II SA/Gl 275/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Gminy G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 stycznia 2026 r. nr SKO.OŚ/41.9/1053/2025/19849/KS w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 12 listopada 2025 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej 4268 (cztery tysiące dwieście sześćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia 16 stycznia 2026 r., nr SKO.OŚ/41.9/1053/2025/19849/KS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) - dalej "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania Gminy G. ("Strona" lub "Skarżąca"), od decyzji Dyrektora Departamentu Ochrony Środowiska Ekologii i Opłat Środowiskowych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, działającego z upoważnienia Marszałka Województwa Śląskiego (dalej "Marszałek Województwa" lub "organ I instancji") z dnia 12 listopada 2025 r., nr [...] w przedmiocie: 1) wymierzenia Stronie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 22.260,00 zł za zniszczenie 3 sztuk drzew z gatunku lipa szerokolistna, o obwodach pni wynoszących na wysokości 130 cm: 102 cm, 132 cm, 137 cm wymienionych w załączniku nr 1 do decyzji, rosnących w G. przy ul. [...], na działce geodezyjnej numer [...] zgodnie z załącznikiem do decyzji; 2) odroczenia płatności kwoty 15.582,00 zł stanowiącej 70 % administracyjnej kary pieniężnej wymierzonej na okres lat 5, uzależniając jej pobranie od zachowania przez drzewo żywotności; 3) uiszczenia pozostałej kwoty 6.678,00 zł stanowiącej 30 % administracyjnej kary pieniężnej w terminie 14 dni od daty w którym decyzja stanie się ostateczna." - utrzymać ją w mocy. Podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Zarząd Budynków Miejskich [...] sp. z o.o. w G. (dalej "ZBM") jest zarządcą nieruchomości numer [...], obręb [...] w G., na której rosły przycięte drzewa. Na przycinkę drzew rosnących na działce geodezyjnej numer [...], obręb [...] w G. zarządca nieruchomości uzyskał zgodę Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w G. (pismo nr [...] z dnia 6 lutego 2020 r.), który jest jednostką budżetową Miasta G.. ZBM zlecił E. z G. przycinkę drzew z gatunku lipa szerokolistna o obwodach pni wynoszących na 130 cm, 102 cm, 132 cm, 137 cm rosnących w G. przy ul. [...], na działce geodezyjnej numer [...] Organ pierwszej I instancji dokonał oceny czy objęte postępowaniem drzewa podległy ochronie na podstawie przepisów rozdziału 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody a następnie określił stan ww. drzew gatunku lipa szerokolistna przed dokonaniem przycinki. W tym zakresie posłużył się m.in. zdjęciem przedstawiającym pokrój koron lip przed ich przycinką oraz ortofotomapami pochodzącym z serwisu geoportal.gov.pl przedstawiającymi zasięg koron drzew w 2018 r., czyli jeszcze przed ich przycinką oraz zasięg koron drzew w 2022 r. Określając ubytek koron drzew organ określił, korzystając z trzech metod: pomiaru zmiany średnicy rzutu korony, ocenie długości skrócenia gałęzi, wyliczenie ubytku powierzchni bocznej korony, która uległa redukcji na skutek cięć. Wszystkie zastosowane metody wyliczenia ubytku korony wskazały, że wartość progowa 50% została przekroczona we wszystkich przypadkach i to w sposób istotny, niebudzący wątpliwości nawet przy uwzględnieniu błędów wynikających z zastosowanej metodologii. W konsekwencji dokonanych ustaleń organ I instancji wymierzył Stronie administracyjną karę pieniężną w wysokości 22.260,00 zł za zniszczenie 3 sztuk drzew z gatunku lipa szerokolistna o obwodach pni wynoszących na wysokości 130 cm: 102 cm, 132 cm, 137 cm, rosnących w G. przy ul. [...], na działce geodezyjnej numer [...] Jednocześnie odroczył płatność 70% wymierzonej kary uzależniając jej pobranie od zachowania przez drzewa żywotności, a w pozostałą jej część tj. 30% nakazał uiścić w termie 14 dni od dnia wsteczności decyzji. Niezadowolona z rozstrzygnięcia Strona wniosła odwołanie do Kolegium. W odwołaniu Strona zarzuciła