż nie zamieszkał w przedmiotowym lokalu. Podaje jednak, iż nie było to możliwie z uwagi na przeprowadzany w tym lokalu kapitalny remont, uniemożliwiający takie zamieszkanie. Rozumiejąc starania J. D. o jego wymeldowanie, oświadczył, iż dokonana wymeldowania, po opuszczeniu Zakładu Karnego. Dodatkowo podniósł, iż kwestionuje "zasadność i merytoryczność anulowania rejestracji zameldowania w ewidencji z dnia [...] r.", gdyż to powoduje, że od tej daty staje się osobą bezdomną. Wpływać to będzie na jego działalność gospodarczą, m.in. staną się nieważne zawierane przez niego umowy. Uważając zatem w świetle prawa tę decyzję za niesłuszną, wniósł o jej uchylenie. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 47 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a jako podstawę faktyczną przyjęto ustalenia, iż czynność materialno-techniczna w postaci zameldowania I. W. dokonana w dniu [...]r. była dokona z wadą, gdyż zameldowany nie zamieszkał w lokalu nr [...] przy [...] w C. Uznając, że w dacie zameldowania nie była spełniona przesłanka pobytu, tj. warunku wynikającego z art. 6 ust. 1 ustawy, orzeczono anulowanie tej czynności jako wadliwej, jednocześnie odmawiając zameldowania. W dalszej części uzasadnienia, organ wyjaśnił, że ponownie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające ustaliło, że I. W. nie zamieszkał w lokalu, w którym na podstawie przedłożonego w dniu [...]r. formularza "zgłoszenie pobytu stałego" dokonano jego zameldowania. Sam zainteresowany potwierdził, iż nie zamieszkał w tym lokalu, ale za główną i jedyną przyczyną tego podał remont kapitalny wymienionego lokalu. Jednakże z pozostałych zebranych w sprawie dokumentów wynika, że wspomniany remont odbywał się od [...]r. po śmierci głównego najemcy lokalu – babci, wnioskującego o wymeldowanie J. D. Właśnie ustaleniom poczynionym na podstawie zeznań świadków oraz wnioskującego organ dał wiarę, a wobec powyższego nie mógł uwzględnić wniosku I. W. o wymeldowanie z przedmiotowego lokalu, gdyż w sprawie należało najpierw odnieść się do czynności materialno-technicznej jaką jest zameldowanie. Art. 15 ust. 2 ustawy może bowiem mieć zastosowanie tylko w przypadku wcześniejszego zameldowanie danej osoby, która następnie ten lokal opuściła nie dopełniając wymaganego wymeldowania, co nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie. Odnosząc się do argumentów odwołania organ odwoławczy stwierdził, iż podstawą rozstrzygnięcia mogą być jedynie obowiązujące przepisy prawa, a okoliczności poza prawne mogą być traktowane jedynie jako okoliczności dodatkowe, ale nie decydujące. Podobnie należało potraktować względy natury celowościowej, słusznościowej czy życiowej. W skardze do sądu administracyjnego I. W., nie zgadzając się z decyzją Wojewody [...], wniósł o jej uchylenie. Podniósł, że jego zamiarem było zameldowanie w lokalu, gdzie miał "zamiar stałego przebywania", który jednak uwarunkowany był remontem kapitalnym, jaki rozpoczął się w [...] r., a nie jak przyjął organ w [...] r. Zakwestionował, że skoro zgłoszenie było przyjęte, to co najwyżej urzędnik popełnił "wykroczenie". W jego odczuciu anulowanie czynności zameldowania po upływie ponad 2,5 roku z powodu niedopatrzenia lub przeoczenia urzędnika, nie może obciążać tylko jego. Uznanie bowiem czynności zameldowania za wadliwe, spowoduje, iż będzie traktowany jako osoba bezdomna, co może zaszkodzić jego działaniom gospodarczym, a zwłaszcza zawieranym przez niego umowom, które z mocy prawa staną się nieważne. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, powtarzając argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę, iż nie został rozstrzygnięty wniosek o wymeldowanie skarżącego, zaś w [...]r. skarżący nie składał wniosku o zameldowanie. Zarzucił nadto naruszenie art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Oświadczając, że pomoc prawna przyznana skarżącemu z urzędu nie została opłacona, złożył wniosek o przyznanie kosztów tej pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Jako podstawa prawna zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazany został art.47 ust. 2 ustawy z dnia 19 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Jeżeli jednak zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Zarzut podniesiony w skardze, uzupełniony podczas rozprawy, opiera się na kwestionowaniu podstaw prawych do wydania decyzji w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania, podobnie