II SA/Gl 276/18
WyrokWSA w Gliwicach2018-05-23
Skład orzekający: Andrzej Matan, Bonifacy Bronkowski, Łucja Franiczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Gminy Jejkowice, wydając regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, mogła nałożyć na odbiorców obowiązek zapłaty wynagrodzenia za wydanie warunków technicznych przyłączenia, uzgodnienie dokumentacji, wykonanie włączenia do sieci, a także uzależnić dostawę wody na cele przeciwpożarowe od zawarcia umowy z gminą?Ratio decidendi
Rada Gminy Jejkowice, wydając regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, przekroczyła zakres upoważnienia ustawowego zawartego w art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Postanowienia § 14 ust. 4, § 15, § 16 zdanie 3, § 17 ust. 2 (w zakresie słów "na koszt") oraz § 25 regulaminu, które nakładały na odbiorców dodatkowe opłaty i uzależniały dostawę wody na cele przeciwpożarowe od zawarcia umowy, naruszają prawo w sposób istotny, co skutkuje stwierdzeniem ich nieważności.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Rybniku wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy Jejkowice z dnia 15 lutego 2006 r. w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, żądając jej unieważnienia w części dotyczącej kilku paragrafów. Zarzucono istotne naruszenie przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz Konstytucji RP, poprzez nałożenie na odbiorców obowiązków wykraczających poza kompetencje rady gminy, takich jak opłaty za wydanie warunków technicznych, uzgodnienia, wykonanie włączenia do sieci, a także uzależnienie dostawy wody na cele przeciwpożarowe od zawarcia umowy. Wójt Gminy Jejkowice wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że regulamin mieści się w granicach upoważnienia ustawowego.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność załącznika do uchwały w części dotyczącej: § 14 ust. 4, § 15, § 16 zdanie 3, § 17 ust. 2 w zakresie słów: "na koszt" i § 25.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Rybniku na uchwałę Rady Gminy w Jejkowicach z dnia 15 lutego 2006 r. nr XXXVI/181/06 w przedmiocie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków stwierdza nieważność załącznika do uchwały w części dotyczącej: § 14 ust. 4, § 15, § 16 zdanie 3, § 17 ust. 2 w zakresie słów: "na koszt" i § 25.
Prokurator Rejonowy w Rybniku pismem z 28 lutego 2018 r. wniósł skargę na uchwałę Nr XXXVI/181/06 Rady Gminy Jejkowice z dnia 15 lutego 2006 roku w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków ( Dz.Urz. Woj. Śl. Z 2006 r., nr 35, poz. 1023, dalej: regulamin), żądając jej unieważnienia w części dotyczącej:
- § 4 pkt. 4 regulaminu, w którym przewidziano nałożenie na osobę ubiegająca się o przyłączenie obowiązku zapłaty wynagrodzenia za wydanie "warunków technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej" odpowiadającym rzeczywiście poniesionym przez przedsiębiorstwo kosztom przygotowania przedmiotowego dokumentu,
- § 15 ust. 1 regulaminu, w którym przewidziano w zakresie wskazania w warunkach przyłączenia do sieci, możliwości nałożenie na osobę ubiegającą się o przyłączenie do sieci, za jej zgodą, obowiązku wybudowania ze środków własnych urządzeń wodociągowych i/lub kanalizacyjnych,
- § 16 regulaminu , w którym przewidziano nałożenie na osobę ubiegająca się o przyłączenie obowiązku poniesienia kosztów uzgodnienia dokumentacji do wydania "warunków technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej",
- § 17 pkt. 2 regulaminu, w którym przewidziano nałożenie na osobę ubiegającą się o przyłączenie obowiązku zapłaty wykonania włączenia go do posiadanych przez przedsiębiorstwo sieci wodociągowych i/lub kanalizacyjnych,
- § 25 regulaminu, w którym uzależnia się zapewnienie wody na cele przeciwpożarowe od zawarcia umowy pomiędzy gminą i przedsiębiorstwem.
