II SA/Gl 275/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekretarz Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2005 r. sprawy ze skargi B.L. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wnioskiem z dnia [...] B.L. zwrócił się o zwrot części nieruchomości wywłaszczonej położonej w Z. przy ulicy [...], oznaczonej na opisie i mapie jako działka nr [...]. Wyjaśnił, że działka powyższa została wywłaszczona w [...] na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem na rozbudowę osiedla "[...]" w Z. Podkreślił, że zachodnia część działki pozostała niezabudowana, stanowi miejsce wyrzucania śmieci porośnięte krzakami. W dniu [...] B.L. ograniczył swój wniosek do żądania zwrotu części wnioskowanej działki - pasa gruntu ok. [...] m od istniejącego ogrodzenia. Przeprowadzone w sprawie oględziny potwierdziły fakt, że na działce [...] usytuowany jest blok mieszkalny a od posesji B.L. odgrodzona jest betonowym murem. Pas zieleni pozostaje zaniedbany, znajdują się tam pojedyńcze krzaki i drzewa oraz budynek gospodarczy w złym stanie technicznym, używany jako garaż. W wyniku postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta Z. w związku z wnioskiem B.L. o zwrot części nieruchomości, decyzją z dnia [...] dokonano podziału działki [...] na dwie działki [...] oraz [...]. Decyzją z dnia [...] Starosta Z. orzekł o zwrocie wnioskodawcy – B.L., oraz zobowiązał do zwrotu odszkodowania w wysokości [...] zł tj. [...] % aktualnej wartości nieruchomości. W podstawie prawnej przywołane zostały art. 142, art. 9a w związku z art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1, art. 139, art. 140, art. 141 ust. 4 art. 216, art. 217 ust. 2 art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm. W uzasadnieniu wyjaśniono, że nieruchomość wywłaszczona została aktem notarialnym z dnia [...] w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w celu rozbudowy osiedla "[...]" w Z. W przeprowadzonym postępowaniu ustalono, iż część wywłaszczonej nieruchomości nie została zagospodarowana w sposób nie budzący wątpliwości co do jej zwrotu. Część ta jest zaniedbana, porośnięta trawą, stoi na niej niewyburzony stary budynek. Dlatego też, wobec faktu, ze nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, orzeczono o jej zwrocie. Zwrot wypłaconego odszkodowania ustalono zgodnie z art. 140 ust. 2 i art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odwołanie od tej decyzji złożyła Gmina Z., wnosząc o uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniosła, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym przeprowadzona wizja, prowadził do odmiennych wniosków. Faktem jest, że zgodnie z aktem notarialnym nieruchomość została wywłaszczona na cele związane z budową osiedla "[...]" w Z. Cel ten został całkowicie zrealizowany. Na wywłaszczonej działce wybudowano blok mieszkalny, a teren do betonowego ogrodzenia wykorzystano jako zieleń towarzyszącą, gdzie urządzono [...]. Ten właśnie teren organ pierwszej instancji uznał za nie zagospodarowany i nie wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia, co w opinii gminy jest całkowicie nieuzasadnione. Zdaniem odwołującej się nie można mówić o zbędności tego terenu, należy go potraktować jako teren zieleni dla potrzeb mieszkańców, nie zachodzi zatem przesłanka o której mowa w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda rozpatrując powyższe odwołanie, decyzją z dnia [...], przywołując w podstawie prawnej art. 136, art. 139, art. 140, art. 217 oraz art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami a także art. 138 (1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podzielił stanowisko wyrażone przez organ pierwszej, potwierdzając, że wnioskowana do zwrotu część nieruchomości pozostaje zaniedbana, porośnięta traw, znajdują się na niej drzewa i krzewy oraz stary budynek gospodarczy a zatem nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, co skutkuje zwrotem nieruchomości. W wyniku rozpatrzenia skargi wniesionej przez gminę Z., wyrokiem z dnia 4 grudnia 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Ś. W uzasadnieniu wyjaśnił, że o zbędności nieruchomości decyduje art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w dwu przypadkach, a mianowicie: a) kiedy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się prawomocna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia oraz b) utraciła moc obowiązującą decyzja o ustaleniu lokalizacji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel nie został zrealizowany. Zatem nieruchomość podlega zwrotowi, tylko wówczas, gdy zaistniała którakolwiek z przesłanek zbędności określona w powyższym artykule, czyli w każdym innym przypadku nie określonym w przywołanym przepisie, zdaniem ustawodawcy nieruchomości nie staje się zbędną na cel wywłaszczenia. Z przedłożonych w sprawie dokumentów jednoznacznie wynika, że przedmiotowa działka wraz z sąsiednimi nieruchomościami stanowi tereny zieleni osiedlowej osiedla "[...]". Budowa osiedla "[...]" obejmuje nie tylko inwestycję podstawową tj. budowę budynków, ale także inwestycje towarzyszące polegające na realizacji urządzeń infrastruktury. W opinii Sądu sam fakt posadowienia na gruncie innych obiektów niż budynki mieszkalne nie stanowi o wykorzystaniu działki na cel niezgodny z celem wywłaszczenia, gdyż zieleniec wraz z drzewami i krzewami, stanowi część infrastruktury towarzyszącej osiedla "[...]". Reasumując, Sąd stwierdził, że w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy, przedmiotowa działka została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, bowiem zrealizowanie na spornym terenie m.in. zieleńca jest jak najbardziej właściwe i niezbędne do prawidłowego funkcjonowania osiedla oraz służy niewątpliwie potrzebom ogółu mieszkańców osiedla. Uwzględniając wskazania powyżej wymienionego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...], powołując się na art. 138 ( 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podkreślając, że organy rozpatrujące sprawę związane są oceną prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazał, że w prowadzonym postępowaniu organ powinien uwzględnić przepisy prawa materialnego z art. 136, 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz materiał dowodowy oraz stan faktyczny na spornej działce. Dodatkowo rozpatrując ponownie sprawę organ powinien uwzględnić art. 6, 9 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł B.L., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W jego odczuciu Wojewoda wydając swoje rozstrzygnięcie nie przeprowadził w sposób właściwy postępowania administracyjnego naruszając tym samym art. 8, art. 9, art. 10 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nadto zarzucił, że wydając pierwszą swoją decyzję Wojewoda jednoznacznie stwierdził, że nieruchomość wywłaszczona nie została " w żaden sposób zagospodarowana..", stąd ponieważ stwierdzono przesłankę z art. 137 cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, należało orzec o zwrocie tej działki. Natomiast po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewoda nie broniąc wcześniej zajętego stanowiska ograniczył się do wydania decyzji uchylającej decyzję Starosty Z. orzekającą o zwrocie przedmiotowej działki. Podkreślił, że materiał zgromadzony w sprawie przemawiał na rzecz zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wnosząc o oddalenie skargi, przedstawił dotychczasowe postępowanie w sprawie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wyjaśnił, że uwzględniając ocenę prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2003 r., przyjął, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 138 ( 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i dlatego uchylił zaskarżoną decyzje i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Na rozprawie w dniu 17 listopada 2005 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze, wyjaśniając, że po wywłaszczeniu skarżącego pozostał niewielki skrawek działki utrudniający dostęp do zabudowań, a niezagospodarowany pas przy bloku jest na tyle szeroki, że można uwzględnić żądanie skarżącego o zwrot. Dodał także, ze pozostały z poprzednich, nierozburzonych zabudowań garaż był przez niego wynajmowany a nie przez Gminę. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów i powodów niż podniesione w skardze. Na mocy art. 134 ( 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednakże związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została naruszeniem prawa. Zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o art. 138 ( 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z zacytowanym przepisem organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, gdy rozstrzygnięcie to wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten musi wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia i w najmniejszy sposób nie uzasadnił takiego swojego działania, nie wskazał jakie okoliczności i dlaczego wymagają przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Działanie takie niezgodne jest z powołanym w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu działanie organu odwoławczego pozostaje w sprzeczności z wymienionym powyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2003 r. Wyrok ten wiąże zarówno orzekające w sprawie organy jak również rozpatrujący obecnie sprawę skład sądzący, a wytyczne Sądu w tej sprawie wydają się być jednoznaczne. W konkluzji tego wyroku Sąd wyraźnie stwierdził, że przedmiotowa działka zagospodarowana została zgodnie z celem wywłaszczenia a zatem nie zachodzi przesłanka zbędności nieruchomości w rozumieniu art. 136 § 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Mając na względzie wskazane powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjnym na podstawie art. 145 ( 1 a i b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uznał, że decyzje organu odwoławczego należało uchylić. Na podstawie art. 152 cytowanej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.