II SA/Gl 271/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. Z. K. zwrócił się do Prezydenta Miasta C. o wypłatę odszkodowania za zajęcie pod drogę publiczną działki nr 1 o powierzchni 22 m² jako część z działki o nr 2 położonej w C. przy ulicy [...], zapisanej w Księdze wieczystej [...]. Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. – wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wyznaczył, działając na podstawie art. 36 § 1 w związku z art. 35 § 3 oraz art. 123 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, nowy termin rozpoznania sprawy o wypłatę przedmiotowego odszkodowania na dzień [...] r. W uzasadnieniu powołując się na fakt przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2007 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pytania prawnego: czy przepis art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), w zakresie jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą decyzji o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy jest zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, stwierdził, że przedłużenia terminu do załatwienia sprawy jest w pełni uzasadnione. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta C. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte wnioskiem Z. K. w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w C. przy ulicy [...], obejmującą działkę o nr geodezyjnym 2 o pow. 22 m², zapisaną w księdze wieczystej Nr [...]. W podstawie prawnej przywołał art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające (...), a w uzasadnieniu wskazał, iż Z.K. zwrócił się o wypłatę przedmiotowego odszkodowania pismem z dnia [...] r. Stwierdził, iż w przywołanym art. 73 ust. 4 określono zawity termin do składania takich wniosków, a mianowicie wniosek powinien być złożony w okresie od [...] r. do [...] r. , a po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Zatem zgodnie z powyższym złożenie przez zainteresowanego wniosku nastąpiło z uchybieniem określonego w ustawie terminu. Termin ten jest terminem prawa materialnego, w konsekwencji jego niezachowanie wyłącza zastosowanie normy prawnej stanowiącej źródło określonego powyżej roszczenia i eliminuje możliwość skutecznego ubiegania się o przyznanie odszkodowania. Z uwagi na wskazany powyżej materialnoprawny charakter jest on nieprzywracalny. W świetle powyższego roszczenie wnioskodawcy wygasło, a dalsze postępowanie stało bezprzedmiotowe. Należało je zatem zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzyć. Jednocześnie organ dodał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 września 2009 r. w sprawie oznaczonej sygn. akt P 33/07 orzekł o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej wymienionego powyżej przepisu art. 73 ustawy. W odwołaniu od decyzji Z. K. zwrócił się do Wojewody [...] z prośbą o wypłatę należnego odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę gminną. Swoje stanowisko motywował tym, że wymieniona działka została wyodrębniona z działki o nr geodezyjnym 2 w [...] r., kiedy był już jej właścicielem. Dodał, że cały czas płacił i płaci za całą działkę 2 podatek, czyli pozostaje cały czas jej właścicielem. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, że przepis art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające (...) jednoznacznie określa termin, w którym należało złożyć wniosek o odszkodowanie. Jest to termin zawity i nie podlega przywróceniu, jego upływ powoduje skutek w postaci wygaśnięcia roszczenia. Strona złożyła wniosek po upływie tego terminu – dopiero w dniu [...] r., a zatem po wygaśnięciu roszczenia o odszkodowanie, co powoduje, że wszczęte postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy stwierdził, że w tej sytuacji organ pierwszej instancji – starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a w miastach na prawach powiatu – prezydent wykonujący te zadania, prawidłowo wydał decyzję umarzającą postępowanie wszczęte wnioskiem zainteresowanego. Wojewoda wyjaśnił, że przepis art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające (...) był przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 15 września 2009 r. w sprawie o sygn. akt P 33/07 stwierdził, że wymieniony art. zgodny jest z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Uznał tym samym przyjęte rozwiązanie prawne, wprowadzające ograniczenie czasowe do składania wniosków o odszkodowanie, za zgodne z Konstytucją. Trybunał wyjaśnił, że wszystkie osoby, które utraciły własność, miały możliwość składania w wyznaczonym terminie wniosków o odszkodowanie, niezależnie od tego, czy została w tym czasie wydana decyzja Wojewody. Trybunał wskazał, że wniosek o odszkodowanie byłego właściciela nieruchomości ma dwojaki charakter. Po pierwsze stanowi oświadczenie, że były właściciel jest i domaga się odszkodowania za wywłaszczenie. Po drugie stanowi żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Odnosząc się do zarzutów odwołania w kwestii zapłaconego przez wnioskodawcę podatku od nieruchomości organ wyjaśnił, iż dotyczą one odrębnego postępowania i pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Z. K. stwierdził, iż odwołuje się od decyzji Wojewody [...]