organowi I instancji zarówno naruszenie prawa materialnego jak i przepisów postepowania. Kolegium opisaną na wstępie decyzją utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania, ustalony stan faktyczny sprawy i przepisy prawa mające w niej zastosowanie. Kolegium wskazało, że w oparciu o akta sprawy przekazane przez organ I instancji, dokonało takich samych ustaleń jak organ I instancji. W jego ocenie W sprawie doszło do zniszczenia 3 sztuk drzew z gatunku lipa szerokolistna w wyniku zlecenia w koronach ww. drzew prac profesjonaliście przez posiadacza nieruchomości. Kolegium nie dopatrzyło się także błędów w wyliczeniu wysokości nałożonej kary administracyjnej, a organ I instancji zapewnił stronie czynny udział w postępowaniu. Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy stwierdził, że argumenty zawarte w ww. odwołaniu nie są zasadne. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja organu I instancji nie zawiera wad wskazanych w odwołaniu, czego konsekwencją jest utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy. Kolegium zauważyło, że zniszczenie drzewa nie musi w każdym przypadku oznaczać pozbawienia go żywotności, ponieważ w przeciwnym przypadku, zbędne byłoby uregulowanie przez ustawodawcę możliwości odroczenia terminu uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa oraz możliwości umorzenia tej kary w przypadku zachowania przez drzewo żywotności. Na poparcie swojego stanowiska Kolegium przywołało wyrok NSA z 15 kwietnia 2025 r., III OSK 2362/23. Stwierdziło, że okoliczność, iż objęte postępowaniem drzewa są aktualnie żywotne nie jest przesłanką do odstąpienia od wymierzenia kary za ich zniszczenie. Nie jest nią również kondycja finansowa strony i wysoka kara. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła Skarżąca i zarzuciła zaskarżonej decyzji I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 89 ust. 10 u.o.p., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy od końca roku, w którym zniszczono drzewo, upłynęło 5 lat, a więc postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, - art. 87a ust. 5 u.o.p., poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że doszło do zniszczenia drzew, podczas gdy przycięcie drzew polegało na ich pielęgnacji związanej m.in. z usunięciem gałęzi obumarłych, suchych, nadłamanych, spadających i stwarzających zagrożenie dla łudzi i ich mienia. Po prawie 6 latach od przycinki, drzewa wyglądają okazale, posiadają gęstą koronę charakterystyczną dla tego gatunku, co świadczy o ich żywotności i bardzo dobrej kondycji fitosanitarnej. II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:  - art. 7 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny, naruszający zasady logiki i doświadczenia życiowego i w następstwie tego przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i błędne uznanie, że doszło do zniszczenia drzew, nie przeprowadzając rzetelnej analizy dotyczącej charakteru wykonanych prac, ich wpływu na żywotność drzew, konieczności przeprowadzenia zabiegów ze względów bezpieczeństwa mieszkańców pobliskiego osiedla. Nadto niepoczynienia ustaleń dotyczących rzeczywistego stanu drzew po przeprowadzeniu pielęgnacji. W konsekwencji organ nie zrealizował obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, - art. 8 § 1 k.p.a. poprzez jego całkowite pominięcie, a powstałe wątpliwości organ rozstrzygnął na niekorzyść skarżącego czym naruszył zasadę pogłębienia zaufania stron do organów państwa. Organ zastosował najbardziej dotkliwe rozstrzygnięcie tj. wymierzenie kary, mimo że stan faktyczny w żaden sposób nie wskazywał, że doszło do naruszenia przepisów ustawy, a co za tym idzie nie doszło do zniszczenia drzew. W sprawie brak jest elementów świadczących o działaniu umyślnym czy o jakiejkolwiek szkodzie w drzewostanie, - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte zebranie materiału dowodowego, a co za tym idzie nie ustalenie czy wykonane cięcia stanowiły zwykłą pielęgnację drzew, czy