Uchwale zarzucono:
1/ istotne naruszenie art. 31 ust. 1 oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (dalej: u.z.z.w.) oraz art. 7 i 94 instytucji RP, poprzez wskazanie w uchwale i wprowadzonym do stosowania regulaminie na możliwość nałożenia na odbiorcę obowiązku wybudowania za jego zgodą ze środków własnych rządzeń wodociągowych i/lub kanalizacyjnych, nałożenie obowiązku zapłaty wynagrodzenia za wydanie warunków przyłączenia, nałożenie obowiązku zapłaty wynagrodzenia za uzgodnienia dokumentacji do wydania warunków technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej oraz obowiązku zapłaty wykonania włączenia go do posiadanych przez przedsiębiorstwo sieci wodociągowych i/lub kanalizacyjnych w sytuacji, gdy takie postanowienia uchwały wykraczają poza wyraźną kompetencję rady gminy, która nie została upoważniona do nałożenia na odbiorcę usług obowiązków wybudowania innych urządzeń i ponoszenia innych opłat, niż określone w art. 15 ust. 2 powołanej ustawy,
2/ istotne naruszenie art. 22 ust. 2 ww. ustawy oraz art. 7 i 94 Konstytucji RP, bowiem w przepisie tym nie uzależniono dostawy wody na cele przeciwpożarowe od zawarcia umowy pomiędzy gminą i przedsiębiorstwem wodociągowym.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Jejkowice wniósł o jej oddalenie nie podzielając stanowiska Prokuratora w kwestii istotnego naruszenia prawa rzeczonym regulaminem.
W pierwszej części pisma Wójt zwrócił uwagę na charakter prawny regulaminu, który jest aktem prawa miejscowego, wydanym na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 19 ust. 2 u.z.z.w. Katalog spraw wskazany w tym przepisie, w jego ocenie, jest otwarty. Ponadto, stosownie do art. 94 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego są wydawane na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, co organom uprawnionym do ich podejmowania daje większą swobodę, aniżeli jest to w przypadku rozporządzeń. Owa swoboda nakłada na te organy szczególny obowiązek dbałości o kompleksowe oraz w pełni zrozumiałe dla adresatów redagowanie aktów prawa miejscowego, w szczególności, jeżeli aktem tym jest regulamin, a zatem zbiór przepisów, które powinny zawierać jasne reguły zachowania adresatów w normowanym zakresie.
Zaskarżona regulacja w sposób konkretny, czytelny, i kompleksowy określa prawa i obowiązki przedsiębiorstwa oraz odbiorców usług, wypełniając przesłanki z § 143 w zw. z § 2, § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej55 w granicach przewidzianych, z uwzględnieniem zasady legalizmu, o którym mowa w art. 7 Konstytucji RP.
Kwestionowane regulacje zawarte w § 14 ust. 4regulaminu (ust. 4 a nie punkt jak w skardze), § 15 ust. 1, § 16 regulaminu, § 17 ust. 2 ( ust. 2 a nie punkt jak w skardze ) regulaminu, wbrew twierdzeniom skarżącego nie nakładają dodatkowej opłaty - daniny publicznej na odbiorców usług przedsiębiorstwa ( należnej gminie - podmiotowi publicznemu). Zaskarżone przepisy nie ustalają również kwot opłat wbrew twierdzeniom skargi. Wymienione wyżej przepisy wskazują jakie czynności oraz usługi przedsiębiorstwa nie są nieodpłatne (stanowią koszt odbiorcy, wynagrodzenie przedsiębiorstwa) i opierają się na treści art. 15 ust. 2 i 4 ustawy, który odsyła do postanowień regulaminu, o którym mowa w art. 19 ustawy. Cytowany art. 15 ust.2 ustawy był przedmiotem wykładni i jest powoływany w komentarzach oraz orzecznictwie sądowym, a ostatnio w uchwale Sądu najwyższego podjętej w składzie 7 sędziów z dnia 22 czerwca 2017r. III SZP 2/16, gdzie Sąd stwierdza: "Sąd Najwyższy w powiększonym składzie przyjmuje, że art. 15 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu rozstrzyga o tym kto ma pokryć koszty wybudowania przyłącza. Z art. 15 ust 2 ustawy o zaopatrzeniu wynika, że "realizacja budowy przyłącza do sieci (...) zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie do sieci" co oznacza, ze osoba ta ma zarówno sfinansować budowę przyłączy (na własny koszt), jak i doprowadzić do ich wybudowania ( zapewnia realizację budowy przyłączy). Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu można zatem traktować jako nakładający na osobę ubiegającą się o przyłączenie do sieci wyłącznie obowiązek finansowego i organizacyjnego zastąpienia przedsiębiorstwa sieciowego w realizacji brakującego "odcinka sieci", który pozwoli na doprowadzenie wody do instalacji wewnętrznej albo odprowadzania ścieków z instalacji wewnętrznej w nieruchomości. Przedsiębiorstwo sieciowe nie jest bowiem zobowiązane do rozbudowy sieci celem podłączenia do niej każdej nieruchomości, ale w przypadku wybudowania brakującego odcinka, określanego mianem przyłącza, jest zobowiązane przyłączyć nieruchomość do sieci". W świetle tego orzeczenia interpretacja treści art. 15 ust. 2 ustawy nie była jednoznaczna. Nie ulega także wątpliwości, iż realizacja budowy przyłączy do sieci nie jest bezpłatna i nie obciąża przedsiębiorstwa (gminy), lecz odbiorcę.