. Wyjaśnił, że nabywając tę nieruchomość w [...] r. od swego teścia zakupił działkę o powierzchni 510m m². Taki też był zapis w księdze wieczystej. Działkę o powierzchni 22 m² odpisano dopiero w [...] r. i nadano jej nr 1. Uczyniono tak z uwagi na budowę bloku mieszkalnego i potrzebę wykonania do niego dojazdu. Dodał, że przez cały czas płacił i nawet w [...] r. płaci podatek za całą powierzchnię nabytej działki nr 2, czyli nadal pozostaje właścicielem całej działki. Dlatego też należy mu się odszkodowanie za zajęcie jego własności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując niniejszą sprawę, zważył, co następuje: Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracyjne nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem postępowania. Taki zakres kontroli wynika zaś jednoznacznie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przepis art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (DzU. nr 133, poz. 872 ze zm.) jednoznacznie wskazuje, że wniosek o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, której własność przeszła z mocy prawa (art. 73 ust. 1 tej ustawy) z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, można było złożyć w dokładnie wyznaczonym, okresie – tj. od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenia takie wygasły. W rozpatrywanej sprawie bezsporny pozostaje fakt, iż skarżący taki wniosek złożyli dopiero w dniu 29 grudnia 2009 r.(30 grudnia – data wpływu do kancelarii), a zatem długo po wyznaczonym w ustawie i wskazanym powyżej terminie. Oznacza to, że roszczenie skarżącego wygasło, a wniosek o wypłatę odszkodowania nie mógł zostać rozpatrzony merytorycznie, co skutkować musiało tym, że wszczęte tym wnioskiem postępowanie w sprawie ustalenia i przyznania odszkodowania stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem decyzja Prezydenta Miasta C. o umorzeniu prowadzonego postępowania w tym zakresie znajduje pełne uzasadnienie w treści przywołanego przepisu. Wskazać w tym miejscu należy, że określony w wymienionym powyżej art. 73 ust. 4 ustawy termin do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość drogową jest terminem prawa materialnego, co oznacza, że nie podlega przywróceniu na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ma zatem znaczenia dla niniejszej sprawy z jakich powodów skarżący spóźnił się ze złożeniem wniosku w przewidzianym w przepisie terminie, a także czy uchybienie temu terminowi zostało przez skarżącego zawinione. Zgodzić się przyjdzie także ze stanowiskiem organu odwoławczego, że kwestia związana z podatkiem od nieruchomości, który uiszczany jest przez wnioskodawcę, nie dotyczy tego, lecz odrębnego postępowania i nie ma wpływu na przyjęte w sprawie rozstrzygniecie. Wprawdzie w art. 73 ust. 3 ustawy przewiduje wydanie przez Wojewodę decyzji o przejściu własności nieruchomości z mocy prawa z dniem [...] r. na nowych właścicieli, jednak decyzja ta (która w analizowanej sprawie nie została jeszcze wydana) nie decyduje o przejściu prawa, lecz ma charakter potwierdzający zaistniały skutek i służy jako dokument umożliwiający ujawnienie prawa w księdze wieczystej. W tym miejscu powstał problem sprowadzający się do odpowiedzi na pytanie o to, czy ograniczenie w czasie możliwości złożenia przez byłych właścicieli wniosku o odszkodowanie za zajętą pod drogę publiczną nieruchomość i jednoczesne określenie daty wygaśnięcia tego roszczenia przy jednoczesnym braku ustawowego terminu wydania przez wojewodę decyzji stwierdzającej nabycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą prawa równości obywateli wobec tego prawa. W wyniku pytania zadanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, Trybunał Konstytucyjny dokonał kontroli konstytucyjności tego rozwiązania ustawowego i w wyroku z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07 ocenił je jako zgodne ze standardami konstytucyjnymi. Wyrok Trybunału, zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji, ma moc powszechnie obowiązującą i jest ostateczny. Zasadnie wobec powyższego Wojewoda wyjaśnił stronie, że wniosek złożony po terminie wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie nie podlegał rozpoznaniu. W sprawie jest bezsporne, że wniosek skarżącego o odszkodowanie został złożony po dniu [...] r., a zatem w sytuacji, gdy roszczenie o odszkodowanie już wygasło. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.