usunięto tylko gałęzie obumarłe, nadłamane, spadające lub zagrażające bezpieczeństwu oraz czy po przycięciu drzewa zachowały żywotność i prawidłową koronę. Organ natomiast uważa, że drzewa zostały zniszczone, pomimo tego, że po 6 latach od zdarzenia drzewa wyglądają okazale, posiadają gęstą koronę charakterystyczną dla tego gatunku, co świadczy o ich żywotności i bardzo dobrej kondycji fitosanitarnej, - art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów i przyjęcie, że drzewa zostały zniszczone, pomimo tego, że materiał dowodowy zgormadzony w sprawie w postaci m.in. dokumentacji zdjęciowej drzew z różnych okresów po ich przycince świadczy o tym, że drzewa zachowały żywotność, są okazałe i posiadają gęstą, rozłożystą koronę. Drzewa obecnie wyglądają zdrowo i nie odbiegają żywotnością od pozostałych drzew rosnących na tym samym terenie. Organ nie odniósł się w żaden sposób do tego, że konieczność przycięcia drzew nastąpiła ze względów bezpieczeństwa mieszkańców, a prace te wykonane zostały przez profesjonalny podmiot. Z dokumentacji zdjęciowej z dnia 3 stycznia 2025 r. dołączonej do pisma skarżącego z dnia 9 stycznia 2025 r. wynika, że drzewa posadowione są przy drodze wewnętrznej przy ul. [...] w G. przy zieleńcu, a więc wbrew temu co wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, drzewa te znajdują się przy ciągu pieszo-jezdnym. Organ przyjął tezy nieznajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym. Twierdzenie, że drzewa zostały zniszczone, jest gołosłowne i niepoparte żadnym obiektywnym ustaleniem. Natomiast organ II instancji poprzestał wyłącznie na stwierdzeniu, że postępowanie organu I instancji uznaje za prawidłowe i zgodne z przepisami prawa, a co za tym idzie decyzja zasługuje na pozostawienie w obrocie prawnym, - art. 84 k.p.a. poprzez jego pominięcie i niezwrócenie się do biegłego o wydane opinii, w sytuacji, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niespełnienie wymogów wynikających z ustawy, a przede wszystkich uzasadnienie nie zawiera analizy dowodów, nie przedstawia rozumowania organu, nie odnosi się do istotnych argumentów strony, w tym przedłożonych dowodów, wyjaśnień, nie wskazuje, dlaczego ustalono, że drzewa zostały zniszczone. Uzasadnienie w znacznej części zawiera przepisy ustaw oraz ogranicza się wyłącznie do wskazania, że Kolegium doszło do tych samych konkluzji co organ I instancji - bez ich oceny, bez wskazania znaczenia dla sprawy, bez wyciągnięcia jakichkolwiek wniosków, - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 89 ust. 10 u.o.p. poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji i nieumorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie. III. błąd w ustaleniach faktycznych: - przyjętych za podstawę decyzji, mający wpływ na jego treść, polegający na utrzymaniu w mocy decyzji Marszałka Województwa Śląskiego, który wymierzył Gminie G. administracyjną karę pieniężną w wysokości 22.260,00 zł, z odroczeniem płatności kwoty 15.582,00 zł, stanowiącej 70% administracyjnej kary pieniężnej wymierzonej w punkcie 1 decyzji na okres lat 5, uzależniając jej pobranie od zachowania przez drzewo żywotności i nakazaniem uiszczenia kwoty 6.678,00 zł, stanowiącej 30% administracyjnej kary pieniężnej wymierzonej w punkcie 1 decyzji, w sytuacji gdy do zniszczenia drzew nie doszło. Przycięcie drzew polegało na usunięciu obumarłych i nadłamanych gałęzi i utrzymaniu uformowanego kształtu korony drzewa. Obecnie drzewa wykazują żywotność i posiadają charakterystyczną dla gatunku rozłożystą koronę, a także są w bardzo dobrej kondycji fitosanitarnej, - polegający na błędzie w wyliczeniu rachunkowym i przedstawieniu wyliczeń procentowych dotyczących powierzchni korony drzew, który jest niewiarygodny i obarczony wieloma błędami z uwagi na fakt, że wyliczenia te zostały wykonane w oparciu o geoportal.gov.pl, przedstawiający zasięg koron drzew w 2018 r. i 2022 r., następnie dokonania porównania stanu drzew bez wskazania okresu (miesiąca), z