Co za tym idzie, uwzględniając odesłanie przez ustawodawcę w art. 15 ust. 4 do warunków ustalonych w regulaminie podejmowanym na podstawie art. 19 ustawy w zakresie szczegółów i dotyczących przyłączenia nieruchomości do sieci, w pełni zgodne, a nawet wymagane jest uregulowanie określające które konkretnie czynności i usługi przedsiębiorstwa stanowią koszt odbiorcy, wynagrodzenie przedsiębiorstwa i ich ramy oraz jak przebiega, w związku z tym, proces przyłączenia. Zaskarżone przepisy są zatem kompletne, mając na uwadze treść art. 19 ust. 1 zdanie drugie i 2 ust. ustawy w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.g., spełniając konstytucyjne wymogi określone przede wszystkim w art. 94 i art. 7 Konstytucji RP oraz gwarantując jednoznacznie i czytelne uregulowania dla ich adresatów, nie naruszają art. 84 Konstytucji RP.
Z tych samych względów chybione są zarzuty skarżącego tyczące treści § 15 ust. 1 regulaminu. Przepis należy czytać łącznie z dalszymi jego ustępami, a poza tym dotyczy on budowy innych urządzeń wodociągowych lub/i kanalizacyjnych. Z art. 15 ust. 1 ustawy wynika budowę jakich urządzeń zobligowane jest zapewnić przedsiębiorstwo. Ponadto istnieje możliwość zawarcia przez odbiorcę z przedsiębiorstwem umowy przedwstępnej, stanowiącej podstawę do wydania warunków technicznych realizacji urządzeń nie wymienionych w art. 15 ust. 1 ustawy, a które może wykonać odbiorca na własny koszt i własnym staraniem. Po uzgodnieniu projektu budowlanego tych urządzeń podpisana zostaje warunkowa umowa sprzedaży urządzeń z przedsiębiorstwem. Na podstawie umowy sprzedaży - po dobrowolnym zaakceptowaniu przez odbiorcę jej warunków - urządzenia wybudowane przechodzą na własność przedsiębiorstwa. Powyższe regulacje dotyczące przejmowania wybudowanych przez odbiorcę urządzeń wodociągowych lub/i kanalizacyjnych, na podstawie umowy cywilnoprawnej jest prawidłowy i spełnia wymogi art. 31 ustawy.
Także bezzasadny jest zarzut skargi dotyczący § 25 regulaminu, bowiem przepis ten w żaden sposób nie narusza art. 22 pkt. 2 ustawy. Art. 22 pkt. 2 ustawy określa sposób wyliczenia wynagrodzenia należnego przedsiębiorstwu od gminy tytułem wody zużytej m in. na cele przeciwpożarowe. Regulacja ta nie jest wyczerpująca mając na uwadze również art. 19 ust. 2 pkt 9 ustawy. Zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w cytowanym art. 19 ust. 2 pkt 9 konieczne jest zawarcie w regulaminie przepisów normujących warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. Organ wypełniając zatem delegację ustawową uregulował powyższe wskazując, że zostanie zawarta umowa w tym zakresie, a umowa określać będzie zasady i dostawy wody na cele przeciwpożarowe ( np. rozstrzyganie sporów na tym tle etc., co oczywiste poza podstawą do ustalenia wysokości wynagrodzenia uregulowanego ustawowo). To właśnie brak wskazanej powyżej regulacji stanowiłoby naruszenie powoływanych przez skarżącego norm, a to art. 94, art. 7 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 19 ust. 2 pkt. 9 ustawy, bowiem regulamin byłby niekompletny.
W trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 14 marca 2018 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Gliwicach, zastępujący skarżącego Prokuratora, precyzując zarzuty wyjaśnił, iż w skardze rzeczywiście chodzi o § 14 ust. 4 regulaminu ( a nie § 14 pkt. 4). Odnośnie § 16 stwierdził, że wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy tylko zdania trzeciego., natomiast co do § 17 skarga odnosi się jedynie do zwrotu "na koszt".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Skarga Prokuratora Rejonowego w Rybniku jest uzasadniona, zaś podniesione w niej zarzuty, zwłaszcza po korekcie dokonanej w trakcie rozprawy sądowej, są trafne.
Kontrola legalności zaskarżonej uchwały, będącej aktem prawa miejscowego podejmowanym przez organ samorządowej gminy, wymaga sformułowania kilku uwag wprowadzających, wskazujących na zasady wykonywania przez radę gminy funkcji prawotwórczej.
Akty prawa miejscowego, będące źródłem powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP), mogą być stanowione wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w ustawie, która określa też zasady i tryb wydawania tych aktów (art. 94 Konstytucji). Stanowią one jedną z podstawowych prawnych form wykonywania zadań publicznych przez gminę. Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g., na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Powinno si e to odbywać przy zachowaniu warunków określonych w art. 94 Konstytucji RP.
Akty prawa miejscowego wraz z rozporządzeniami stanowią kategorię źródeł prawa określanych jako "podustawowe" bowiem zajmują w hierarchii miejsce poniżej ustaw, zaś legitymacja upoważniająca do ich wydania wynika z upoważnienia ustawowego. Natomiast, jak można byłoby wnosić po analizie postanowień art. 94 Konstytucji RP, regulującego zasady wydawania aktów prawa miejscowego oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, który określa formułę upoważnienia do wydania rozporządzenia, zakres samodzielności (swobody) prawotwórczej organów podejmujących akty prawa miejscowego jest szerszy (większy), aniżeli jest to w przypadku rozporządzeń.
Wniosek taki jest jednak nieuprawniony, zwłaszcza jeśli chodzi o akty prawa miejscowego o charakterze wykonawczym, wydawane na podstawie upoważnienia szczegółowego (por. D.Dąbek, Prawo miejscowe samorządu terytorialnego, Warszawa 2003, s.156). Taki charakter (wykonawczy) ma regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, podejmowany na podstawie art. 19 ust. 5 z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 328, dalej: u.z.z.w.) Najogólniej rzecz ujmując, podobnie jak w przypadku rozporządzeń, związanie upoważnieniem ustawowym organu podejmującego akt prawa miejscowego jest bardzo ścisłe. W szczególności dotyczy to obowiązku respektowania granic przedmiotowych i podmiotowych wyznaczonych upoważnieniem, jak i koniecznością kierowania się "wytycznymi" wynikającymi wprost z normy stanowiącej upoważnienie ustawowe, jak i z samej ustawy (zwłaszcza jej celów).
Wobec tego, że przedmiotem skargi jest uchwała Rady Gminy Jejkowice z dnia 15 lutego 2006, kontrola Sądu musi się odnosić do kwestii jej zgodności z przepisem zawierającym delegację ustawową, a więc art. 19 ust. 2 u.z.z.w. w wersji obowiązującej w tej dacie. Uwaga ta jest o tyle istotna, że nowelizacje tej ustawy spowodowały nie tylko zmiany w zakresie numeracji poszczególnych jednostek redakcyjnych, ale także w treści samej delegacji ustawowej (obecnie zmieszczonej w ust. 4 art. 19).
Stosownie do art. 19 ust. 2 u.z.z.w., regulamin powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym:
1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków;
2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług;
3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach;
4) warunki przyłączania do sieci;
5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych;
6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza;
7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków;
8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków;
9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.
Granice podmiotowe wyznaczają dwa elementy, w tym pierwszy to oczywiście "przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne". Wedle słowniczka ustawowego oznacza to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, oraz gminne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność (art. 2 pkt. 4 u.z.z.w.). Natomiast drugi to "odbiorca usług", co oznacza "każdego, kto korzysta z usług wodociągowo-kanalizacyjnych z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na podstawie pisemnej umowy z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym" (art. 2 pkt. 3 u.z.z.w.).
