II SA/Gl 278/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2017 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. B. na akt Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego dowodu rejestracyjnego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. S. B. pismem z dnia [...] r. wezwał Prezydenta Miasta C. o zwrot zatrzymanego przez Policję dowodu rejestracyjnego pojazdu nr rej. [...] oraz jednocześnie odrębnym pismem z tej samej daty wezwał ww. organ do usunięcia naruszenia prawa. Podał, że na podstawie art. 132 ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 128 ze zm. – dalej p.r.d.) dowód podlega zwrotowi niezwłocznie po ustaniu przyczyny jego zatrzymania. Dowód został zatrzymany bez uzasadnionej podstawy, a jedynie na pokwitowaniu Policjant wpisał przesłankę prawną do zatrzymania dowodu przepisaną z ustawy, bez podania żadnej podstawy faktycznej. Prezydent Miasta C. pismem z dnia [...] r., znak [...], wskazał, że Policja zatrzymała dowód rejestracyjny z powodu danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym niezgodnych ze stanem faktycznym. Ostatniego wpisu w dowodzie rejestracyjnym diagnosta dokonał [...] r., oznaczając datę kolejnego badania na [...] r. Gdy właściciel w ciągu jednego miesiąca nie zgłosi właściwemu staroście zmiany stanu faktycznego odnoszącego się do daty kolejnego badania technicznego, istnieje podstawa do zatrzymania dowodu rejestracyjnego przez Policjanta, lecz nie w związku z brakiem badań technicznych, a w związku z faktem, że dane w nim zawarte nie odpowiadają stanowi faktycznemu. W przesłanym przez Policję dowodzie rejestracyjnym diagnosta od 5 lat nie dokonywał wpisów, z uwagi na brak miejsca. Skargę na czynność materialno – techniczną w przedmiocie odmowy zwrotu dowodu rejestracyjnego złożył S. B., wnosząc o uchylenie aktu lub stwierdzenie bezskuteczności czynności. Podał, że Policjant nie wskazał, jakie dane nie odpowiadają stanowi faktycznemu, a o tym, że powinien wpisać te dane, świadczy miejsce w pokwitowaniu, w którym Policjant przepisał jedynie przepis prawa, które nazwane jest: "powód zatrzymania". Na podstawie art. 132 ust. 6 p.r.d. dowód podlega zwrotowi niezwłocznie po ustaniu przyczyny uzasadniającej jego zatrzymanie. Ponieważ nie było przyczyny zatrzymania dowodu, jedyna zgodna z prawem interpretacja tego przepisu powinna być oparta na wnioskowaniu a maiori ad minus - jeżeli organ zobowiązany jest do zwrotu zatrzymanego dowodu rejestracyjnego niezwłocznie po ustaniu przyczyny jego zatrzymania, to tym bardziej jest zobowiązany do zwrotu zatrzymanego dowodu rejestracyjnego, jeżeli nigdy nie było przyczyny zatrzymania. Brak wpisu aktualnego badania technicznego w dowodzie rejestracyjnym jest niczym innym, jak tylko brakiem wpisu i nie jest żadną niezgodnością ze stanem faktycznym. Przez odmowę wydania dowodu rejestracyjnego naruszone zostały jego prawa w zakresie ochrony własności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu podtrzymał swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Aby jednak skarga mogła zostać rozpoznana merytorycznie, należy dopełnić określonych wymagań formalnych. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący kwestionuje odmowę zwrotu dowodu rejestracyjnego w trybie art. 132 ust. 6 p.r.d. Ta przybrała formę zmaterializowaną w piśmie Prezydenta Miasta C. z [...] r. Zatem nie kwestionuje czynności zatrzymania dowodu rejestracyjnego przez Policjanta, a bezprawne – jego zdaniem – zachowanie Prezydenta Miasta C., który winien – jak twierdzi – zwrócić mu jego dokument. W samej skardze również podaje, że dotyczy ona organu, jakim jest Prezydent. Skoro Prezydent formalnie odmówił zwrotu dowodu rejestracyjnego pismem z dnia [...] r., zatem należy uznać, że jest to akt będący przedmiotem rozpoznania, a nie ewentualna nieformalna, ustna odmowa z [...] r., o której wspomina się w skardze, dokonana przez bliżej niesprecyzowanego "pracownika organu skarżonego". Taka ustna odmowa tym bardziej nie podlegałaby weryfikacji przez Sąd administracyjny i podlegałaby odrzuceniu. Na jej merytoryczne rozpoznanie nie pozwalałaby treść art. 3 §2 p.p.s.a. Sposób postępowania przed wniesieniem skargi reguluje art. 52 p.p.s.a. (w brzmieniu na dzień wniesienia skargi). Wg § 1 skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Z kolei wg § 3 jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa (tak §4). Tymczasem wezwanie do usunięcia prawa miało datę wcześniejszą, niż akt Prezydenta z [...] r., stanowiący formalną odmowę zwrotu dowodu rejestracyjnego, a była to data [...] r. (zbieżna z dniem złożenia wniosku o zwrot dokumentu). Przy tym Prezydent, w piśmie stanowiącym odmowę zwrotu dowodu rejestracyjnego z dnia [...] r., wyraźnie zaznaczył, iż odpowiedź jego dotyczy zarówno wniosku o zwrot dowodu rejestracyjnego, jak i wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W świetle powyższych przepisów wezwanie do usunięcia naruszenia prawa winno być złożone po wydaniu zaskarżonego aktu (tu w postaci formalnej odmowy zwrotu prawa jazdy z [...] r.), a nie przed. Skoro takie wezwanie po [...] r. nie zostało złożone, stąd nie można mówić o wyczerpaniu trybu pozwalającego na skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Na marginesie można dodać, że art. 132 ust. 6 p.r.d. nie mówi nic o tym, że odmowa zwrotu dowodu rejestracyjnego winna nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, podczas gdy inne przepisy tej samej ustawy wskazują, kiedy decyzja winna być wydana (np. art. 66a ust. 2, 70h ust. 1 i in.). Przez to zaskarżeniu podlegał akt w rozumieniu art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a. Z powyższych względów skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 §1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jest to rozstrzygnięcie formalne, które nie zamyka skarżącemu prawa do dochodzenia w przyszłości swych praw, po dopełnieniu wymagań proceduralnych.