którego pochodzą zdjęcia, co jest niezwykłe ważne i istotne, - przyjętych za podstawę decyzji, mający wpływ na jego treść, polegający na całkowitym pominięciu faktu, że przycięcie drzew wykonane zostało przez wykwalifikowaną firmę i miało na celu usunięcie gałęzi obumarłych, suchych, nadłamanych, spadających i stwarzających zagrożenie dla ludzi i ich mienia oraz utrzymanie prawidłowego pokroju korony drzew, - przyjętych za podstawę decyzji, mający wpływ na jej treść, polegający na obciążeniu Gminy G. skutkami prawnymi i finansowymi związanymi rzekomo ze zniszczeniem drzew w sytuacji, gdy do zniszczenia drzew nie doszło, a drzewa te wykazują żywotność, posiadają charakterystyczną dla gatunku rozłożystą i gęstą koronę oraz są w bardzo dobrej kondycji fitosanitarnej, - przyjętych za podstawę decyzji, mający wpływ na jej treść, polegający na obciążeniu Gminy G. skutkami prawnymi i finansowymi, w sytuacji, gdy wizja lokalna została przeprowadzona przez pracowników Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego się w dniu 22 marca 2023 r., to jest w okresie bezlistnym, w którym trudno określić stan zdrowia drzew, - polegający na odroczonej płatności kwoty 15.582,00 zł, stanowiącej 70% administracyjnej kary pieniężnej wymierzonej w punkcie 1 decyzji na okres lat 5, uzależniając jej pobranie od zachowania przez drzewo żywotności, jest krzywdzący, a to ze względu na to, że drzewa na dzień wydania decyzji tj. 12 stycznia 2026 r. są zdrowe. Zastosowana interpretacja zakłada, że gdyby w okresie kolejnych pięciu łat drzewa uległy zniszczeniu np. w sposób naturalny łub wskutek czynników zewnętrznych, to ewentualne ich obumarcie będzie przypisywane cięciom wykonanym w 2020 r. Uznanie takiej zależności za podstawę nałożenia kary jest nieuzasadnione oraz krzywdzące. Skarżąca zarzuciła ponadto całkowite pominięcie przez organ utrzymujący w mocy zaskarżoną decyzję sytuacji finansowej odwołującego i nałożenie administracyjnej kary pieniężnej w tak znacznej wysokości tj. 22.260,00 zł, z odroczeniem płatności kwoty 15.582,00 zł, stanowiącej 70% administracyjnej kary pieniężnej wymierzonej w punkcie 1 decyzji na okres lat 5, uzależniając jej pobranie od zachowania przez drzewo żywotności i nakazaniem uiszczenia kwoty 6.678,00 zł, stanowiącej 30% administracyjnej kary pieniężnej wymierzonej w punkcie 1 decyzji, w sytuacji gdy do zniszczenia drzew nie doszło, a drzewa są zdrowe. W oparciu o tak sformułowane zarzuty na podstawie Skarżąca wniosła o: - uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w całości, - rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym, - dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentacji zdjęciowej z 2013 r., obrazującej stan drzew zbliżony do ich wyglądu przed przeprowadzeniem prac pielęgnacyjnych w 2020 r., a także dokumentacji zdjęciowej z 2022 r. oraz dokumentacji z 2025 r. na okoliczność wykazania, że drzewa zachowały swoją żywotność, nie zostały w żaden sposób zniszczone, posiadają charakterystyczną dla gatunku rozłożystą i gęstą koronę, nadto wykazania, że obecnie wymagają ponownej pielęgnacji w postaci ich przycięcia (dokumentacja zdjęciowa znajduje się w aktach sprawy - została dołączona do odwołania z dnia 8 grudnia 2025 r.), - nieobciążanie skarżącego kosztami postępowania. Skarżąca podniosła także, że w przedmiotowej sprawie została już wydana decyzja Marszałka Województwa Śląskiego Nr [...] z dnia 4 stycznia 2024 r., w której w punkcie 1 wymierzono Gminie G. administracyjną karę pieniężną w wysokości 22.260,00 zł za zniszczenie 3 sztuk drzew z gatunku lipa szerokolistna o obwodach pni wynoszących na 130 cm: 102 cm, 132 cm, 137 cm wymienionych w załączniku nr 1 do decyzji, rosnących w G. przy ul. [...], na działce geodezyjnej numer [...] zgodnie z załącznikiem do decyzji, w punkcie 2 decyzji odroczono płatność kwoty 15.582,00 zł, stanowiącej 70% administracyjnej kary pieniężnej wymierzonej w punkcie 1 decyzji na okres lat 5, uzależniając jej pobranie od