jak i odmowy zameldowania. Trzeba wskazać, iż we wniosku J. D. z dnia [...]r. zwrócono się o wymeldowanie I. W. z lokalu nr [...] położonego przy [...] w C. Wniosek zatem był jasno sprecyzowany i żądanie było w pełni oczywiste. Z kolei skarżący nie złożył wniosku o zameldowanie, godząc się z wnioskiem o wymeldowanie. W ocenie Sądu postępowanie, na podstawie którego, wydano zaskarżoną decyzję obarczone jest wadami wynikającymi z istotnego naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego, gdyż orzekające w sprawie organy nie dopełniły obowiązku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a obowiązek taki wynika z zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z regulacją zawartą w dziale II Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracyjny w toku postępowania administracyjnego jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego, którego istotą jest ustalenie wszelkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, po to, by następnie dokonać ich oceny pod kątem przepisów materialno-prawnych. Analiza materiału aktowego badanej sprawy wskazuje, że organ pierwszej instancji rozpatrując wniosek złożony przez J. D. o wymeldowanie z lokalu nr [...] przy [...]w C., zawiadomieniem z dnia [...] r. wszczął postępowanie na żądnie wymienionego o wymeldowanie I. W. Prowadzone postępowanie wykazało jednak, że zameldowanie I. W. dokonane w dniu [...] r. może budzić wątpliwości. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 ustawy "pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania", a w myśl art. 10 ust. 1 tej ustawy "osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia.". Z przytoczonej regulacji wynika zatem, że zameldowanie pod wskazanym adresem nierozerwalnie połączone jest z faktem zamieszkania, co w analizowanej sprawie, a wynika to nie tylko z wyjaśnień wnioskującego i przesłuchanego świadka, ale także i samego skarżącego, nie miało miejsca. Zameldowanie w lokalu jest czynnością materialno-teczhniczną organu administracji publicznej i może być dokonane jedynie wówczas, gdy zostaną spełnione wymagania określone w przywołanym powyżej art. 10 ust.1 ustawy. Ustalenia organu nie budzą wątpliwości, że skarżący zameldowany w lokalu nr [...]przy [...] w C. nie zamieszkiwał w tym lokalu, ani bezpośrednio przed datą zameldowania, ani w tej dacie, ani też w okresie późniejszym. Zatem dokonując czynności zameldowania skarżący nie spełniał kryteriów, które warunkują prawidłowość zameldowania osoby na pobyt stały. Organ gminy prowadzący ewidencję ludności – Prezydent Miasta C.- w związku z poczynionymi ustaleniami, co do okoliczności istniejących w dacie zameldowania I. W. miał podstawy podważyć prawidłowość czynności zameldowania, która to czynność nie nosi cech ostateczności i organ ma obowiązek, w każdym czasie, skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego. Dodać trzeba, że czynność zameldowania ma potwierdzać istniejący stan faktyczny, w zakresie przesłanki pobytu osoby meldowanej w miejscu objętym zgłoszeniem. Nie może jednak w analizowanej sprawie ujść uwadze fakt, iż niniejsze postępowanie wszczęte zostało z wniosku J. D. o wymeldowanie, który w świetle poczynionych przez organ ustaleń stał się bezprzedmiotowy i jako taki powinien doprowadzić do umorzenia wszczętego postępowania. Skoro zaś organ ponad wszelką wątpliwość ustalił, iż dokonana w dniu [...] r. czynność materialno-techniczna zameldowania I. W. w lokalu nr [...] położonego przy [...] w C. była wadliwa, to powinien z urzędu wszcząć postępowanie w tym przedmiocie. Nadto należy zauważyć, że nikt w przedmiotowym postępowaniu nie składał wniosku o zameldowanie, a w związku z czym rozstrzygniecie w przedmiocie zameldowania zdaje się zbyteczne. W tym stanie sprawy, Sąd podzielił zarzut skargi stwierdzający naruszenie przez orzekające w sprawie organy art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zarówno zaskarżoną decyzję jak i decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 ( 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy. Mając na uwadze fakt przyznania skarżącemu postanowieniem z dnia [...]r. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu, Sąd przyznał adwokatowi J. F. na podstawie (18 ust.1 pkt 2 lit.b Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) kwotę 292,80 zł (w tym 52,80 zł VAT) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.