II SA/Gl 280/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. na skutek sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 marca 2012 r. o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W skardze z dnia [...] r. zawarty został wniosek o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Z nadesłanego przez stronę druku formularza PPF wynika, że wraz z żoną oraz dwiema niepełnoletnimi córkami prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, utrzymując rodzinę z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1900 zł brutto miesięcznie. Według informacji zawartych w druku formularza jedynym majątkiem rodziny wnioskodawcy jest budynek mieszkalny o pow. [...] m2. W sprawie zarejestrowanej pod sygnaturą akt II SA/Gl 279/12, na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał szereg dokumentów obrazujących sytuację materialną jego rodziny, w tym zaświadczenie o wysokości zarobków (z treści którego wynika, że uzyskuje on dochód w kwocie 1569 zł netto miesięcznie), zaświadczenie z urzędu pracy wskazujące, że małżonka strony nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych, a także kserokopie rachunków za media (energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne itp.), dostawy wody oraz płatności za przedszkole dla córki. Dokumenty te zostały uznane za źródło dowodowe również w niniejszej sprawie. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 marca 2012 r. oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniesiono, że skarżący nie jest w stanie uiścić nawet tak niskiego wpisu bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Otrzymując średnie wynagrodzenie w wysokości 1569 zł nie może poczynić jakichkolwiek oszczędności we własnych wydatkach, a nawet regulować ciążące na nim określone zobowiązania, przez co zmuszony jest zaciągać określone pożyczki u rodziny. Ponadto oświadczono, że żona skarżącego nie osiąga żadnych dochodów, gdyż w pełni poświęca się prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz wychowaniu niepełnoletnich dzieci. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, przynajmniej w części dotyczącej zwolnienia od wpisu od skargi. Dodatkowo na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącego oświadczył w piśmie z dnia [...] r., że suma uzyskana ze sprzedaży działki nr 1 położonej w M. została przeznaczona na remont nieruchomości położonej w M. przy ul. [...], jak również na wynagrodzenia robotników oraz spłatę zobowiązań zaciągniętych tytułem kredytu w "A" S.A. W obecnej chwili nie jest jednak możliwe wykazanie rozdysponowania powyższej sumy, bowiem skarżący nie posiada już faktur za zakup materiałów budowlanych, jak również umów o roboty budowlane, z wyjątkiem umowy z dnia [...] r., która została przedłożona. Nadto oświadczono, że ww. nieruchomość położona w M. przy ul. [...] stanowi wyłączną własność skarżącego oraz potwierdzono, że wraz ze skarżącym i jego rodziną w przedmiotowym budynku mieszka jego matka, na rzecz której ustanowiona została służebność mieszkania, zaś źródłem jej utrzymania jest świadczenie emerytalne w kwocie 1 500,00 zł netto miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim wskazać należy, że zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie przez każdą ze stron kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Tym samym prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadniających szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy, nawet w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi. Skarżącego nie można uznać bowiem za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Ocena jego stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej dokonana w oparciu o treść złożonego formularza, pozwala bowiem na ustalenie, iż wbrew jego stanowisku jest on w stanie ponieść koszty postępowania, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Powołując się na swoją trudną sytuację materialną, nie wykazał przy tym, by miał jakiekolwiek zaległości finansowe. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że skarżący dysponował znaczną sumą, tj. 164 000,00 zł, uzyskaną ze sprzedaży nieruchomości położonej w M., stanowiącej działkę nr 1, która jak oświadczył została w całości rozdysponowana na remont domu i spłatę zobowiązań, nie jest jednak w stanie przedłożyć kserokopii jakichkolwiek rachunków. W tej sytuacji twierdzenie skarżącego co do rozdysponowania tak znacznej kwoty jest zdaniem Sądu mało przekonujące. Ponadto dokonując oceny możliwości strony należy wziąć pod uwagę nie tylko sytuację majątkową wnioskodawcy i jego rodziny, ale również możliwości zarobkowe. Tym samym jakkolwiek sytuacja skarżącego i jego rodziny przedstawia się jako trudna, to jednak nie stanowi podstawy uwzględnienia wniosku. Nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, że małżonka skarżącego nie podejmuje żadnej pracy zarobkowej i nie uzyskuje z tego tytułu dochodu. Zwrócić również należy uwagę, że wraz ze skarżącym i jego rodziną mieszka jego matka, która otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1 500 zł i która winna partycypować w kosztach utrzymania domu. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 2, art. 254 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.