zachowania przez drzewo żywotności, w punkcie 3 decyzji orzeczono o pobraniu kwoty 6.678,00 zł, stanowiącej 30% administracyjnej kary pieniężnej wymierzonej w punkcie 1 decyzji. W sprawie tej przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym toczyło się postępowanie pod sygn. akt [...] i zakończyło się wydaniem postanowienia z dnia 3 września 2024 r. Decyzja Marszałka Województwa Śląskiego Nr [...] wydana w dniu 4 stycznia 2024 r. nie została uchylona bądź zmieniona. Następnie Marszałek Województwa Śląskiego wydał drugą - obecnie zaskarżoną - decyzję o tej samej treści. W związku z powyższym, w obrocie prawnym są dwie identyczne decyzje co dla Skarżącej jest niezrozumiałe i niedopuszczalne. W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumenty uzasadniające podniesione w jej treści zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy odniósł się do zarzutów skargi, podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o: 1. odrzucenie skargi - gdy nie zostaną uzupełnione w wyznaczonym terminie braki formalne skargi, ewentualnie 2. oddalenie tej skargi, 3. skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W swoim stanowisku Kolegium powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazało, dlaczego w jego ocenie nie doszło do przedawnienia opisanego w art. 89 pkt 10 u.o.p. Pismem z dnia 17 marca 2026 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenia postepowania z uwagi na upływ 5-letniego okresu przedawnienia karania liczony od końca roku, w którym doszło do przycinki drzew. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., w myśl którego administracyjną karę pieniężną wymierza się za zniszczenie drzewa lub krzewu. Pojęcia "uszkodzenia drzewa" oraz "zniszczenia drzewa" posiadają swoją prawną treść nadaną przez art. 87a ust. 4 i ust. 5 u.o.p. Zgodnie z art. 87a ust. 4 usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa. Z kolei w myśl art. 87a ust. 5 za zniszczenie drzewa uważa się usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 art. 87a. W celu zrekonstruowania normatywnego wzorca rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za uszkodzenie i zniszczenie drzewa w oparciu o art. 87a ust. 4 i 5 u.o.p., należy zatem uwzględnić, czy w sprawie nie mają zastosowania przesłanki z art. 87a ust. 2 u.o.p., wyłączające odpowiedzialność za ponadnormatywne usuniecie gałęzi drzewa, a zatem czy prace w obrębie korony drzewa nie miały na celu: 1) usunięcia gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywania uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonania specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. W następstwie dokonania tych ustaleń możliwa jest w dalszej kolejności ocena, czy ewentualnie doszło do zniszczenia lub uszkodzenia drzewa. W konsekwencji, w ujęciu metodologicznym powołanych wyżej przepisów wskazania wymaga, że w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek z art. 87a ust. 2 u.o.p., należy wyłączyć odpowiedzialność za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa. Decyzja w przedmiocie wymiaru kary administracyjnej za uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa (art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p.) lub zniszczenie drzewa (art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p.) jest decyzją związaną co oznacza, że w przypadku ziszczenia się warunków przewidzianych ustawą organ zobligowany jest do jej wymierzenia. Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna z art. 88 ust. 1 u.o.p. oznacza, że wystarczy jedynie wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a cięciami drzew prowadzącymi do nich zniszczenia lub uszkodzenia. Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności pozostają motywy, jakimi kieruje się strona dokonująca tych cięć (por. wyrok NSA z 23 maja 2023 r., III OSK 2255/21; orzeczenia.nsa.gov.pl). Do nałożenia kary na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 lub 4 u.o.p. niezbędne jest zatem ustalenie przez organ, że po pierwsze doszło do zniszczenia drzewa lub uszkodzenia drzewa spowodowanego wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa (w rozumieniu u.o.p.), a następnie ustalenie podmiotu za to odpowiedzialnego. Odnośnie do ustawowego pojęcia "zniszczenia drzewa" wyjaśnić należy, iż jako koronę, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa należy rozumieć objętość korony przed pierwszym zabiegiem jej redukcji, plus objętość korony, która przyrosła w okresie po każdej kolejnej jej redukcji. Ustawowy zapis mówiący o tym, iż dopuszczalne jest usunięcie do 30% lub 50% korony drzewa, która rozwinęła się w całym okresie jego rozwoju oznacza, że taka część korony może być usunięta łącznie we wszystkich dokonywanych na danym drzewie zabiegach, a nie podczas każdego zabiegu odrębnie. Również gałęzie usunięte tworzyły koronę drzewa w okresie jego rozwoju, czyli w okresie objętym treścią art. 87a ust. 2 u.o.p. jako podlegającym ochronie. Ochronie tej podlega bowiem pełna objętość korony uwzględniająca rozwój drzewa od początku jego powstania, a nie tylko ta korona, którą zastano przed ostatnim przycięciem. Obowiązujące przepisy nie pozwalają na każdorazowe obcinanie korony o 30%, gdyż inaczej w krótkim czasie drzewo mogłoby zostać całkowicie pozbawione korony. Punktem wyjścia do przeprowadzenia oceny prawidłowości wykonanych prac nie musi być zatem stan korony w chwili rozpoczęcia cięć, gdyż w takim układzie użycie przez ustawodawcę sformułowania "w całym okresie rozwoju" byłoby zbędne (por. wyroki WSA w Gdańsku z 17 kwietnia 2024 r., II SA/Gd 948/23, WSA w Poznaniu z czerwca 2023 r., II SA/Po 199/23, a także K. Gruszecki, Wymierzanie kar pieniężnych za uszkodzenie drzew. Glosa do wyroku WSA w Szczecinie z 11 maja 2017 r., II SA/Sz 238/17, OwSS 2017/4/122-126). Ustawowy zapis, iż dopuszczalne jest usunięcie do 30% korony drzewa, która rozwinęła się w całym okresie jego rozwoju oznacza zatem, że taka część korony może zostać usunięta łącznie we wszystkich, w tym wcześniejszych, zabiegach, a nie podczas każdego zabiegu. Przy aktualnej treści art. 87a ust. 2 u.o.p nie jest dopuszczalne usunięcie 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa bez dokładnego zbadania ilości wykonanych zabiegów oraz ich skutków dla objętości korony. W przepisach art. 87a ust. 2 i 5 u.o.p. posłużono się czasownikiem dokonanym "rozwinęła się", co powoduje konieczność każdorazowego ustalenia czy dokonane usunięcie nie spowodowało skrócenia objętości korony, ale nie tylko względem stanu korony, jaki poprzedzał te konkretne czynności, lecz stanu z całego okresu rozwoju drzewa - od chwili powstania korony do czasu sprzed dokonania ostatniego przycięcia, nie pomijając gałęzi korony usuniętych w ramach wszystkich przeprowadzonych zabiegów. W niniejszej sprawie organy ustaliły, że w wyniku prac przeprowadzonych w dniu 10 stycznia 2020 r. doszło do zniszczenia 3 sztuk drzew z gatunku lipa szerokolistna o obwodach pni wynoszących na wysokości 130 cm: 102 cm, 132 cm, 137 cm wymienionych w załączniku nr 1 do decyzji, rosnących w G. przy ul. [...], na działce geodezyjnej numer [...] Ustalenia dotyczące rozmiaru usuniętych gałęzi korony drzewa organ I instancji oparł posługując się trzema metodami, korzystając z materiału fotograficznego dostarczonego przez Skarżącą jak i wykonanego przez pracowników organu, wydruków Google Maps oraz protokołów oględzin. Uzyskane w ten sposób dane - przy zastosowaniu opisanych przez organ I instancji metod - doprowadziły do ustalenia, że doszło do usunięcia ponad w 50% korony drzew objętych postepowaniem, co w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p. oznacza jego zniszczenie. Jednocześnie, zdaniem organu I instancji, w sprawie nie znajduje zastosowania art. 87a ust. 2 u.o.p., ponieważ zakres prac obejmował usunięcie zdrowych gałęzi. Powyższe ustalenia Kolegium uznało za prawidłowe. Co do okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 87a ust. 2 u.o.p. organy orzekające w sprawie uznały, że twierdzenia Skarżącej dotyczące usunięcia gałęzi obumarłych nie polegały na prawdzie. Przywołano w tym zakresie protokół oględzin drzew z 22 marca 2023 r., w którym zapisano dla każdego z drzew informację, że cięto gałęzie zdrowe oraz że wszystkie przycięte gałęzie zostały skrócone o około połowę. W ocenie organu I instancji taki efekt wiąże się z cięciami prowadzonymi w celu formowania kształtu korony drzewa, a nie w przypadku usuwania gałęzi martwych lub nadłamanych. Rozstrzygnięcie w tej sprawie zostało oparte na wiedzy pracowników prowadzących postępowanie. W sprawie nie powołano biegłego dendrologa. Powyższe stanowisko organów zostało w całości zakwestionowane przez Skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a następnie w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której podważono zarówno metodę ustalenia rozmiaru usuniętych gałęzi koron drzew jak i ocenę organów w przedmiocie braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.p. W ocenie Sądu znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy, w tym fotograficzny, nie pozwala na określenie o jaki procent została zredukowana korona każdego z drzew będących przedmiotem postępowania. Organ I instancji przyznał, że zdjęcia dostarczone przez Skarżącą w przypadku jednego z drzew nie pozwalały na precyzyjne określenie bocznego rzutu korony jednego z drzew. Zdjęcia z Google Maps są nieczytelne i dotyczą drzew pokrytych listowiem o zachodzących na siebie koronach. Zdaniem Sądu zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie uprawnia do przyjęcia takiego stanowiska, jakie zajęło Kolegium, które w zaskarżonej decyzji nie ustosunkowało się wnikliwie do zarzutów i argumentacji odwołania. Uzasadnianie decyzji organu odwoławczego poza szerokim przytoczeniem przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie nie odniosło się do każdego z zarzutów podniesionych w odwołaniu uznając je in gremio za nieuzasadnione. Kolegium nie zajęło również stanowisko co braku potrzeby skorzystania z opinii biegłego dendrologa. Zdaniem Sądu sposób procedowania przez organ odwoławczy pozostaje w sprzeczności z zasadami procedury administracyjnej, w tym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Odnosząc się natomiast do stanowiska Skarżącej dotyczącego wykładni art. 89 pkt 10 u.o.p. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 35/18, LEX nr 2768812 oraz z dnia 2 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 1242/22, LEX nr 3696561. W konsekwencji przyjęcia tego poglądu w ocenie Sądu Kolegium nie miało podstaw do umorzenia postępowania z uwagi na treść przywołanego wyżej przepisu ustawy. W tym stanie sprawy, w ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organy nie poczyniły koniecznych ustaleń w zakresie dającym podstawę do wydania rozstrzygnięcia, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. W tym kontekście podkreślenia wymaga także, iż w postępowaniach o charakterze sankcyjnym, w których obciąża się podmioty administrowane obowiązkami w ramach retorsji za naruszenie przepisów prawa administracyjnego, próg staranności w gromadzeniu i rozważeniu materiału dowodowego jest podwyższony (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 21 listopada 2018 r., II SA/Rz 971/18). Brak możliwości kompleksowej weryfikacji wszystkich podnoszonych przez stronę okoliczności uniemożliwia ocenę, czy w sprawie doszło do zniszczenia drzewa wskutek niewłaściwego wykonania zabiegów pielęgnacyjnych określonych przepisem art. 87a ust. 2 i 5 u.o.p., czy też wystąpiła przesłanka egzoneracyjna zawarta w art. 87a ust. 2 pkt 1 lub pkt 2 u.o.p., która uwalniałaby stronę od odpowiedzialności za zniszczenie drzewa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni stanowisko Sądu wyrażone powyżej z uwzględnieniem art. 89 pkt 10 u.o.p. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 i art. 205 p.p.s.a., a także § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 535).