Wobec tego regulamin nie może wykraczać poza wskazany wyraźnie zakres podmiotowy i określać praw i obowiązków innych podmiotów, aniżeli przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne oraz odbiorcy usług w rozumieniu art. 2 pkt. 3. Odnosi się to w szczególności do "osób, które wybudowały z własnych środków urządzenia wodociągowe i urządzenia kanalizacyjne" (art. 31 ust. 1 u.z.z.w.).
Zakres przedmiotowy upoważnienia to prawa i obowiązki wskazanych wyżej podmiotów w dziedzinach określonych w punktach 1 do 9 art. 19 ust. 2 u.z.z.w. Przedmiot regulacji zawartych w regulaminie nie jest wyznaczony zbyt precyzyjnie z dwu zasadniczych przyczyn: po pierwsze – już sama treść poszczególnych przepisów zawartych w punktach 1-9 , a w ślad za tym i zakres kompetencji prawotwórczej rady gminy może być różnie wykładany; po wtóre – użycie przez ustawodawcę w art. 19 ust. 2 zwrotu: "Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków określa prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: (....)" otwiera pole do rozważań czy katalog kwestii regulowanych w uchwale jest wyczerpujący, czy też w tym względzie pozostawiono pewną swobodę radzie gminy, co oznaczałoby możliwość wyjścia poza przedmiot wskazany w punktach 1-9.
W ocenie Sądu, przy ustalaniu kompetencji prawotwórczych rady gminy wynikających z art. 19 ust. 2 u.z.z.w, zważywszy na wykonawczy charakter podejmowanego aktu (regulaminu) oraz zasadę wyłączności ustawy w regulowaniu kwestii dotyczących obowiązków publicznych (art. 84 Konstytucji RP), w tym przypadku obowiązków odbiorców usług, przepisy te wykładać trzeba w sposób ścisły. Zatem nie jest dopuszczalne ustalanie w regulaminie praw i obowiązków odbiorców usług wychodzących poza przedmiot (przedmioty) określone w pkt. 1-9.
W świetle poczynionych wyżej ustaleń, za wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej uznać przyjdzie postanowienia § 14 ust. 4 i § 15, § 16 zdanie 3, § 17 ust. 2 w zakresie słów: "na koszt" oraz § 25 regulaminu.
W § 14 ust. 4 regulamin stanowi: "Wynagrodzenie przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego za wydanie warunków przyłączenia do sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjni" odpowiada kosztom przygotowania przedmiotowego dokumentu". Innymi słowy rzecz ujmując cyt. przepis uprawnia przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do naliczenia i pobrania opłaty za wydanie warunków, podczas gdy z upoważnienia ustawowego wynika jedynie możliwość określenia warunków przyłączania do sieci (art. 19 ust. 2 pkt. 4 u.z.z.w.). Koszty, jakie ponosi odbiorca w związku z budową przyłącza i przyłączeniem do sieci określa ustawa w art. 15 ust. 2 i 3 ustawy. Są to koszty związane z realizacją budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego oraz koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania urządzenia pomiarowego. Upoważnienie ustawowe, zwłaszcza wykładane z uwzględnieniem art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którym obowiązek uiszczenia daniny publicznej może wynikać jedynie z ustawy, nie uprawnia rady gminy do przyjmowania regulacji prawnych kreujących tego rodzaju daninę, jaką jest wynagrodzenie (opłata) za wydanie warunków przyłączenia do sieci. Z tych samych przyczyn, jako wykraczające poza zakres delegacji ustawowej uznać trzeba postanowienia § 16 zdanie 3, gdzie mowa jest o kosztach uzgodnienia dokumentacji technicznej ponoszonych przez osobę ubiegającą się o przyłączenie do sieci oraz § 17 ust. 2, zgodnie z którym "Po podpisaniu umowy o której mowa w ust.1 przedsiębiorstwo wodociągowo — kanalizacyjne przystępuje do wykonania włączenia do posiadanych sieci na koszt osoby ubiegającej się o przyłączenie.". Brak jest podstaw do obciążania odbiorcy kosztami uzgodnienia, jak i kosztami włączenia do sieci w trybie administracyjnym. W ust. 2 § 17, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, wystarczające jest usunięcie zwrotu "na koszt". Brzmienie tego przepisu będzie następujące: "Po podpisaniu umowy o której mowa w ust.1 przedsiębiorstwo wodociągowo — kanalizacyjne przystępuje do wykonania włączenia do posiadanych sieci osoby ubiegającej się o przyłączenie."
Poza zakres delegacji ustawowej wychodzą postanowienia całego § 15 regulaminu, odnoszące się do obowiązków tych podmiotów, które na własny koszt budują urządzenia wodociągowe bądź kanalizacyjne (poza przyłączem). Rada gminy, jak zauważono to wyżej, w ramach upoważnienia do przyjęcia regulaminu nie uzyskała prawa do regulowania w drodze normatywnej obowiązków i praw podmiotów nie będących odbiorcami. Przyjdzie zauważyć, iż sytuacje prawną tych podmiotów określa art. 31 ust. 1 u.z.z.w. Zgodnie z jego treścią osoby, które wybudowały z własnych środków urządzenia wodociągowe i urządzenia kanalizacyjne, mogą je przekazywać odpłatnie gminie lub przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu, na warunkach uzgodnionych w umowie. Poza zakresem delegacji wynikającej z art. 19 ust. 2 ustawy pozostają zatem kwestie regulowane w § 15, który stanowi: "1. "Warunki techniczne przyłączenia do sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej mogą obejmować nie tylko wybudowanie przyłącza wodociągowego i/lub kanalizacyjnego, ale również za zgodą osoby ubiegającej się o przyłączenie, obowiązek wybudowania przez przyszłego odbiorcę ze środków własnych, urządzeń wodociągowych i/lub kanalizacyjnych.
2.W sytuacji opisanej w ust 1 przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne i osoba ubiegająca się o przyłączenie, przed wydaniem "Warunków technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej" są zobowiązane do zawarcia umowy regulującej tryb i zasady odpłatnego przejęcia przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne urządzeń wybudowanych przez osobę ubiegającą się o przyłączenie.
3. Odpłatne przejęcie polegać może na przeniesieniu na przedsiębiorstwo prawa własności urządzenia, jak również na zawarciu innych umów cywilnoprawnych,
w szczególności umowy dzierżawy.
4. Wybór konkretnej formy odpłatnego przejęcia wymaga akceptacji przedsiębiorstwa i osoby ubiegającej się o przyłączenie.
5. Umowa, o której mowa w ust 2 pod rygorem nieważności winna być zawarta w formie pisemnej."
Z naruszeniem prawa sformułowano postanowienia § 25, w którym ustalono, że: "1. Zapewnienie dostawy wody na cele przeciwpożarowe następuje na podstawie umowy zawieranej pomiędzy gminą i przedsiębiorstwem.2. Zasady dostawy wody na cele przeciwpożarowe określa umowa zawarta pomiędzy gminą i przedsiębiorstwem." Natomiast, zgodnie z art. 22 u.z.z.w., przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obciąża gminę na podstawie cen i stawek opłat ustalonych w taryfie za: 1) wodę pobraną z publicznych studni i zdrojów ulicznych; 2) wodę zużytą do zasilania publicznych fontann i na cele przeciwpożarowe; 3) wodę zużytą do zraszania publicznych ulic i publicznych terenów zielonych. Nie ma zatem możliwości uwarunkowania zapewnienia przez gminę (przedsiębiorstwo) dostawy wody na cele przeciwpożarowe od zawarcia umowy. Obowiązek taki wynika bezpośrednio z ustawy. Poza tym, służby korzystające z wody na taki cel, nie są odbiorcami wody w rozumieniu ustawy, a tym samym w regulaminie nie jest możliwe regulowanie ich praw i obowiązków.
Sąd, jak wynika z poczynionych wyżej ustaleń, nie podziela argumentów przytoczonych przez Wójta w odpowiedzi na skargę,
W konkluzji zatem należy uznać, że przedmiotowy regulamin wykraczając we wskazanym wyżej zakresie poza upoważnienie ustawowe, zawarte w art. 19 ust. 2 u.z.z.w. (w wersji obowiązującej w dacie jej podjęcia) w sposób istotny narusza w tej części prawo i jako taki jest nieważny stosownie do dyspozycji art. 91 ust. 1 zd. 1 u.s.g.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło